Материал: аза тіліні шыу тарихы туралы тркі тілдері тіл туыстыына

ТАҚЫРЫПТЫҚ ТЕСТ СҰРАҚТАРЫ«Қазақ тіл білімі» бойынша ТЕСТ СҰРАҚТАРЫ

1. 
   Қазақ тіл білімінің неше саласы бар?
   

A) 2 B) 3 C) 4 D) 5 E) 6

2. 
   Жалғаудың неше түрі бар?
   

A) 2 B) 3 C) 5 D) 1 E) 4

3. 
   Үндестік заңының неше түрі бар?
   

A) 2 B) 3 C) 5 D) 6 E) 4

4. 
   Тіл дыбыстарын не зерттейді?
   

A) лексика B) морфология C) фонетикаD) синтаксис E) стилистика

5. 
   Термин сөзді тіл білімінің қай саласы қарастырады?
   

A) морфология B) лексика C) синтаксисD) фонетика E) фразеология

6. 
   Қайсысы синтаксисте қарастырылады?
   

A) екпін B) сөз табы C) мағынаD) сөйлем мүшесі E) қосымша

7. 
   Қайсысы сөз табына жатпайды?
   

A) шылау B) жіктік C) үстеуD) одағай E) есімдік

8. 
   Қайсысының күрделі сөздің түріне қатысы жоқ?
   

A) туынды сөз B) біріккен сөз C) қос сөзD) тіркескен сөз E) қысқарған сөз

9. 
   Сөз табын табыңыз.
   

A) еліктеу сөз B) кірме сөз C) қос сөзD) табу сөз E) кәсіби сөз

10. 
    Пунктуация қай тіл білімі саласының зерттейтін тақырыбы?
    

A) морфология B) лексика C) синтаксисD) фонетика E) фразеология

«Қазақ тіл білімі» тақырыбы бойынша тест сұрақтарының жауаптары:1 – B (Қазақ тіл білімінің 3 саласы бар: фонетика, лексика және грамматика.)2 – E (Жалғаудың 4 түрі бар: жіктік жалғауы, септік жалғауы, көптік жалғауы және тәуелдік жалғауы)3 – A (Үндестік заңының 2 түрі бар: буын үндестігі және дыбыс үндестігі.)4 – C 5 – B (Терминдер қолданылу аясы шектеулі сөздер тобына жатады. Оны лексика зерттейді.)6 – D 7 – B (Себебі, жіктік – жалғаудың түрі. Жіктік деген сөз табы жоқ.)8 – A (Туынды сөз күрделі сөздің түріне жатпайды. Себебі, туынды сөз 1 түбірден тұрады. Ал күрделі сөз болу үшін кемінде 2 түбірден тұратын және бір мағынаны білдіретін сөз керек. Мысалы, шек+ара )9 – A10 – C (Пунктуация тыныс белгілерін зерттейді. Ал пунктуация – синтаксистің зерттейтін тақырыбы.)«Қазақ тіл біліміне шет тілдерінен енген термин сөздер» тақырыбы бойынша ТЕСТ СҰРАҚТАРЫ

1. 
   Грек тілінен енген терминді табыңыз.
   

A) неологизм B) стилистика C) мағынаD) табу E) тасымал

2. 
   Қай сөздің мағынасы «құрастыру» дегенді білдіреді?
   

A) фразеология B) семасиология C) синтаксисD) грамматика E) морфология

3. 
   «Лингвистика» қай тілден енген?
   

A) араб тілі B) латын тілі C) грек тіліD) қазақ тілі E) орыс тілі

4. 
   Қай жұп бір-бірінің баламасы бола алмайды?
   

A) табу-тыйым салуB) фонема-дыбысC) эвфемизм-сыпайы сөйлеуD) термин-атын өзгертіп айтуE) лексика-сөздік қор

5. 
   Қазақ тіліне шет тілінен енген терминді табыңыз.
   

A) үстеу B) әріп C) буынD) қосымша E) шылау

6. 
   Термин сөзді табыңыз.
   

A) дауыс B) сөйлеу C) мағынаD) жазбаша E) үлгі

7. 
   Қай тіл білімінің саласы «нүкте» деген мағына береді?
   

A) синтаксис B) семасиология C) лексикологияD) стилистика E) пунктуация

8. 
   Сөздік жасайтын және оны зерттейтін тіл білімі саласы қайсы?
   

A) метонимия B) фонология C) морфологияD) лексикография E) фразеология

9. 
   Полисемия нені зерттейді?
   

A) сөз түбірін D) сөз түрлерінB) сөз таптарын E) сөз құрамынC) сөздің көп мағыналығын

10. 
    Дифтонг деген не?
    

A) дауысты дыбыс B) қосарлы дыбыс C) түбір сөз D) дауыссыз дыбыс E) қосымша«Қазақ тіл біліміне шет тілдерінен енген термин сөздер» тақырыбы бойынша тест сұрақтарының жауаптары:1–A (Неологизм - грек сөзі. «нео» - жаңа, «лог» - сөз)

2–C, 3–B4–D (Термин мен атын өзгертіп айту бір-бірінің баламасы бола алмайды. Себебі, терминнің баламасы «бір нәрсенің шегі, шекаралық белгісі» деген болады, өйткені екеуі – бір ұғымның латын және қазақ тілдеріндегі атауы. Ал «атын өзгертіп айту» сөздері метонимияның баламасы болып табылады.)5–B («Әріп» сөзі қазақ тіліне араб тілінен енген.)6–C (Сөздің мағынасын лексика зерттейді.)7–C (Пунктуация қазақ тілінде «нүкте» деген мағына береді.)8–C9–B (Қосарлы дыбыс – я (йа), ю (йу) сияқты екі дыбыстан тұратын әріптер.)10–D«Дыбыс және әріп» бойынша ТЕСТ СҰРАҚТАРЫ

1. 
   Айтылатын және естілетін тілдік құбылыс қалай аталады?
   

A) үн B) дауыс C) өкпеден шыққан ауаD) әріп E) дыбыс

2. 
   Тілдің ең кіші бөлігі не?
   

A) дыбыс B) буын C) үнD) кіші тіл E) әріп

3. 
   Дыбысты немен таңбалайды?
   

A) сызық B) фонема C) символD) әріп E) әліпби

4. 
   Қай әріп ф әрпінен кейін тұрады?
   

A) ұ B) т C) һ D) й E) д

5. 
   Дыбыс жасалу үшін не керек?
   

A) өкпеден шыққан ауа D) мұрын қуысыB) дауыс шымылдығы E) дыбыстау мүшелеріC) ауыз қуысы

6. 
   Қайсысы дыбыстау мүшесіне жатпайды?
   

A) көмей B) мұрын C) тісD) тіл E) езу

7. 
   Қазақтың төл сөздерінде кездеспейтін дыбысты табыңыз.
   

A) я B) ц C) у D) щ E) ю

8. 
   Әріптердің қай қатары белгілі бір жүйеде емес?
   

A) з, й, қ, м B) у, т, с, р C) ү, ф, х, һD) а, е, о, ұ E) і, ь, ш, ц

9. 
   Қосарлы дыбысты табыңыз.
   

A) ш B) ө C) ю D) у E) й

10. 
    Кірме сөзде ғана болатын әріп қайсы?
    

A) ф B) п C) ы D) й E) б «Дыбыс және әріп» бойынша тест сұрақтарының жауаптары:1 – E (Дыбыс айтылады және естіледі.)2 – A, 3 – D 4 – C (Әліпбиде һ әрпі ф әрпінен кейін келеді. Яғни, ф, х, һ, ц)5 – A (Дыбыс өкпеден шыққан ауаға байланысты шығады.)6 – E 7 – B 8 – D (Жауабы: а, е, о, ұ. Себебі, қалғандары әліпбидегі қатармен берілген:

• 
  «з, й, қ, м» араларында бір әріп түсіп қалған. Сонда з, и, й, к, қ, л, м болады.
  
• 
  «у, т, с, р» әліпбидегі қатармен теріс берілген. Яғни әліпбидегі қатары мынадай: р, с, т, у .
  
• 
  «ү, ф, х, һ» әліпбидегі қатармен берілген.
  
• 
  «і, ь, ш, ц» әліпбидегі қатармен теріс берілген және араларында бір әріп түсіп қалған. Сонда ц, ч, ш, щ, ь, ы, і болады.)
  

9 – C (ю әрпі – қосарлы дыбыс, өйткені бұл әріп й және у (йу) деген екі дыбысты таңбалайды.)10 – A (ф дыбысы қазақ тіліндегі кірме сөздерде ғана кездеседі. Мысалы, орыс тілі: футбол; араб тілі: Фәтима;)«Дауысты дыбыс» бойынша ТЕСТ СҰРАҚТАРЫ

1. 
   Қай дыбыстар қатары өкпеден шыққан ауаның кедергісіз шығуынан жасалады?
   

A) р, й, с B) л, о, ө C) с, ш, щD) а, ә, е E) к, қ, ғ

2. 
   Қайсысы дауысты дыбысқа негізделеді?
   

A) буын B) тасымал C) әріпD) екпін E) дауыссыз дыбыс

3. 
   Екпін түсетін дыбысты табыңыз.
   

A) ш B) қ C) т D) а E) п

4. 
   Әліпбидегі 12-ші дыбыс қандай дыбыс?
   

A) езулік дауысты дыбыс D) еріндік дауысты дыбысB) ашық дауысты дыбыс E) жуан дауысты дыбысC) дауыссыз дыбыс

5. 
   Қай дыбыс жуан әрі еріндік дыбыс?
   

A) ө B) ы C) а D) ү E) ұ

6. 
   Ашық дауыстының саны қанша?
   

A) 6 B) 7 C) 5 D) 8 E) 4

7. 
   Бірыңғай қысаң дауыстыдан тұратын сөзді табыңыз.
   

A) бұрылу B) кемсіту C) әшкерелеуD) құдалық E) өшіру

8. 
   Еріндік дауыстыларды табыңыз.
   

A) а, ә, е, и B) ы, і, и, э C) а, о, ы, ұD) е, и, у, ө E) ұ, ү, ө, о

9. 
   Қай дыбыс жақтың кең ашылуы арқылы жасалады?
   

A) ү B) ы C) у D) і E) ә

10. 
    Жуан дауыстылар қалай жасалады?
    

A) Тілдің ұшы кейін тартылып, үсті дөңестену арқылы жасалады.B) Тілдің ұшы ілгері созылып жатуы арқылы жасалады.C) Еріннің дөңгеленіп алға қарай созылуы арқылы жасалады.D) Езудің кейін тартылуы арқылы жасалады.E) Жақтың кең ашылуы арқылы жасалады.«Дауысты дыбыс» бойынша тест сұрақтарының жауаптары:1 – D (а, ә, е – дауысты дыбыстар. Дауысты дыбыстар өкпеден шыққан ауаның кедергісіз шығуынан жасалады.)2 – A (Буын дауысты дыбысқа негізделеді. Себебі, сөзде қанша дауысты дыбыс болса, сонша буын болады.)3 – D (Екпін сөздегі дауысты дыбысқа түседі.)4 – A (Әліпбидегі 12-ші дыбыс – и дыбысы. И–езулік дауысты дыбыс.)5 – E (Ұ – жуан әрі еріндік дауысты дыбыс.)6 – A (Ашық дауыстының саны алты: а, ә, о, ө, е, э.)7 – A («Бұрылу» сөзіндегі ұ, ы, у дыбыстары–қысаң дауысты дыбыстар.)8 – E9 – E (Ә дыбысы жақтың кең ашылуы арқылы жасалады. Өйткені ол – ашық дауысты дыбыс. Ал ашық дауысты дыбыс жақтың кең ашылуы арқылы жасалады.)

10 – A (Жуан дауыстылар тілдің ұшы кейін тартылып, үсті дөңестену арқылы жасалады.)«Дауысты дыбыстардың емлесі» тақырыбы бойынша ТЕСТ СҰРАҚТАРЫ

1. 
   Буын талғайтын дыбысты табыңыз.
   

A) у B) е C) а D) ә E) ы

2. 
   Қай сөзде «ы» дыбысы түсіп қалған?
   

A) жина B) айна C) арнаD) сұра E) шайна

3. 
   Қай сөзде қате бар?
   

A) жүзігі B) қорқу C) қина D) халқы E) орыны

4. 
   «Ы» дыбысы қай сөзде қате жазылған?
   

A) шоқу B) жымыю C) шошуD) сыйымдылық E) қиылыс

5. 
   Қай сөзде «і» дыбысы жазылмайды?
   

A) ілезде B) ілес C) ілмиD) іле-шала E) ілгері

6. 
   Қай сөзге «-а» жұрнағы жалғанбайды?
   

A) орын B) ойын C) жиынD) қиын E) тиын

7. 
   Кірме сөздерде ғана 2-ші және 3-ші буындарда кездесетін дыбыс қайсы?
   

A) ю B) ы C) ұ D) я E) й

8. 
   Қай сөзде «у» жуан дауысты дыбыс болып тұр?
   

A) қуыс B) тауық C) уақ-түйекD) ауа E) төлеу

9. 
   Қай сөзде дыбыс пен әріпте айырмашылық бар?
   

A) қоюлау B) шытырман C) айтыскерD) қауырсын E) кісен

10. 
    Қай сөзде «а» дыбысы қате жазылған?
    

A) жай B) шай C) рәсуәD) Фәтима E) күмән«Дауысты дыбыстардың емлесі» бойынша тест сұрақтарының жауаптары:1 – D (Ә әрпі қазақтың байырғы сөздерінде бірінші буында ғана жазылады. Мысалы: сәкі, әңгіме т.б.) 2 – A («Жиын» сөзіне -а жұрнағын жалғап туынды етістік жасағанда, -ы дыбысы түсіп қалады. Жиын + -а = жина)3 – E («Орын» сөзіне -ы жалғауы жалғанғанда, сөздегі ы дыбысы түсіп қалады. Орын + -ы = орны.)4 – B (Я, ю әріптерінен бұрын ы, і дыбыстары естілгенмен, олардың орнына и әрпі жазылады.) 5 – A («Лезде» сөзінің алдында і дыбысы жазылмайды)6 – E , 7 – C (Кірме сөздерде 2-ші және 3-ші буындарда кездесетін дыбыс – ұ дыбысы. Мысалы, бұлбұл, мазмұн, мақұл т.б.) 8 – A («Қу-ыс» сөзінде у – жуан дауысты дыбыс болып тұр. Себебі бұл сөздегі «ы» – жуан дауысты дыбыс.) 9 – A («Қоюлану» сөзінде 7 әріп, 8 дыбыс бар. Өйткені «ю» дыбысы 1 әріп болғанмен, «йу» деген екі дыбысты білдіреді.)10 – C («Рәсуа» сөзінің соңындағы а дыбысы ә болып оқылғанмен, а болып жазылады.)«Дауыссыз дыбыс» тақырыбы бойынша ТЕСТ СҰРАҚТАРЫ

1. 
   Тек салдырдан тұратын дыбыс қайсы?
   

A) а B) п C) й D) ғ E) ж

2. 
   Үнді дыбыстардың қатарын табыңыз.
   

A) у, й, н, р B) г, ж, д, в C) к, ш, т, фD) м, ң, ғ, з E) й, к, л, м

3. 
   Тек ұяң дыбыстан тұрған сөзді табыңыз.