Материал: Химия пні. Заттар жне оларды асиеттері 7cынып (810 беттер)

болу керек

E) реакцияға алынған және түзілген тұз ерімтал болу керек

9. «Тұз + негіз = тұз (жаңа) + негіз(жаңа)»-ға сәйкес келетін реакция теңдеуі

A) BaCl₂ + Na₂SO₄= BaSO₄ + 2NaCl B) CaSiO₃=CaO+SiO₂

C) CuSO₄+5H₂O=CuSO₄*5H₂O D) 2Na₃PO₄+3Ca(OH)₂=Ca₃(PO₄)₂+6NaOH

E) CuSO₄+Fe=Cu+FeSO₄ F) 2NaCl+H₂SO₄=Na₂SO₄+2HCl

10. Темір сульфаты ақ түсті, ауадағы суды қосып темір купоросы FeSO₄*7H₂O қандай түске өтеді?

A) көк түске өтеді B) қызыл түске өтеді C) жасылдау түске өтеді

D) қызғылт түске өтеді E) қоңыр түске өтеді

11. Көк түсті кристаллогидраттың формуласы

A) CuSO₄*5H₂O B) Na₂SO₄*10H₂O C) Na₂СO₃ D) FeSO₄*7H₂O E) Na₂СO₃*10H₂O

12. Кейбір тұздар қыздырғанда ыдырайды. Тиісті реакция теңдеуі

A) BaCl₂ + Na₂SO₄= BaSO₄ + 2NaCl B) CaSiO₃=CaO+SiO₂

C) CuSO₄+5H₂O=CuSO₄*5H₂O D) 2Na₃PO₄+3Ca(OH)₂=Ca₃(PO₄)₂+6NaOH

E) CuSO₄+Fe=Cu+FeSO₄ F) 2NaCl+H₂SO₄=Na₂SO₄+2HCl

13. Ас тұзының кристалдарына концентрлі күкірт қышқылын құйғанда қандай қосылыс газкүйінде түзіледі?

A) натрий сульфаты B) натрий хлориді C) су

D) күкірт қышқылы E) хлорлы сутегі

14. Сынауыққа мыс сульфатының ерітіндісін құйып, оған темір шеге салынса, оның беті қапталады

A) сары мыспен B) ақ темірмен C) қызыл мыспен

D) ақ мыспен E) қоңыр темірмен

15. CuSO₄*5H₂O тұзының аталуы

A) мыс сульфаты B) темір купоросы C) күкірт купоросы

D) мыс купоросы E) мыс сульфиті

16. «Тұз + металл = тұз (жаңа) + металл(жаңа)»-ға сәйкес келетін реакция теңдеуі

A) BaCl₂ + Na₂SO₄= BaSO₄ + 2NaCl B) CaSiO₃=CaO+SiO₂

C) CuSO₄+5H₂O=CuSO₄*5H₂O D) 2Na₃PO₄+3Ca(OH)₂=Ca₃(PO₄)₂+6NaOH

E) CuSO₄+Fe=Cu+FeSO₄ F) 2NaCl+H₂SO₄=Na₂SO₄+2HCl

17. Натрий карбонатының Na₂СO₃ құрамындағы көміртектің (С) массалық үлесін анықтаңдар

A) 11,32 % B) 12,31 % C) 32,12 % D) 13,21 % E) 11,23 %

18. «Тұз + қышқыл = тұз (жаңа) + қышқыл(жаңа)» типті реакциялардың жүру шарттары

A) түзілген тұздардың біреуі тұнбаға түсуі керек

B) белсенділік қатарында бұрын тұрған металл өзінен кейін тұрған металдарды олардың

тұздарынан ығыстырады

C) реакцияға қатысатын тұздардың екеуі де ерімтал болуы керек

D) реакцияға қатысқан қышқыл реакция нәтижесінде түзілетін қышқылдан күшті және тұрақты

болу керек

E) реакцияға алынған және түзілген тұз ерімтал болу керек

19. Глаубер тұзының формуласы

A) CuSO₄*5H₂O B) Na₂SO₄*10H₂O C) Na₂СO₃ D) FeSO₄*7H₂O E) Na₂СO₃*10H₂O

20. Көптеген тұздар суда ерігенде онымен химиялық әрекеттесіп кристаллогидраттар түзеді. Тиісті реакция теңдеуі

A) BaCl₂ + Na₂SO₄= BaSO₄ + 2NaCl

B) CaSiO₃=CaO+SiO₂

C) CuSO₄+5H₂O=CuSO₄*5H₂O

D) 2Na₃PO₄+3Ca(OH)₂=Ca₃(PO₄)₂+6NaOH

E) CuSO₄+Fe=Cu+FeSO₄

F) 2NaCl+H₂SO₄=Na₂SO₄+2HCl
Бейорганикалық қосылыстар арасындағы генетикалық байланыс /8 cынып/
1. Өзгерістерді жүзеге асыруға болатын реакциялардың теңдеулерін жазыңдар:

Ғе→Fe₂O₃→FeCl₃→Fe(OH)₃→Fe₂(SO₄)₃

Өзгерістер сызбасында неше бағдарша (→) болса, сонша реакция теңдеуі құрылады. Бізде 4 бағдарша тұр. Демек 4 реакция теңдеуі құрылады.

1. 
   Ғе→Fe₂O₃ мына өзгерісті іске асырайық. Бағдаршадан кейін оттек пайда болды. Демек оттек қосу керек
   

Ғе+О₂→Fe₂O₃ енді теңестіреміз. 4Ғе+3О₂→2Fe₂O₃

2. 
   Fe₂O₃→FeCl₃ оттектің орнына хлор пайда болып қалды. Хлордың жеке өзін қосуға болмайды. Құрамында хлоры
   

бар қышқыл қосамыз.

Fe₂O₃+НСІ→FeCl₃+Н₂О оттек пен хлор орын ауысты.

Fe₂O₃+6НСІ→2FeCl₃+3Н₂О

3. 
   FeCl₃→Fe(OH)₃ хлордың орнына гидроксил топ пайда болды. Демек не КОН немесе NaOH қосу керек.
   

FeCl₃+КОН→Fe(OH)₃ +КСІ хлор мен гидроксил топ орын ауысты.

FeCl₃+3КОН→Fe(OH)₃ +3КСІ

4. 
   Fe(OH)₃→Fe₂(SO₄)₃ гидроксил топтың орнында сульфат пайда болды. Н₂SO₄ қосамыз.
   

Fe(OH)₃+ Н₂SO₄→Fe₂(SO₄)₃ +НОН -ОН пен = SO₄ орын ауысты.

2Fe(OH)₃+ 3Н₂SO₄→Fe₂(SO₄)₃ +6НОН

Реакция теңдеулері осы реттілікпен құрастырылады.

Реакциядан кейін -СІ пайда болса НСІ қосу керек.

Реакциядан кейін –NO₃ пайда болса HNO₃ қосу керек.

Реакциядан кейін = SO₄ пайда болса Н₂SO₄ қосу керек.

Тапсырма:

А) Zn→ZnO→Zn(NO₃)₂→Zn(OH)₂→ZnSO₄

Ә) Mg→MgO→MgSO₄→Mg(OH)₂→ Mg(NO₃)₂
Көміртектің жалпы сипаттамасы. Көміртектің аллотропиялық түрөзгерістері /8 сынып/

(189-191 беттер)
1. Нанотехнология қайда пайдаланылатын кристалдарды әзірлеуге мүмкіндік береді

A) ұшақтарда B) компьютер техникасында C)көліктерде

D) кемелерде E) электроникада

2. Көміртектің табиғатта бос күйінде кездесетін аллотропиялық түрөзгерістері

A) графит B) фуллерен C) графен D) алмаз E) карбин

3. Көміртектің улы қосылыстары

A) мәрмәр B) төртхлорлы көміртек C) иіс газы

D) магнезит E) күкіртті көміртек

4. Көміртектің валенттік электрондары негізгі жағдайда көрсететін валенттілігі

A) І B) ІІІ C) V D) ІІ E) IV

5. Футбол добы сияқты құрылысты көміртектің аллотропиялықтүрөзгерісі

A) графит B) фуллерен C) графен D) алмаз E) карбин

6. Көміртек атомындағы электрондар саны

A) 6 B) 12 C) 5 D) 9 E) 7

7. Көміртек алынады

A) органикалық заттарды өртеу арқылы B) таскөмірді тотықтыру арқылы

C) ағашты ауасыз ыдырату арқылы D) мұнайды айдау арқылы

E) органикалық заттардың көмірленуі нәтижесінде

8. Графит қандай жағдайда карбинге айналады

A) 1000°С-да B) төмен қысымда C) қалыпты жағдайда

D) 2000°С-да E) жоғары қысымда

9. Көміртектің электрондық формуласы

A) 1s²2s²2d² B) 1s²2s²2p³ C) 1s²2s²2p² D) 1s²2s²2p⁴ E) 1s²2s²

10. Өз бетіне газдарды, сұйықтарды сіңіретін қасиеті бар зат

A) аморфты көміртек B) таскөмір C) карбин

D) фуллерен E) алмаз

11. Көміртектің валенттік электрондары қозған жағдайда көрсететін валенттілігі

A) І B) ІІІ C) V D) ІІ E) IV

12. Көміртектің периодтық жүйеде орналасқан орны

A) негізгі топша B) IV топ C) қосымша топша

D) ІІ период E) IV период Ғ) ІІ топ

13. Байланысқан күйде көміртек кездеседі

A) топырақта B) мұнайда C) табиғи газда D) суда E) көмірде

14. Аморфты көміртек алынады

A) таскөмірді ауа қатысынсыз құрғақ айдау арқылы

B) табиғи газды ауа қатысынсыз құрғақ айдау арқылы

C) мұнайды ауа қатысынсыз құрғақ айдау арқылы

D) ағашкөмірін ауа қатысынсыз құрғақ айдау арқы

E) таскөмірді тотықтыру арқылы

15. Көміртектің табиғи қосылыстары

A) CCl₄ B) СаСО₃ C) CS₂ D) СаСО₃*MgCO₃ E) MgCO₃

16. Көміртектің валенттік электрондары қозған жағдайда көрсететін валенттілігіне сәйкес келетін қосылыстары

A) CН₄ B) СО C) CО₂ D) СоО E) CаO

17. Көміртек ерте заманнан адамзатқа қандай зат түрінде белгілі болған

A) мұнай B) күйе C) графит D) көмір E) карбин

18. Май тәрізді жылтыр сұр түсті жұмсақ зат

A) аморфты көміртек B) алмаз C) карбин D) фуллерен E) графит

19. Активтелген көмірдің түйіршіктері қолданылады

A) спиртті тазарту үшін B) қара бояуалу үшін C) отын ретінде

D) УЗИ-ге түсірерде алдын ала дайындық үшін E) зертханада отын ретінде

20. Көміртектің валенттік электрондары негізгі жағдайда көрсететін валенттілігіне сәйкес келетін қосылысы

A) CН₄ B) СО C) CО₂ D) СоО E) CаO
Көміртектің химиялық қасиеттері. Көміртек оксидтері /8 сынып/ (191-193 беттер)

1. Қандай жағдайда көміртектен көміртек (ІІ) оксиді түзіледі?

A) көміртек толық жанғанда B) оттегі жетіспегенде C) оттек қатысынсыз тотыққанда

D) оттегі артық мөлшерде болғанда E) көміртегі толық жанбағанда

2. Графит қолданылады

A) бұрғылар жасау үшін B) газтұтқыштар әзірлеуде C) қарындаштар өзегін дайындауда

D) электродтар дайындауда E) әшекейлі заттар дайындауда

3. Домна пештерінде жүретін реакция теңдеуі

A) С+2СІ₂→ССІ₄ B) 2С+Са→СаС₂ C) 3С+Ғе₂О₃→2Ғе+3СО

D) 3С+4АІ→АІ₄С₃ E) С+Н₂О→СО+Н₂

4. Графенді зерттегендері үшін Нобель сыйлығының лауреаттары атанған ғалымдар

A) К.Новоселов B) Жак де Лассан C) А.Лавуазье D) А.Гейм E) М.Кюри

5. Графен

A) көміртек атомдары өзара бір түзу бойымен байланысқан

B) көміртек атомдарынан тұратын графиттің бір қабаты

C) көміртек атомдары өзара тік төртбұрыш болып байланысқан

D) көміртек атомдарынан тұратын алмаздың бір қабаты

E) көміртек атомдары өзара ара ұясындағыдай болып байланысқан

6. Болашақта графен қолданылады

A) микросұлбаларда кремнийді алмастырады

B) ауа батареялары мен қатты сенсорлы дисплейлерді дайындауда

C) ғарышта және әуе кеңістігінде алюминий сымдарын алмастырады

D) ғарышта және әуе кеңістігінде ауыр мыс сымдарын алмастырады

E) жеке молекулаларды синтездейтін сенсор ретінде

7. Көміртекпен әрекеттеспейтін қосылыс

A) Н₂SO_{4 (конц)} B) Н₂О C) Н₂SO_{4 (сұйық)} D) Ғе₂О₃ E) НNO_{3 (конц)}

8. Тек жарық сәулесінің әсерінен жүретін реакция теңдеуі

A) С+2СІ₂→ССІ₄ B) 2С+Са→СаС₂ C) 3С+Ғе₂О₃→2Ғе+3СО

D) 3С+4АІ→АІ₄С₃ E) С+Н₂О→СО+Н₂

9. Активтелген көмір қолданылады

A) бұрғылар жасау үшін B) газтұтқыштар әзірлеуде C) қарындаштар өзегін дайындауда

D) электродтар дайындауда E) әшекейлі заттар дайындауда

10. Қандай жағдайда көміртектен көміртек (ІV) оксиді түзіледі?

A) көміртек толық жанғанда B) оттегі жетіспегенде C) оттек қатысынсыз тотыққанда

D) оттегі артық мөлшерде болғанда E) көміртегі толық жанбағанда

11. Су газы бөліне жүретін реакция теңдеуі

A) С+2СІ₂→ССІ₄ B) 2С+Са→СаС₂ C) 3С+Ғе₂О₃→2Ғе+3СО

D) 3С+4АІ→АІ₄С₃ E) С+Н₂О→СО+Н₂

12. Болашақта графен қолданылады

A) микросұлбаларда магнийді алмастырады

B) күн батареялары мен жұмсақ сенсорлы дисплейлерді дайындауда

C) ғарышта және әуе кеңістігінде алюминий сымдарын алмастырады

D) ғарышта және әуе кеңістігінде ауыр темір сымдарын алмастырады

E) жеке молекулаларды табатын сенсор ретінде

13. Массасы 48 г темір (ІІІ) оксиді қанша моль көміртекпен әрекеттеседі?

A) 0,6 моль B) 0,3 моль C) 1,2 моль D) 0,9 моль E) 1,5 моль

14. Зат мөлшері 2 моль қызған көмір сумен әрекеттескенде қанша көлем (қ.ж.) су газы түзіледі?

A) 89,6 л B) 22,4 л C) 134,4 л D) 67,2 л E) 44,8 л

15. Көміртектің күрделі заттармен әрекеттесу реакция теңдеулері

A) С+2СІ₂→ССІ₄ B) 2С+Са→СаС₂ C) 3С+Ғе₂О₃→2Ғе+3СО

D) 3С+4АІ→АІ₄С₃ E) С+Н₂О→СО+Н₂

16. Алмаз қолданылады

A) бұрғылар жасау үшін B) газтұтқыштар әзірлеуде C) қарындаштар өзегін дайындауда

D) электродтар дайындауда E) әшекейлі заттар дайындауда

17. Көміртек бар 120 г таза көмірді жаққанда түзілген газды сіңіру үшін қанша кальций гидрокссиді қажет?

A) 370 г B) 740 г C) 1295 г D) 647,5 г E) 185 г

18. Массасы 24 г темір (ІІІ) оксиді қанша моль көміртекпен әрекеттеседі?

A) 0,65 моль B) 0,85 моль C) 0,45 моль D) 0,95 моль E) 1,5 моль

19. Зат мөлшері 1,5 моль қызған көмір сумен әрекеттескенде қанша көлем (қ.ж.) су газы түзіледі?

A) 89,6 л B) 22,4 л C) 134,4 л D) 6,72 л E) 67,2 л

20. Карбидтер түзілетін реакция теңдеулері

A) С+2СІ₂→ССІ₄ B) 2С+Са→СаС₂ C) 3С+Ғе₂О₃→2Ғе+3СО

D) 3С+4АІ→АІ₄С₃ E) С+Н₂О→СО+Н₂

Көміртек оксидтері /8 сынып/

(194-198 беттер)

1. Көміртек (ІІ) оксидімен (иіс газымен) уланғанда байқалатын белгілер

A) қанның қара қою болуы B) бастың қатты айналуы, шектен тыс бозару

C) теріде қара дақтардың пайда болуы D) көздің қатты қызаруы

E) естен танып қалу, жүрегі айнып құсу

2. Көміртек (ІІ) оксиді (иіс газы) әрекеттеспейді

A) O₂ B) CuO C) SiO₂ D) H₂O E) Fe₂O₃

3. Көмірқышқыл газының зиянсыз шамасының концентрациясы (ЗШК)

A) 0,08 мл/л B) 0,04 мл/л C) 0,02 мл/л D) 0,06 мл/л E) 0,10 мл/л

4. Ең алғаш француз ғалымы Жак де Лассан алған зат

A) СО B) көміртек (IV) C) графит D) СО₂ E) көміртек (ІІ) оксиді

5. Иіс газының физикалық қасиеттері

A) ауадан ауыр B) түссіз улы газ C) суда нашар ериді

D) ауадан сәл жеңіл E) жануды қолдамайды