Материал: Жалпы білім беру йымдарына арналан жалпы білім беретін пндерді, бастауыш, негізгі орта жне жалпы орта білім дегейлеріні тадау курстарыны лгілік оу бадарламаларын бекіту туралы

2-параграф. Оқыту мақсаттарының жүйесі

      23. Оқыту мақсаттары кодтық белгімен берілген. Кодтық белгідегі бірінші сан сыныпты, екінші және үшінші сан бөлім мен бөлімше ретін, төртінші сан оқыту мақсатының реттік нөмірін көрсетеді. Мысалы, 7.2.1.2 кодында: "7" – сынып, "2.1." – бөлім мен бөлімше, "2" – оқыту мақсатының реттік саны.

      24. Оқыту мақсаттарының жүйесі бөлім бойынша әр сыныпқа берілген:

      1) әлеуметтік қатынастардың дамуы:

Білім алушылар:
Бөлімше	5- сынып шамамен 1 миллион жыл бұрын – V ғасыр	6- сынып VI – XVII ғасырлар	7- сынып XVIII – XIX ғасырлар	8- сынып XX ғасырдың бірінші жартысы	9- сынып XX ғасырдың екінші жартысы нан бүгінгі күнге дейін
1.1 Этника лық қатынас тар	5.1.1.1 алғашқы адамдар дың антрополо гиялық белгіле рін сипаттау	6.1.1.1 түркі тілдес тайпалар ды атап, олардың аумақтық орнала суын картада көрсету	7.1.1.1 жоңғар шапқыншылығы кезіндегі демографиялық өзгерістер ді және миграция лық процестерді түсіндіру	8.1.1.1 демогра фиялық өзгерістердің себептері мен салдарын анықтау	9.1.1.1 демографиялық өзгерістердің себеп-салдарлық байланы сын талдау арқылы дәйекті қорытынды жасау
	5.1.1.2 Ежелгі Қазақ стан адамдары ның антрополо гиялық тұрпатын анықтау	6.1.1.2 XIII-XV ғасырлардағы Қазақстан аумағында құрылған мемлекеттердің этноәлеуметтік құрылымын анықтау	7.1.1.2 Ресей империя сының қоныстандыру саясатының себептері мен салдарын талдау		9.1.1.2 өткен тарихи кезеңдер мен сабақтас тықты орнату арқылы қазіргі кезеңдегі демография лық процестерге баға беру
	5.1.1.3 ғұндар дың қоныс аудару бағыттарын тарихи картадан көрсету	6.1.1.3 ежелгі және ортағасыр лар тарихының оқиғалары арасында байланыс орнату арқылы қазақ халқының қалыптасуындағы негізгі кезеңдерді анықтау			9.1.1.3 Қазақстанның даму стратегия сындағы демография лық саясаттың бағыттарын талдау
		6.1.1.4 "қазақ" этнони мінің мағынасын түсіндіру
1.2 Әлеуметтік қатынас тар	5.1.2.1 алғашқы адамдар дың тұрмыс-тіршілігін шығарма шылық түрде көрсету	6.1.2.1 қазақ хандығын дағы әлеуметтік топтардың орнын анықтау	7.1.2.1 дәстүрлі қазақ қоғамын дағы өзгерістерді өткен тарихи кезеңдермен салыстыру арқылы анықтау	8.1.2.1 қазақ зиялылары ның қоғамдағы рөлі мен қызметін талдау	9.1.2.1 қазіргі кездегі Қазақстан халқының әлеуметтік жағдайын статистикалық мәліметтер негізінде талдау
	5.1.2.2 әлеумет тік топтар дың ерекшелік терін түсіндіру	6.1.2.2 өлкедегі әр түрлі ұлттардың тарихын, салт-дәстүрін сипаттау	7.1.2.2 қазақ зиялыла рының қалыпта суының маңызды лығын түсіндіру	8.1.2.2 соғыс жылдарын дағы халықтың әлеуметтік жағдайын анықтау

      2) мәдениеттің дамуы:

Білім алушылар:
Бөлімше	5- сынып шамамен 1 миллион жыл бұрын -V ғасыр	6- сынып VI – XVII ғасырлар	7- сынып XVIII – XIX ғасырлар	8- сынып XX ғасырдың бірінші жартысы	9- сынып XX ғасырдың екінші жартысынан бүгінгі күнге дейін
2.1 Дүние таным мен дін	5.2.1.1 алғашқы адамдар дың наным-сенімдерін сипаттау	6.2.1.1 түркілер дің дүниета нымдық ерекшелік терін түсіндіру	7.2.1.1 салт - дәстүрлер мен әдет-ғұрыптар дың құндылықтары мен маңызды лығын анықтау	8.2.1.1 мемлекет тің діни саясатының мақсаты мен салдарын анықтау	9.2.1.1 дәстүрлі және деструктивті діни ағымдар мен ұйымдардың іс-әрекетін талдау
	5.2.1.2 ежелгі тайпалар дың дүниетаны мын сипаттау	6.2.1.2 ислам дінінің қоғамдық өмірге ықпалын анықтау	7.2.1.2 отаршыл дық саясаттың ұлттық құндылықтарға кері әсерін талдау		9.2.1.2 Қазақстан халқы Ассамблея сының дінаралық, этносаралық келісім мен ішкі тұрақтылықты нығайтудағы ықпалын бағалау
		6.2.1.3 тарихи оқиғалар мен процестер дің сабақтас тығын сипаттау да "Ұлы Дала Елі" ұғымын қолдану			9.2.1.3 "Мәңгілік Ел" жалпыұлт тық идеясының маңыздылы ғын бағалау
2.2 Өнер мен әдебиет	5.2.2.1 археоло гиялық ескерткіш терді сипаттау	6.2.2.1 күй, аңыз, шежіре, эпостық жырлар дың тарихи дереккөзі ретіндегі маңыздылығын айқындау	7.2.2.1 халық ауыз әдебиеті мен музыка өнері туындыларының тарихи дереккөзі ретінде құндылы ғын бағалау	8.2.2.1 қазақ зиялылары ның шығарма шылық мұрасын талдау және қоғамдық санаға тигізген әсеріне баға беру	9.2.2.1 кеңестік әдебиет пен өнер туындыла рында қоғамдық өмірдің бейнеленуін талдау
	5.2.2.2 археоло гиялық деректерге сүйене отырып, Андронов мәдениеті нің белгілерін анықтау	6.2.2.2 ортағасыр лық сәулет өнері ескерткіш терінің ерекшеліктерін түсіндіру	7.2.2.2 А. Құнан баевтың ақын, ойшыл, қоғам қайраткері ретіндегі рөлін айқындау	8.2.2.2 Ахмет Байтұр сыновты қазақ тіл білімінің негізін салушы, қоғам қайраткері ретінде бағалау	9.2.2.2 Мұхтар Әуезов шығармалары ның әлем әдебиетіндегі орнын бағалау
	5.2.2.3 ежелгі тайпалардың қолданбалы өнер ерекшелік терін сипаттау	6.2.2.3 көшпелілердің әскери өнер жетістікте рін сипаттау	7.2.2.3 ұлттық музыкалық аспаптардың қолдану ерекшеліктерін сипаттау	8.2.2.3 өнер мен әдебиеттегі өзгерістерді анықтау	9.2.2.3 қазіргі кездегі өнер мен әдебиеттің даму тенденцияларын айқындау
	5.2.2.4 Есік обасынан табылған "Алтын адам" археоло гиялық олжасы ның ерекшелік терін анықтау	6.2.2.4 түркі кезеңіндегі қоғамды бейнелеуде Махмұд Қашғари, Жүсіп Баласағұн және Ахмет Яссауи еңбектері нің тарихи құндылы ғын түсіндіру	7.2.2.4 қолданбалы өнердің жетістіктерін бағалау	8.2.2.4 Ә. Қашау баев пен Қажымұ- қан Мұңайтпасұлының қазақ халқын әлемге танытуда ғы рөліне баға беру	9.2.2.4 ұлттық құндылық тарды жаңғыртуға бағытталған мемлекеттік бағдарлама лардың қажеттілігін негіздеу ("Мәдени мұра", "Болашаққа бағдар:рухани жаңғыру" бағдарлама лары)
	5.2.2.5 Ә. Марғұлан ды ғалым-археолог ретінде айқындау	6.2.2.5 көшпелі лердің қолданбалы өнер жетістіктерін сипаттау	7.2.2.5 өлкенің тарихи оқиғалар хроникасын құру	8.2.2.5 соғыс жылдарындағы өнер мен әдебиеттің халық рухын көтерудегі маңызын бағалау
	5.2.2.6 көшпелі лердің әлемдік өркениет ке қосқан үлесін түсіну	6.2.2.6 жергілікті жер, қала, өзен, көл, тау атауларының шығу тарихын түсіндіру	7.2.2.6 түрлі дереккөз дер негізінде өз мектебің нің тарихын анықтау
	5.2.2.7 тарихи мұраны жеткізуде гі жәдігердің рөлін сипаттау	6.2.2.7 өлкенің дәстүрлі көркем мәдениетін жандандыруға үлесін қосқан шеберлерді айқындау
	5.2.2.8 өлкедегі тарихи ескерткіш тердің құндылығын түсіну
	5.2.2.9 өлкенің аңыз- ертегілерінің мән-мағынасын түсіндіру
2.3 Білім және ғылым	5.2.3.1 қазақстан дық ғалымдар дың археоло гиялық жаңалықта рын білу	6.2.3.1 көне түркі жазуының тарихи маңызын түсіндіру	7.2.3.1 Ш. Уәли хановтың ғылыми зерттеу лерінің тарихи құндылы ғын анықтау	8.2.3.1 ұлттық баспасөз дің қоғамдық-саяси сананы оятудағы рөліне баға беру	9.2.3.1 Е.Бекмаха новтың Қазақстан тарихы ғылымына қосқан үлесін бағалау
		6.2.3.2 Әл-Фарабидің және басқа да ғалымдар дың ортағасыр лық ғылымның дамуына қосқан үлесін анықтау	7.2.3.2 XIX ғ. білім беру мен ағарту ісінің даму ерекшеліктерін түсіндіру	8.2.3.2 кеңес дәуіріндегі қазақ тілінің ахуалын анықтау	9.2.3.2 білім мен ғылым саласындағы мемлекеттік саясатқа баға беру
		6.2.3.3 "Кодекс Куманикус" сөздігінің халықара лық байланыстардағы рөлін анықтау	7.2.3.3 Ы. Алтын сариннің ағарту саласына қосқан үлесін бағалау	8.2.3.3 XX ғ. бірінші жартысын дағы білім мен ғылым саласында ғы өзгерістер ді талдау
		6.2.3.4 Мұхаммед Хайдар Дулатидің "Тарихи-Рашиди" еңбегінің тарихи маңызын түсіндіру	7.2.3.4 Шәкәрім Құдайбердіұлы, Мәшһүр Жүсіп Көпейұлы, Қ. Халид еңбектерінің тарихи дерек ретіндегі маңызын айқындау	8.2.3.4 Қаныш Сәтбаевтың Қазақстан өнеркәсібі мен ғылымын дамытудағы рөліне баға беру
			7.2.3.5 туристік маршруттарды құру жолдарын ұсыну

      мемлекеттің дамуы:

Білім алушылар:
Бөлімше	5-сынып шамамен 1миллион жыл бұрын – Vғасыр	6-сынып VI-XVII ғасырлар	7-сынып XVIII - XIX ғасырлар	8-сынып XX ғасырдың бірінші жартысы	9-сынып XX ғасырдың екінші жартысынан бүгінгі күнге дейін
3.1. Мемле кеттің ішкі саясаты	5.3.1.1 картадан тайпалық одақтар дың орнала суын көрсету	6.3.1.1 оқиғалардың өзара байланысын табу арқылы Түрік қағанаты ның құрылуы ның тарихи маңызын анықтау	7.3.1.1 Қарақұм және Ордабасы құрылтайларының халықты жоңғар басқын шылығы на қарсы жұмылдырудағы рөліне баға беру	8.3.1.1 қазақ зиялылары ның Ресей империясының Мемлекет тік Думасын дағы қызметіне баға беру	9.3.1.1 қоғамдық-саяси өмірдің ерекшеліктерін түсіндіру және өзіндік интерпрета ция жасау
	5.3.1.2 ежелгі мемлекеттік бірлестіктердің құрылу ын түсіндіру	6.3.1.2 VI-IX ғасырлар дағы мемлекетер дің даму ерекшелікте рін түсіндіріп, олардың ұқсастықта ры мен айырмашы лықтарын анықтау	7.3.1.2 Қазақ хандығы ның ішкі саяси жағдайын талдау	8.3.1.2 XX ғасырдың басындағы Қазақстан дағы қоғамдық–саяси процестер ге баға беру	9.3.1.2 қоғамдық-саяси қайраткер лердің ұлттық мүддені қорғаудағы рөліне баға беру
	5.3.1.3 тарихи тұлғалар дың туған өлке тарихын дағы ролін түсіндіру	6.3.1.3 X ғ. – XIII ғ. басындағы мемлекет тердің даму ерекшелікте рін түсіндіріп, олардың ұқсастықта ры мен айырмашы лықтарын анықтау	7.3.1.3 Ресей империя сының отарлық саясаты ның себеп-салдарын анықтау	8.3.1.3 1916 жылғы ұлт- азаттық көтеріліс тің тарихи маңызын анықтау және тұлғалар дың рөліне баға беру	9.3.1.3 Қазақстан Республикасы Конституция сын мемлекеттің тұрақты даму кепілі ретінде бағалау
		6.3.1.4 тарихи ұғымдарды қолданып, Қарахан мемлекетін дегі жер иелену ерекшелікте рін түсіндіру	7.3.1.4 патша үкіметі реформа лары нәтижесіндегі әкімшілік-аумақ тық өзгеріс терді түсіндіру	8.3.1.4 "Алаш" партиясы ның ұлттық мемлекет тілікті жаңғырту саясатын талдау	9.3.1.4 әміршіл-әкімшіл саясатқа қарсы халық наразылықтарын салыстырып, талдау
		6.3.1.5 Отырарды қорғаудағы қала халқының ерлігін сипаттау	7.3.1.5 халықтың отаршыл дыққа қарсы ұлт-азаттық күресінің себеп-салдарын анықтау	8.3.1.5 Әлихан Бөкейхан ның саяси көшбасшы лық қызметіне баға беру	9.3.1.5 1986 жылғы Жел-тоқсан оқиғасының тарихи маңыздылы ғына баға беру
		6.3.1.6 картаны қолданып XIII-XV ғасырлар дағы мемлекеттердегі саяси үдерістерді түсіндіру	7.3.1.6 ұлт-азаттық көтеріліс басшыла рының рөліне баға беру	8.3.1.6 Қазақстан да құрылған ұлттық автономия лардың маңызды лығына баға беру	9.3.1.6 Қазақстан ның тәуелсіздік жолындағы алғашқы қадамдарын анықтап, қорытындылау
		6.3.1.7 ортағасыр лық мемлекет тердің ыдырауы ның негізгі және жанама себептерін анықтау		8.3.1.7 ХХ ғасырдың 20-30 –жылдар дағы әміршіл-әкімшіл жүйе саясаты ның зардапта рын талдау	9.3.1.7 өткен оқиғалармен сабақтастықты орнатып, тәуелсіз Қазақстанның жариялануы ның тарихи маңызын түсіндіру
		6.3.1.8 Қазақстан аумағын дағы мемлекет тердің басқару жүйесінің ерекшеліктерін анықтау			9.3.1.8 Тәуелсіз Қазақстанның қоғамдық-саяси дамуын талдау
		6.3.1.9 Қазақ хандығы құрылуы ның тарихи маңызын анықтау			9.3.1.9 ұзақ мерзімді мемлекеттік стратегияларды талдау
		6.3.1.10 қазақ хандары ның мемлекетті нығайтуда ғы рөлін анықтау			9.3.1.10 Тәуелсіз мемлекеттің қалыпта-суындағы Елбасы Н.Назарбаев тың рөліне баға беру
		6.3.1.11 қоғамдық-саяси өмірдегі сұлтан, би, батыр, жыраулар дың қызметтерін сипаттау			9.3.1.11 Астананы жаңа Қазақстанның өркендеуінің нышаны ретінде айқындау
		6.3.1.12 туған өлке тарихының қазіргі кездегі куәгерлері нің ерлік істері мен еңбегін сипаттау
3.2 Мемле кеттің сыртқы саясаты	5.3.2.1 Қазақ стан аумағын дағы ерте көшпелілердің халықара лық сахнадағы орнын анықтау	6.3.2.1 тарихи оқиғалардың өзара байланысын табу арқылы түркі тілдес тайпалардың миграциялық үдерісін түсіндіру	7.3.2.1 Жоңғар шапқыншылығына қарсы күресте танылған хандар мен батырлар дың рөлін түсіндіру	8.3.2.1 қазақстан дықтардың Екінші дүниежүзілік соғысының жеңісіне қосқан үлесін бағалау	9.3.2.1 XX ғасырдың екінші жартысындағы әскери-өнеркәсіп кешендерінің Қазақстанға тигізген зардаптарын талдау
	5.3.2.2 Қазақ стан аумағын дағы алғашқы мемлекеттік бірлестік тердің көрші елдермен қарым-қатына сын анықтау	6.3.2.2 ерте түрік қағанаттары ның сыртқы саясатының негізгі бағыттарын анықтау	7.3.2.2 қазақ хандығы ның сыртқы саясатының нәтижелерін анықтау	8.3.2.2 Б. Момыш ұлының батырлық, тұлғалық қасиетін айқындау	9.3.2.2 Қазақстан Республика сының халықаралық сахнадағы танылуына баға беру
		6.3.2.3 Атлах шайқасы ның тарихи маңызын талдау	7.3.2.3 Абылай ханның диплома тиялық шеберлігі мен саясатын бағалау		9.3.2.3 Қазақстан ның аймақтық және халықара лық ұйымдармен байланыс тарын талдау
		6.3.2.4 қыпшақтар дың Еуразия тарихында ғы орнын анықтау			9.3.2.4 қазақ диаспоралары ның тарихи Отанымен байланысының маңыздылығын айқындау
		6.3.2.5 тарихи оқиғалар дың өзара байланысын анықтап, Қазақстан аумағында XIII - XV ғасырларда құрылған мемлекеттердің сыртқы саясатын түсіндіру
		6.3.2.6 Қазақ хандары ның сыртқы саясатын талдау
		6.3.2.7 Орбұлақ шайқасындағы қазақ жасағының әскери өнердегі шеберлігі мен ерлігін бағалау

      4) Қазақстанның экономикалық дамуы:

Білім алушылар:
Бөлімше	5-сынып шамамен 1 миллион жыл бұрын - V ғасыр	6-сынып VI-XVII ғасырлар	7-сынып XVIII - XIX ғасырлар	8-сынып XX ғасырдың бірінші жартысы	9-сынып XX ғасырдың екінші жартысы нан бүгінгі күнге дейін
4.1 Шаруа шылық	5.4.1.1 ежелгі адамдар дың алғашқы кәсібін сипаттау	6.4.1.1 көшпелі лер мен отырықшы лар арасында ғы өзара экономика лық байланыс тарын анықтау	7.4.1.1 жоңғар шапқын шылығы ның қазақ халқының шаруашылы ғына тигізген зардапта рын анықтау	8.4.1.1 деректер мен дәйектерді салыстыру арқылы жаңа экономика лық саясаттың нәтижесінде орын алған өзгерістерді талдау	9.4.1.1 Кеңес үкіметі кезіндегі ауыл шаруашы лығында орын алған өзгерістер ге баға беру
	5.4.1.2 көшпелі мал шаруашы лығы мен егіншілік тің қалыпта суын түсіндіру	6.4.1.2 көшпелілер дің шаруашы лық өмірінің ерекшеліктерін анықтау	7.4.1.2 отарлау саясаты ның қазақтар дың дәстүрлі шаруашылығына тигізген әсерін талдау	8.4.1.2 күштеп ұжымдас тыру саясаты ның ауыл шаруашы лығына тигізген зардаптарын талдау	9.4.1.2 Кеңес үкіметі кезіндегі орын алған әлеуметтік экономика лық мәселелерді талдау
			7.4.1.3 өлкені дамытуға қолдау көрсеткен тұлғалар дың қызметіне баға беру		9.4.1.3 Қазақстан Республика сындағы жекешелен діру процесінің экономикаға ықпалын талдау
			7.4.1.4 өлке дамуы ның маңызды кезеңде рін анықтау		9.4.1.4 аграрлық секторды модерниза циялау бағыттарын талдау
4.2 Өндіріс тік қатынастар және сауда	5.4.2.1 еңбек құралдары мен қару түрлерін сипаттау	6.4.2.1 Ұлы Жібек жолының қала мәдениетінің дамуына әсерін анықтау	7.4.2.1 капиталистік қатынас тардың экономикаға ықпалын анықтау	8.4.2.1 Қазақстан дағы индустрия ландырудың жетістік тері мен кемшіліктерін талдау	9.4.2.1 өнеркәсіп тің ахуалын анықтап, қорытын ды жасау
	5.4.2.2 металл өндірісі жетілуі нің шаруашы лық салаларына тигізген ықпалын түсіндіру	6.4.2.2 Ұлы Жібек жолының халықара лық қатынастардың дамуындағы орнын анықтау	7.4.2.2 сауда қатынас тарына жәрмеңкелердің әкелген өзгерісте рін анықтау	8.4.2.2 Қазақстан экономика сының соғыс жағдайына бейімдел гендігін дәлелдеу	9.4.2.2 нарықтық экономика ның өндірістік қатынас тарға әсерін талдау
	5.4.2.3 Ұлы Жібек жолының пайда болуын түсіндіру				9.4.2.3 Қазақстан ның әлемдік экономикаға кірігуін талдау
					9.4.2.4 сыртқы сауданың экономикаға әсерін зерттеу

      25. Бөлімді және тақырыптарды оқытуға арналған сағат санын мұғалім бөледі.

      26. Осы оқу бағдарламасы Негізгі орта білім беру деңгейінің 5-9-сыныптарына арналған "Қазақстан тарихы" оқу пәні бойынша үлгілік оқу бағдарламасын іске асыру жөніндегі ұзақ мерзімді жоспарына сәйкес іске асырылады.