Материал: Грегг М. Ферс - Тайный мир рисунка
ïðèøëè
ê
âûâîäó
,
÷òî
åé
íåîáõîäèìî
ïðèçíàòü
ýòî
íåãàòèâíîå
,
íå
ïûòàÿ ñü
âîñïðèíèìàòü
åãî
êàê
íå÷òî
ïîëîæèòåëüíîå
,
çàòåì
áåñïðèñòðàñòíî
ðàçîáðàòüñÿ
,
ïî÷åìó
îíà
ñòàëà
èìåííî
òàêîé
,
à
ïîòîì
óæå
ñáðàñûâàòü
ëèøíèé
âåñ
è
âîçðîæäàòüñÿ
äëÿ
æèçíè
è
ëþáâè
.
Íåãàòèâíûå
ñòîðîíû
(
÷åðòû
)
òðåáóþò
óâàæèòåëüíîãî
ê
ñåáå
îòíîøåíèÿ
,
ïîñêîëüêó
ÿ âëÿ þòñÿ
íåîòúåìëåìîé
÷àñòüþ
öåëüíîé
ïñèõèêè
(
ëè÷íîñòè
).
Ñêîðåå
âñåãî
,
äëÿ
èõ
ôîðìèðîâàíèÿ
áûëè
î÷åíü
âåñêèå
ïðè÷èíû
,
à
ïîñåìó
èõ
íåëüçÿ
òàê
ïðîñòî
îòâåðãàòü
.
Âîçìîæíî
,
åñëè
ìû
ïðèìåì
ýòó
òî÷êó
çðåíèÿ
,
ìû
íå
áóäåì
òîðîïèòüñÿ
èçáàâèòüñÿ
îò
íåãàòèâíûõ
÷åðò
ïî
ïðè÷èíå
ñòðàõà
èëè
íåëþáâè
ê
íèì
.
Âî
ìíîãèõ
ñëó÷àÿ õ
íåãàòèâíûå
÷åðòû
–
ðåçóëüòàò
æèçíåííîãî
îïûòà
,
ïîëó÷åííîãî
ïîä
óäàðàìè
ñóäüáû
,
íî
íå
ñëåäóåò
çàáûâàòü
,
÷òî
ýòè
÷åðòû
,
âîçìîæíî
,
ïðèäåòñÿ
èçæèâàòü
ïîñëå
òîãî
,
êàê
èç
íèõ
áóäåò
èçâëå÷åí
ïîëåçíûé
óðîê
.
Ðàññìîòðèì
ãíåâ
êàê
ÿ âëåíèå
ñ
ïîçèòèâíûìè
è
íåãàòèâíûìè
ñòîðîíàìè
.
Åñëè
âèäåòü
â
ãíåâå
òîëüêî
õîðîøåå
èëè
òîëüêî
ïëîõîå
,
ýòî
çíà÷èò
ïðèíèæàòü
çíà÷åíèå
ýòîãî
÷óâñòâà
.
Êàê
-
òî
ðàç
ñòóäåíòêà
ñêàçàëà
ìíå
,
÷òî
ãíåâ
–
ýòî
ïëîõî
.
ß
áûë
óäèâëåí
è
ñïðîñèë
åå
,
ïî÷åìó
îíà
òàê
äóìàåò
.
Îíà
íå
ñìîãëà
íàçâàòü
ïðè÷èíó
è
òîëüêî
ñîñëàëàñü
íà
ìíåíèå
ïðåäûäóùåãî
ïðåïîäàâàòåëÿ
,
÷òî
ãíåâ
áåñïîëåçåí
,
÷òî
ýòî
àáñîëþòíî
íåãàòèâíîå
ÿ âëåíèå
,
è
÷òî
ïðåïîäàâàòåëü
ðåêîìåíäîâàë
åé
èçáàâëÿ òüñÿ
îò
ýòîãî
÷óâñòâà
.
×òî
èíòåðåñíî
,
îíà
òóò
æå
äîáàâèëà
,
÷òî
îíà
íàáëþäàëà
ýòîãî
ïðåïîäàâàòåëÿ
â
ñîñòîÿ íèè
ãíåâà
,
è
ïîïðîñèëà
ó
ìåíÿ
îáúÿ ñíåíèé
.
Ìíå
áûëî
òðóäíî
îòâåòèòü
íà
ýòîò
âîïðîñ
,
ïîñêîëüêó
ÿ
íå
ðàññìàòðèâàþ
ãíåâ
êàê
íå÷òî
èñêëþ÷èòåëüíî
íåãàòèâíîå
èëè
ïîçèòèâíîå
.
Ãíåâ
ïðåñëåäóåò
îïðåäåëåííóþ
öåëü
.
Íåêîòîðûå
îòðèöàòåëüíî
îòíîñÿ òñÿ
ê
ãíåâó
è
íå
ïîçâîëÿ þò
ñåáå
åãî
ïðîÿ âëÿ òü
.
Åñëè
íå
ïûòàòüñÿ
âûÿ ñíèòü
, «
êòî
»
æå
âíóòðè
íàñ
èñïûòûâàåò
ãíåâ
,
ìàëî
øàíñîâ
,
÷òî
÷åëîâåê
ðàçîâüåòñÿ
â
öåëüíóþ
ëè÷íîñòü
.
Ìû
ìîæåì
îòìåòèòü
ó
ñåáÿ
ýòî
÷óâñòâî
,
ðàçîáðàòüñÿ
â
åãî
çíà÷åíèè
è
íàó÷èòüñÿ
èñïîëüçîâàòü
åãî
êîíñòðóêòèâíî
.
Îòðèöàíèå
åãî
ïðàâà
íà
ñóùåñòâîâàíèå
èëè
èçáàâëåíèå
êàê
îò
÷åãî
-
òî
íåíóæíîãî
ìîæåò
èìåòü
ïàãóáíûå
ïîñëåäñòâèÿ
äëÿ
íàøåãî
ëè÷íîñòíîãî
ðîñòà
.
Òàêîå
íåãàòèâíîå
ÿ âëåíèå
êàê
ãíåâ
ìîæåò
íàó÷èòü
íàñ
êîå
-
÷åìó
ïîëîæèòåëüíîìó
.
Ðèñóíêè
ïðàâøåé
è
ëåâøåé
Ìíå
÷àñòî
çàäàþò
âîïðîñ
,
èìååò
ëè
äëÿ
èíòåðïðåòàöèè
ðèñóíêà
çíà÷åíèå
,
êàêàÿ
ðóêà
ó
÷åëîâåêà
äîìèíèðóåò
.
Äî
ñèõ
ïîð
ìíîþ
íå
áûëî
îáíàðóæåíî
çíà÷èòåëüíûõ
îòëè÷èé
â
ðàñïîëîæåíèè
è
èçîáðàæåíèè
îáúåêòîâ
â
ðèñóíêàõ
ïðàâøåé
è
ëåâøåé
.
Îáúÿ ñíåíèå
ýòîìó
ìîæíî
íàéòè
â
òåîðèè
êîëëåêòèâíîãî
áåññîçíàòåëüíîãî
.
Îñíîâû
,
çàëîæåííûå
ïðèðîäîé
â
äóøå
êàæäîãî
÷åëîâåêà
,
âïîëíå
ìîãóò
áûòü
ñõîæè
ó
ëþäåé
íåçàâèñèìî
îò
òîãî
,
êàêîé
ðóêîé
îíè
âëàäåþò
ëó÷øå
.
Ñîäåðæàíèÿ
áåññîçíàòåëüíîãî
îòëè÷àþòñÿ
èñêëþ÷èòåëüíîé
èíäèâèäóàëüíîñòüþ
,
îäíàêî
,
àðõåòèïè÷åñêèå
îáðàçû
,
ïðîÿ âëÿ þùèåñÿ
â
ðèñóíêàõ
,
ïðåäïîëàãàþò
íàëè÷èå
ñâÿ çè
,
áåðóùåé
íà÷àëî
â
êîëëåêòèâíîì
áåññîçíàòåëüíîì
.
Íàïðèìåð
,
êîëëåêòèâíûé
îïûò
÷åëîâå÷åñòâà
ïîêàçûâàåò
,
÷òî
ñîëíöå
âñòàåò
íà
âîñòîêå
è
çàõîäèò
íà
çàïàäå
,
ïîä
âîçäåéñòâèåì
ãðàâèòàöèè
âñå
ïðèòÿ ãèâàåòñÿ
ê
çåìëå
,
äåðåâüÿ
è
äðóãèå
ðàñòåíèé
îáû÷íî
ðàñòóò
âåðòèêàëüíî
,
à
âîñïðèÿ òèå
ôîðìû
,
öâåòà
,
ðàçìåðà
è
ïîëîæåíèÿ
ïðåäìåòîâ
áóäåò
ñîâïàäàòü
ó
ïðàâøåé
è
ëåâøåé
.
Òåîðèè
àíàëèçà
êâàäðàíòîâ
Àíàëèç
êâàäðàíòîâ
ïðîñòî
îçíà÷àåò
äåëåíèå
ðèñóíêà
íà
÷åòûðå
ðàâíûå
÷àñòè
âåðòèêàëüíîé
è
ãîðèçîíòàëüíîé
ëèíèÿ ìè
,
ïðîõîäÿ ùèìè
÷åðåç
öåíòðàëüíóþ
òî÷êó
ðèñóíêà
.
Â
ðàìêàõ
íåêîòîðûõ
òåîðèé
,
ýòèì
êâàäðàíòàì
ïðèäàåòñÿ
îñîáîå
çíà÷åíèå
.
ß
ñ
ñîìíåíèåì
îòíîøóñü
ê
ýòîìó
ïîäõîäó
è
íå
óáåæäåí
â
åãî
öåííîñòè
è
äîñòîâåðíîñòè
ïîëó÷àåìûõ
ðåçóëüòàòîâ
.
Òåì
íå
ìåíåå
,
ÿ
õî÷ó
êðàòêî
îñòàíîâèòüñÿ
íà
ýòèõ
òåîðèÿ õ
,
ïîñêîëüêó
íåêîòîðûå
îáó÷àþùèåñÿ
èìåþò
ñêëîííîñòü
âîñïðèíèìàòü
èõ
êàê
àêñèîìó
.
Â
ñâîåé
ðàáîòå
,
ïîñâÿ ùåííîé
ðèñóíêàì
äåðåâüåâ
,
Êàðåí
Áîëàíäåð
(1977,
ñòð
. 76)
äåëèò
ðèñóíîê
íå
íà
÷åòûðå
ðàâíûå
÷àñòè
,
à
íà
ìíîæåñòâî
êîìïîíåíòîâ
.
Íà
ìåíÿ
ïðîèçâåëè
âïå÷àòëåíèå
åå
îòêðûòèÿ
,
ïîñêîëüêó
îíà
èñïîëüçóåò
íàó÷íûé
ïîäõîä
â
ðàáîòå
ñ
ïîñòîÿ ííûì
îáúåêòîì
–
ðèñóíêîì
äåðåâà
.
Ïðè
íåèçìåííîñòè
îáúåêòà
ëåã÷å
èññëåäîâàòü
åãî
èçîáðàæåíèå
íà
ñòðàíèöå
,
÷åì
ïðè
ðàáîòå
ñî
ñïîíòàííûìè
ðèñóíêàìè
èëè
ðèñóíêàìè
-
ýêñïðîìòàìè
,
â
êîòîðûõ
÷èñëî
ñèìâîëîâ
ìîæåò
çíà÷èòåëüíî
ìåíÿ òüñÿ
.
Ó
Ñüþçàí
Áàõ
(1969,
ñòð
. 16)
ñâîé
îïûò
èñïîëüçîâàíèÿ
êâàäðàíòîâ
,
è
åå
òåîðèÿ
ìîæåò
áû
áûòü
âåñüìà
ïîëåçíîé
,
åñëè
åå
ïðèìåíÿ òü
ê
òîé
æå
ãðóïïå
ëþäåé
,
íà
ìàòåðèàëå
êîòîðîé
òåîðèÿ
áûëà
ðàçðàáîòàíà
.
Ñþçàí
Áàõ
îáñëåäîâàëà
òÿ æåëî
áîëüíûõ
äåòåé
,
è
ïîýòîìó
àíàëèçèðóåìûé
ìàòåðèàë
îãðàíè÷åí
ýòîé
êàòåãîðèåé
.
Íàñêîëüêî
ìíå
èçâåñòíî
,
åå
òåîðèÿ
åùå
íå
ïðèìåíÿ ëàñü
ê
äðóãèì
ãðóïïàì
.
Ýëèçàáåò
Êþáëåð
-
Ðîññ
òàêæå
ðàçðàáîòàëà
ñâîþ
òåîðèþ
êâàäðàíòîâ
.
Ýòà
òåîðèÿ
òàêæå
íå
ïðîøëà
øèðîêîé
ïðîâåðêè
.
Ðèñóíêè
áûëè
ïîëó÷åíû
îò
ó÷àñòíèêîâ
ñåðèè
ñåìèíàðîâ
Ý
.
Êþáëåð
-
Ðîññ
,
ïîñâÿ ùåííûõ
ïðîáëåìå
ïåðåõîäà
îò
æèçíè
ê
ñìåðòè
,
à
òàêæå
â
õîäå
åå
ðàáîòû
ñ
óìèðàþùèìè
ïàöèåíòàìè
è
÷ëåíàìè
èõ
ñåìåé
.
Èçó÷åíèå
òåîðèé
êâàäðàíòîâ
âêëþ÷åíî
â
ó÷åáíûé
ïëàí
Èíñòèòóòà
Ê
.
Ã
.
Þíãà
â
Öþðèõå
,
õîòÿ
ìíå
íå
èçâåñòíî
î
íàó÷íûõ
èçûñêàíèÿ õ
,
ïîäòâåðäèâøèõ
áû
èõ
öåííîñòü
.
Ó
ìåíÿ
íå
ñïîêîéíî
íà
äóøå
,
êîãäà
ÿ
âèæó
òåðàïåâòîâ
,
àíàëèçèðóþùèõ
ðèñóíêè
,
ðàçäåëÿ ÿ
èõ
íà
êâàäðàíòû
è
ïðè÷èñëÿ ÿ
ê
îïðåäåëåííûì
êàòåãîðèÿ ì
ïî
÷àñòÿ ì
âìåñòî
òîãî
,
÷òîáû
îöåíèâàòü
ðèñóíîê
êàê
åäèíîå
öåëîå
.
Íå
ñëåäóåò
çàáûâàòü
,
÷òî
îáðàçû
è
ðàñïîëîæåíèå
èõ
íà
ðèñóíêå
íå
âñåãäà
èìåþò
îäíî
è
òî
æå
çíà÷åíèå
.
Èç
òåîðèè
êâàäðàíòîâ
òàê
ëåãêî
ñäåëàòü
«
ãîòîâûé
ðåöåïò
».
Ïî
êàêîé
-
òî
ïðè÷èíå
ìíîãèå
íà÷èíàþùèå
àíàëèòèêè
õâàòàþòñÿ
çà
ýòè
òåîðèè
è
ãîðÿ ò
æåëàíèåì
ïðèìåíÿ òü
èõ
íà
ïðàêòèêå
.
Ýòî
æåëàíèå
âîçíèêàåò
íàìíîãî
÷àùå
êàñàòåëüíî
êâàäðàíòîâ
,
÷åì
òàêèõ
îïîðíûõ
ýëåìåíòîâ
,
êàê
ñèìâîëèçì
öâåòîâ
,
äâèæåíèå
îáúåêòîâ
íà
ðèñóíêå
,
ïåðñïåêòèâà
,
èñïîëüçîâàíèå
ïðîñòðàíñòâà
ñòðàíèöû
,
ïîäñ÷åò
ïîâòîðÿ þùèõñÿ
îáúåêòîâ
è
ò
.
ä
.
Ìíå
äî
ñèõ
ïîð
íå
ñîâñåì
ïîíÿ òíî
,
ïî÷åìó
òàê
ïðîèñõîäèò
,
îäíàêî
ìíå
ïîñòîÿ ííî
äîâîäèòñÿ
ñòàëêèâàòüñÿ
ñ
ýòèì
íà
ñåìèíàðàõ
ïî
èíòåðïðåòàöèè
ðèñóíêîâ
.
ß
ñêëîíåí
âèäåòü
ïðè÷èíó
ýòîãî
â
òîì
,
÷òî
òðàêòîâêà
êâàäðàíòà
ïðåäñòàâëÿ åòñÿ
ëèøü
â
ôîðìå
çðèòåëüíîãî
îáðàçà
,
â
òî
âðåìÿ
êàê
ñîäåðæàíèå
îïîðíûõ
ýëåìåíòîâ
îòîáðàæàåòñÿ
â
âåðáàëüíîé
ôîðìå
ñ
ïðèâåäåíèåì
ïðèìåðîâ
.
Îáðàçû
«
ïðîíèêàþò
»
â
áåññîçíàòåëüíîå
ãëóáæå
,
÷åì
ñëîâà
.
Âîçìîæíî
,
â
ýòîì
è
êðîåòñÿ
ïðè÷èíà
.
Îäèí
èç
ìîèõ
ìîëîäûõ
êîëëåã
,
âûïóñêíèê
èçâåñòíîãî
èíñòèòóòà
àíàëèòè÷åñêîé
ïñèõîëîãèè
,
ñêàçàë
ìíå
,
÷òî
îí
÷àñòî
çàíèìàåòñÿ
àíàëèçîì
ïðîÿ âëåíèé
áåññîçíàòåëüíîãî
â
ðèñóíêàõ
,
è
÷òî
îñíîâíîå
ïðàâèëî
,
êîòîðîå
ñëåäóåò
ïîìíèòü
ïðè
ýòîì
çàêëþ÷àåòñÿ
â
òîì
,
÷òî
íèæíÿ ÿ
ïîëîâèíà
ðèñóíêà
âñåãäà
îòðàæàåò
áåññîçíàòåëüíîå
,
â
òî
âðåìÿ
êàê
âåðõíÿ ÿ
ïîëîâèíà
âñåãäà
ÿ âëÿ åòñÿ
îòðàæåíèåì
ñîçíàíèÿ
.
Îí
òàêæå
äîáàâèë
,
÷òî
ñïîñîáåí
îïðåäåëèòü
íàëè÷èå
îòöîâñêîãî
èëè
ìàòåðèíñêîãî
êîìïëåêñà
ïî
ðàçìåùåíèþ
ôèãóð
íà
ðèñóíêå
.
Äàííûå
íàó÷íûõ
èññëåäîâàíèé
íå
ïîäòâåðæäàþò
ýòî
çàÿ âëåíèå
ìîåãî
êîëëåãè
.
Ìîå
ìíåíèå
òàêîâî
,
÷òî
åäèíñòâåííîå
îáîáùåíèå
,
êîòîðîå
ìîæíî
ñäåëàòü
íà
îñíîâå
èçó÷åíèÿ
ÿ çûêà
ðèñóíêîâ
-
ýòî
òî
,
÷òî
íèêàêèå
îáîáùåíèÿ
íåâîçìîæíû
â
ïðèíöèïå
.
Ê
.
Ã
.
Þíã
ïèñàë
,
÷òî
êàê
-
òî
ðàç
îí
âèäåë
ñîí
î
òîì
,
÷òî
îí
ñïóñêàåòñÿ
ïî
ñòóïåíÿ ì
â
ïîäâàë
,
è
èíòåðïðåòèðîâàë
åãî
êàê
ïóòåøåñòâèå
â
áåññîçíàòåëüíîå
(
Þíã
, 1963).
×òî
êàñàåòñÿ
Þíãà
è
åãî
ñíîâèäåíèé
,
òàêàÿ
èíòåðïðåòàöèÿ
âûãëÿ äèò
âåñüìà
ïðàâäîïîäîáíî
:
â
êàêèõ
-
òî
ñëó÷àÿ õ
îíà
ìîæåò
áûòü
ïðèìåíèìà
è
ê
íåêîòîðûì
ðèñóíêàì
.
Îäíàêî
,
ñîâñåì
íåîáÿ çàòåëüíî
,
÷òî
òàêàÿ
èíòåðïðåòàöèÿ
áóäåò
âåðíà
äëÿ
âñåõ
è
âñåãäà
.
Ðèñóíêè
,
êàê
è
ñíîâèäåíèÿ
,
èñêëþ÷èòåëüíî
èíäèâèäóàëüíû
.
ß
ïðåäïî÷èòàþ
ïåðå÷èñëÿ òü
äîðîæíûå
óêàçàòåëè
,
à
íå
ïðåäëàãàòü
íàáîð
æåñòêèõ
ïðàâèë
.
ß
ïðèäåðæèâàþñü
ìíåíèÿ
,
÷òî
íàìíîãî
âàæíåå
áûòü
ãèáêèì
è
÷óòêî
âîñïðèíèìàòü
óíèêàëüíîñòü
êàæäîãî
ïàöèåíòà
è
åãî
ïóòè
.
Ïîìíÿ
î
âûøåñêàçàííîì
,
ÿ
õî÷ó
èçëîæèòü
òåîðèþ
äåëåíèÿ
ïîëÿ
ðèñóíêà
,
ðàçðàáîòàííóþ
È
.
Æîëëå
(1977),
êîòîðàÿ
,
èñõîäÿ
èç
ìîåãî
îïûòà
,
îáëàäàåò
äîñòîâåðíîñòüþ
è
íàäåæíîñòüþ
.
ß
öåíþ
ýòó
òåîðèþ
,
â
÷àñòíîñòè
,
ïîòîìó
,
÷òî
íà
åå
îñíîâå
ìîæíî
ïîëó÷èòü
îáúÿ ñíèìûå
è
ïîíÿ òíûå
ðåçóëüòàòû
,
â
îòëè÷èå
îò
òåõ
ïðîèçâîëüíûõ
êîíöåïöèé
,
î
êîòîðûõ
ÿ
ñëûøàë
îò
ìîåãî
ìîëîäîãî
êîëëåãè
.
Â
ñîîòâåòñòâèè
ñ
òåîðèåé
Æîëëå
,
ðèñóíîê
äåëèòñÿ
íå
íà
êâàäðàíòû
,
à
íà
äâå
ïîëîâèíû
.
Åñëè
áîëüøàÿ
÷àñòü
ðèñóíêà
ðàñïîëàãàåòñÿ
íà
íèæíåé
ïîëîâèíå
ëèñòà
,
Æîëëå
ñêëîíåí
ñ÷èòàòü
,
÷òî
àâòîð
òÿ ãîòååò
ê
ðåàëüíîñòè
,
ê
êîíêðåòíîìó
(
Ðèñ
. 88).
×åëîâåê
,
ñêîíöåíòðèðîâàííûé
íà
ðåàëüíîñòè
,
âîñïðèíèìàåò
ãîëîä
êàê
âñåìèðíóþ
ïðîáëåìó
,
æèâåò
ñ
ïîñòîÿ ííûì
îùóùåíèåì
âîçìîæíîñòè
ãèáåëè
â
ÿ äåðíîé
êàòàñòðîôå
,
à
òàêæå
îñòðî
îñîçíàåò
ñóùåñòâóþùóþ
ýêîíîìè÷åñêóþ
íåñòàáèëüíîñòü
.
Òàêîé
÷åëîâåê
áóäåò
ñêëîíåí
ê
äåïðåññèè
,
îùóùàÿ
íè÷òîæíîñòü
ñâîèõ
ïîïûòîê
ñïðàâèòüñÿ
ñ
ýòèìè
ìàñøòàáíûìè
ïðîáëåìàìè
îêðóæàþùåé
äåéñòâèòåëüíîñòè
.
È
íàîáîðîò
,
ëþäè
,
ðàñïîëàãàþùèå
ðèñóíîê
â
îñíîâíîì
â
âåðõíåé
÷àñòè
ëèñòà
,
ïî
Æîëëå
,
áîëåå
ñêëîííû
ê
îò÷óæäåííîñòè
è
çàìêíóòîñòè
.
Îíè
ïðåäïî÷èòàþò
íàõîäèòü
óäîâëåòâîðåíèå
â
ñâîèõ
ôàíòàçèÿ õ
,
è
èõ
ïðèõîäèòñÿ
âîçâðàùàòü
ê
ðåàëüíîñòè
.
×àùå
âñåãî
,
òàêèå
ëþäè
íàõîäÿ òñÿ
â
ïîñòîÿ ííîì
ñòðåìëåíèè
ê
êàêîé
-
òî
íåäîñòèæèìîé
öåëè
.
Óñèëåííî
ñòðåìèòñÿ
ê
öåëè
,
õîòÿ
îíà
íåäîñòèæèìà
.
Èùåò
óáåæèùà
â
ôàíòàçèÿ õ
.
Äåðæèòñÿ
îò÷óæäåííî
è
îòíîñèòåëüíî
íåäîñòóïåí
.
×óâñòâóåò
ñåáÿ
íåçàùèùåííûì
è
íåàäåêâàòíûì
.
Ñêëîíåí
ê
äåïðåññèè
.
Òÿ ãîòååò
ê
ðåàëüíîñòè
(
êîíêðåòíîìó
).
Ðèñ
. 88
Ðèñ
. 89
Ðèñóíîê
,
ñìåùåííûé
ê
ïðàâîé
ãðàíèöå
ëèñòà
(
Ðèñ
. 89),
â
îòëè÷èå
îò
ñäâèíóòîãî
ê
ëåâîìó
êðàþ
èëè
ðàçìåùåííîãî
íà
âñåé
ïëîñêîñòè
,
îçíà÷àåò
òÿ ãîòåíèå
ëè÷íîñòè
ê
ñîçíàòåëüíîìó
.
Òàêîé
÷åëîâåê
îáëàäàåò
ëó÷øåé
ñïîñîáíîñòüþ
êîíòðîëèðîâàòü
ñâîå
ïîâåäåíèå
,
èùåò
óäîâëåòâîðåíèÿ
â
èíòåëëåêòóàëüíîé
äåÿ òåëüíîñòè
è
æèâåò
îæèäàíèåì
áóäóùèõ
ñîáûòèé
.
Èñïîëüçîâàíèå
ëåâîé
÷àñòè
ëèñòà
ïðåäïîëàãàåò
îáðàùåíèå
ê
áåññîçíàòåëüíîìó
.
×åëîâåê
òàêîãî
òèïà
èìïóëüñèâåí
,
â
åãî
æèçíè
ïðåîáëàäàþò
ýìîöèè
;
îí
ïîñòîÿ ííî
îáðàùàåòñÿ
ê
ñâîåìó
ïðîøëîìó
.
Òàêæå
ñóùåñòâóþò
è
äðóãèå
òåîðèè
ðàçäåëåíèÿ
ðèñóíêîâ
íà
÷àñòè
,
íî
ÿ
èõ
íå
óïîìèíàþ
,
ïîñêîëüêó
èõ
íåîáúåêòèâíîñòü
ïåðåâåøèâàåò
òî
ïîëåçíîå
,
÷òî
â
íèõ
åñòü
.
Íåçàâèñèìî
îò
âûáîðà
òåîðèè
â
êà÷åñòâå
ðóêîâîäñòâà
,
ÿ
ïðèçûâàþ
ñîáëþäàòü
îñòîðîæíîñòü
â
ëþáîì
ñëó÷àå
,
à
òàêæå
ñîâåòóþ
êàæäîìó
òåðàïåâòó
âíèìàòåëüíî
îòíîñèòüñÿ
ê
òîìó
,
êàêîå
çíà÷åíèå
èìååò
ðàçìåùåíèå
ðèñóíêà
íà
áóìàãå
äëÿ
êîíêðåòíîãî
÷åëîâåêà
.
Ãëàâà
VI.
Ñëó÷àè
èç
ïðàêòèêè
Ïðî÷òè
ìíå
íàïèñàííîå
òîáîé
èëè
ïîêàæè
,
÷òî
òû
ðèñóåøü
,
è
ÿ
ñêàæó
òåáå
,
êòî
òû
.
Ýììàíóýëü
Ô
.
Õàììåð
Â
äàííîé
ãëàâå
îïèñûâàþòñÿ
ðèñóíêè
,
ñäåëàííûå
â
ñîîòâåòñòâèè
ñ
çàäàíèåì
Íàðèñîâàòü
×åëîâåêà
,
Íàðèñîâàòü
Ìóæ÷èíó
,
à
òàêæå
ïðîñòî
ñîçäàòü
ýêñïðîìò
.
Êàê
óæå
ãîâîðèëîñü
âûøå
,
ðèñóíîê
-
ýêñïðîìò
ïàöèåíò
ñîçäàåò
ïî
ïðîñüáå
,
âûáèðàÿ
â
êà÷åñòâå
ñþæåòà
âñå
,
÷òî
îí
ïîæåëàåò
ñàì
.
Çàòåì
ÿ
èíòåðïðåòèðóþ
ðèñóíîê
, «
÷èòàÿ
»
òî
,
÷òî
îí
ãîâîðèò
ñâîèì
èçîáðàçèòåëüíûì
ÿ çûêîì
î
òîì
,
êàê
ÿ
ìîãó
ïîìî÷ü
ïàöèåíòó
Æèòü
.
Îïèñûâàåìûå
ðèñóíêè
è
ñëó÷àè
èç
ïðàêòèêè
áûëè
îòîáðàíû
,
÷òîáû
äàòü
÷èòàòåëþ
ïðåäñòàâëåíèå
î
øèðîòå
âîçìîæíîãî
èñïîëüçîâàíèÿ
ðèñóíêîâ
.
Â
êàæäîì
ðèñóíêå
ÿ
ðàçáèðàþ
òîëüêî
ñàìûå
âàæíûå
ìîìåíòû
,
ñòàðàÿ ñü
ïîêàçàòü
,
÷òî
èìååò
çíà÷åíèå
äëÿ
êëèåíòà
,
è
òàêîé
ïîäõîä
ïîìîãàåò
ìíå
ïîíÿ òü
èñõîäíóþ
ïðîáëåìó
ïàöèåíòà
.
Ýòî
íå
îçíà÷àåò
,
÷òî
îñòàëüíûå
àñïåêòû
ðèñóíêà
íå
çàñëóæèâàþò
âíèìàíèÿ
,
íî
åñëè
áû
ÿ
ïîäðîáíî
îñòàíàâëèâàëñÿ
íà
âñåõ
ýòèõ
àñïåêòàõ
,
òî
êàæäîìó
ðèñóíêó
ìîæíî
áûëî
áû
ïîñâÿ òèòü
îòäåëüíóþ
ãëàâó
.
Â
äåéñòâèòåëüíîñòè
,
ðàáîòàÿ
ñ
ïàöèåíòîì
èëè
÷ëåíàìè
åãî
ñåìüè
,
ÿ
ïîäðîáíî
èçó÷àþ
âñå
ìåëü÷àéøèå
äåòàëè
.
Ïðèñëóøèâàÿ ñü
ê
ðèñóíêó
Ïîñêîëüêó
ó
ðèñóíêà
íåò
ãîëîñîâûõ
ñâÿ çîê
,
ÿ
ïðåäîñòàâëþ
åìó
ñâîè
,
÷òîáû
îí
ìîã
âñëóõ
ïîâåäàòü
ñâîþ
èñòîðèþ
.
ß
íå
ñòðåìëþñü
ñðàçó
äîâåñòè
äî
÷èòàòåëÿ
ñìûñë
ýòîé
èñòîðèè
.
Íà
ïðèìåðå
Ðèñ
. 90
ÿ
õî÷ó
ïîêàçàòü
ïðîöåññ
ðàáîòû
ñ
ðèñóíêîì
.
Îðèãèíàë
ðèñóíêà
,
êîòîðûé
,
ê
ñîæàëåíèþ
,
â
ïîñëåäñòâèè
áûë
óíè÷òîæåí
àâòîðîì
,
ÿ
ïîëó÷èë
îò
òðèäöàòèëåòíåé
åâðåéêè
íà
ñåìèíàðå
,
ïîñâÿ ùåííîì
ïðîáëåìå
ñìåðòè
è
óìèðàíèÿ
.
Ðàññìîòðåâ
ðèñóíîê
,
ÿ
ñïðîñèë
ñåáÿ
,
íå
ÿ âëÿ åòñÿ
ëè
äåðåâî
,
èçîáðàæåííîå
â
âåðõíåì
ëåâîì
êâàäðàíòå
,
äðåâîì
æèçíè
ïàöèåíòà
?
Íà
êëàäáèùå
ñ
áîëüøèì
êîëè÷åñòâîì
ìîãèë
îäíà
èç
íèõ
–
ïî÷òè
â
öåíòðå
ðèñóíêà
–
íå
èìååò
íàäãðîáíîãî
êàìíÿ
è
íà
íåé
èçîáðàæåíû
òðè
êðóæêà
.
Äîëæíî
áûòü
,
ýòà
ìîãèëà
èìååò
îñîáîå
çíà÷åíèå
,
ïîñêîëüêó
îíà
çàíèìàåò
òàêîå
öåíòðàëüíîå
ïîëîæåíèå
è
ïîìå÷åíà
òðåìÿ
êðóæêàìè
,
îòñóòñòâóþùèìè
íà
äðóãèõ
ìîãèëàõ
.
Òàêæå
,
ðÿ äîì
ñ
íåé
ïóñòîé
ó÷àñòîê
,
õîòÿ
ðÿ äîì
ñ
äðóãèìè
ìîãèëàìè
ïóñòûõ
ìåñò
íå
ìíîãî
.
Êòî
æå
ïîõîðîíåí
â
ýòîé
öåíòðàëüíîé
ìîãèëå
áåç
íàäïèñè
?
Ïî÷åìó
íà
íåé
íåò
íàäãðîáíîãî
êàìíÿ
?
Ïåðåñåêàþùèåñÿ
äîðîæêè
èçâèëèñòû
è
î÷åíü
óçêè
,
ìåñòíîñòü
ðàâíèííàÿ
.