A) үлкен планета D) валюта бағамы B) Абай даңғылы E) физикалық картаC) нарықтық экономикаБұрын көнерген сөз болып қазір неологизмге айналған сөзді табыңыз.A) апрель B) ай C) ғасырD) апта E) байрақСиноним болатын диалектілерді табыңыз.A) түбек, шүмек D) кебеже, сандықB) ауқат, тамақ E) қоржын, қалтаC) былғары, теріКөнерген сөздердің қатарын табыңыз.A) дуанбасы, пролетарият, қағанB) әсемпаз, өнерпаз, қыдырымпазC) бизнес, карьера, орденD) акция, чек, бағалы қағазE) тәуелсіздік, егемендік, азаматтықҚай қатар неологизм сөздерге жатады?A) анализ, скидка D) градус, температураB) класс, лампа E) хандық, барымтаC) сәулет, пайызБелгілі бір аймақта ғана қолданылатын сөздерді не дейді?A) көнерген сөз D) термин сөзB) диалект сөз E) кәсіби сөз C) кірме сөз“Тырық”, “көтерем” диалектілерінің әдеби тілдегі баламасын табыңыз.A) зәулім B) шалғай C) арықD) ескі-құсқы E) кішкентайСөйлемдегі диалект сөзді табыңыз.A) Табалдырықта отырма.B) Бидайға орақ түскелі тұр.C) Бау-бақшадан жеміс тердік.D) Бүгін азанда ерте ояндым.E) Оның нағашысы әскерден келді.Историзмді табыңыз.A) мешіт B) имам C) жамағатD) қылует E) муфти
«Көнерген сөз», «Жаңа сөз», «Диалект сөз» тақырыптары бойынша тест сұрақтарының жауаптары1 – E («Муфтият» қазір «діни басқарма» ұғымымен қатар қолданылады.)2 – A ("планета" сөзі қазір
ғаламшар деп аталады.)3 – E, 4 – B («Ауқат, тамақ» сөздері - «тағам» сөзінің диалектісі.) 5 – A, 6 – C («Сәулет, пайыз» бұрын «архитектура, процент» деп аталатын.)6 – B, 8 – C, 9 – D («Азанда» сөзі «таңертең» сөзінің диалектісі болып табылады.)10 – D ("Қылует" жер асты мешіт деген мағына береді. Қазір бұл мешіт түрі қолданылмайды.)
«Термин сөз», «Кірме сөз», «Кәсіби сөз» тақырыптары бойынша ТЕСТ СҰРАҚТАРЫ -
Қай сөйлемде термин сөз бар?
A) Апам ұршық иіріп отыр.B) Жазда қауын-қарбыз жеуге бардық.C) Еуразия – ең үлкен құрлық.D) Кеше қатты бұрқасын болды.E) Балалар балық аулауға кетті.
-
Терминдерге тән ең басты белгі не?
A) дара мағыналы.B) көп мағыналы.C) жалпы халыққа түсінікті.D) белгілі аймақта ғана қолданылады.E) халық арасында жиі қолданылады.Екі сыңары да кірме сөзден болған қос сөзді табыңыз.A) адам жаны B) азды-көпті C) тарс-тұрсD) оқу-білім E) хат-хабарӘрі термин сөз, әрі кірме сөз болатын сөзді табыңыз.
A) бағам B) ұжым C) қорD) нарық E) нотариусКірме сөзде қандай заңдылық сақталмайды?A) орфографиялық заңдылық D) стильдік ерекшелікB) орфопиялық заңдылық E) пунктуацияC) үндестік заңыТілдің сөздік құрамын байытатын сөзді табыңыз.A) диалект сөз B) көнерген сөз C) кәсіби сөзD) термин сөз E) кірме сөзҚай кәсіби сөз су шаруашылығына жатады?A) диірмен B) мұрап C) масақD) көсеу E) келіКәсіби сөздер қатарын белгілеңіз.A) ықпал, буын, екпін D) тұсау, тоқым, үзеңгіB) синус, параллель, ромб E) ұзын, биік, алысC) білім, тұрмыс, тіршілікСинонимдес сөздерді табыңыз.A) жуа, сарымсақ D) сым, легенB) қаңылтыр, сым E) бал, әселC) қызамық, кекіреДиалект сөзден болған кәсіби сөзді табыңыз.A) шемішке B) полюс C) глобусD) кернеу E) тарих
«Термин сөз», «Кірме сөз», «Кәсіби сөз» тақырыптары бойынша тест сұрақтарының жауаптары1 – C (Құрлық – география ғылымында қолданылады.)2 – A, 3 – E («Хат, хабар» сөздері араб тілінен енген.)4 – E, 5 – C (Кірме сөздерде үндестік заңы сақ-талмайды, яни көптеген кірме сөз-дерде жуан-жіңішке дауыстылары ара-ласып келе береді. Мысалы, кітап, киоск.)6 – E, 7 – B (Мұрап – суды қадағалап отыратын адам)8 – D (Тұсау, тоқым, үзеңгі – мал шаруашылығында қолданылатын сөздер)9 – E («Бал» сөзінің Оңт.Қазақстандағы диалектісі «әсел»)10 – A (
Шемішке – кәсіби сөз әрі диалект сөз. Әдеби баламасы –
күнбағыс.)
«Табу сөз», «Эвфемизм мен дисфемизм» тақырыптары бойынша ТЕСТ СҰРАҚТАРЫ -
“Мырза жігіт”, “кенже бала” сөздері қай сөзге қатысты?
A) дисфемизм B) эвфемизм C) табуD) көнерген сөз E) тұрақты тіркесТабиғат құбылысына қатысты табу сөзді табыңыз.A) ұлыма B) жасыл түсу C) соқырішекD) жаман ауру E) дауылТабу сөздер неден туындаған?A) салт-дәстүр B) сыпайылық C) емD) ырым E) аты белгісіз болуДөрекі сөзді сыпайылап жеткізу қалай аталады?A) дисфемизм B) табу C) тура мағынаD) метонимия E) эвфемизмЭвфемизмге жататын сөзді белгілеңіз.A) найзағай B) қасқыр C) бақиға аттануD) ұлыма E) жынЭвфемизмге жататын тұрақты тіркесті табыңыз.A) қолды болыпты B) ашық мінез C) жүрек жұтқанD) тілі күрмелді E) қарны аштыЭвфемизм бойынша “ сөзуарлау ” сөзі қай сөзді алмастырады?A) салақ B) шешен C) мылжың D) бәдік E) олақҚай сөз грек тілінде “сыпайы сөйлеймін” деген мағына береді?
A) эвфемизм B) дисфемизм C) табуD) идиома E) архаизмСөйлемдегі дисфемизмді табыңыз.A) Оның бір көзінің мүкістігі бар еді.B) Асанның қартайған шағында бір құлағы естімей қалды.C) Ақанның бойы ұзын болғандықтан, балалар оны «Ұзынтұра» деп мазақтайтын.D) Ұлы Отан соғысынан оралғандардың көбі бір мүшесін соғыс даласында қалдырып кеткен еді.E) Болат әрдайым кемтар адамдарға көмектесетін еді.Табу сөзді табыңыз.A) Келін қайынын өз атымен атамайды.B) Сарқыраманың бер жағында маңыраманы ұлыма жеп жатыр екен.C) Келіншек болған оқиғаны қайын енесіне жеткізеді.D) Естіген жұрт келіншектің тапқырлығына тәнті болады.E) Қазақтар кейбір табиғат құбылыстарын өз атымен айтпаған.
Табу сөз», «Эвфемизм мен дисфемизм» тақырыптары бойынша тест сұрақтарының жауаптары1 – C (“Мырза жігіт”, “кенже бала” сөздері – табу әдісі бойынша келіннің қайныларына қойған аттары.)2 – B (
Жасыл түсу –
жай түсудің орнына қолданылады.)3 – D, 4 – E, 5 – C («Бақиға аттану» сөзі «өлу» деген сөздің орнына қолданылады.)6 – A (Қолды болу» сөзі «ұрлану» деген сөздің орнына қолданылады.)7 – C, 8 – А, 9 – C («Ұзынтұра» сөзі «ұзын бойлы» деген сөздің орнына қолданылады.)10 – B
«Тұрақты тіркес», «Идиома(лық тіркес)» тақырыптары бойынша ТЕСТ СҰРАҚТАРЫ -
Қай тұрақты тіркес “әділ” деген мағынаны береді?
A) Тонның ішкі бауындай D) Қара қылды қақ жарғанB) Ала жіпті аттамау E) Мұрнынан шаншылуC) Он саусағынан бал тамған
-
Антонимдес фразеологизмдерді табыңыз.
A) Су жүрек – жүрек жұтқанB) Мойнына су кету – ит өлген жерC) Көз жұмды – жүріп кеттіD) Көзге түртсе көргісіз – тайға таңба басқандайE) Шашбауын көтеру – тақиясына тар келу
-
Қай тұрақты тіркестің мағынасы дұрыс көрсетілген?
A) мұрнын шүйіру – дәмелену D) сілесі қату - әбден шаршауB) сөз беру – таң қалу E) сүттей ұйыды – келіспедіC) зығыры қайнау - өлу
-
Мағынасы синонимдес тұрақты тіркестерді табыңыз.
A) бауыр басу – ақ саусақB) таяқ тастам жер – сүт қайнатым уақытC) екі езуі құлағында – төбесі көкке жетуD) ит арқасы қиянда – маңдайының соры барE) көз ілмеу – көз шырымын алу
-
Идиомалық тіркесті табыңыз.
A) Жазда Асанбай аулы осы төңіректің сай-саласын мекендейді.B) Бұл өңірдің ауылдары алты бақан ала ауыз боп біріккен емес.
C) Күз келісімен, бұлар қыстауға көшудің амалына кірісті.D) Данагүл саумалы малдарды сатуға қарсы шықты.E) Шаруаның ісі бітпейтінін ол енді түсінгендей болды.
-
Мақал-мәтелден тұрақты тіркесті табыңыз.
A) Денсаулық - зор байлық. D) Оқу инемен құдық қазғандай.B) Ештен кеш жақсы. E) Көп түкірсе, көл болады.C) Сабыр түбі – сары алтын.
-
"Алыс" мағынасындағы идиомалық тіркесті табыңыз.
A) ит жеккен B) ер қашты C) асқар тауD) көз аларту E) ат арытып, тон тоздырып
-
Бастауыш қызметіндегі тұрақты тіркесті табыңыз.
A) Олар көптен бері қырғи қабақ болып, бір-бірін аңдысып жүр.B) Аузы күйген үрлеп ішер.C) Олар суықта қалып, тісі тісіне тимей жаурады.D) Істің насырға шапқанын сезген Оспан сыртқа шығып кетті.E) Ұяттан кірерге тесік таппаған бала қып-қызыл болып кетті.
-
Тұрақты тіркесті тіл білімінің қай саласы зерттейді?
A) фонетика B) семасиология C) синтаксисD) морфология E) фразеология
-
Идиомалық тіркестер қатарын табыңыз.
A) ағама жеңгем сай, апама жездем сай, азуы алты қарыс B) кең балақ, жалпы етек,кең дүние тар болу, көлденең сөз C) алақанына түкірді, араны ашылды, ас аш өзегіне түсті D) жер болу, жер жұту, жер қабу E) аузымен орақ ору, жел аяқ, өгіз аяң, әпер бақан
«Тұрақты тіркес», «Идиома(лық тіркес)» тақырыптары бойынша тест сұрақтарының жауаптары1 – D, 2 – A (Су жүрек – қорқақ, жүрек жұтқан – батыр)3 – D, 4 – C (Екі тұрақты тіркестің де мағыналары «қуану» дегенді білдіреді.)5 – B (алты бақан ала ауыз – бірлігі жоқ)6 – D (инемен құдық қазғандай – қиын)7 – A (ит жеккен – алыс)8 – B (
Аузы күйген (кім?) үрлеп ішер.)9 – E, 10 – E (
аузымен орақ ору – бір нәрсені тек сөз жүзінде орындау,
жел аяқ – жылдам жүргіш,
өгіз аяң – жай,
әпер бақан – есі дұрыс емес.)
«Мақал мен мәтел», «Нақыл сөз» тақырыптары бойынша ТЕСТ СҰРАҚТАРЫ -
Кейін пайда болған мақалды табыңыз.
A) Ерінбесең - емерсің B) Ұрлық түбі - қорлық C) Айдағаны бес ешкі ысқырығы жер жарады. D) Сабыр түбі – сары алтын. E) Отан оттан да ыстық.Мақалға тән ерекшелікті табыңыз.A) Бір ғана сөзден тұрадыB) Құрамындағы сөздер ауыстыруға келеді.C) Ой тұжырымдалып, түйінді пікір түрінде айтылады. D) Көпшілікке үндеу мақсатында айтылады.E) Авторы белгілі болады.Мақалдың мағынасын анықтаңыз. Алтау ала болса, ауыздағы кетеді, төртеу түгел болса, төбедегі түседі.A) білім туралы D) үлкенді құрметтеу туралыB) ақыл-парасат туралы E) ынтымақ, бірлік туралыC) тәлім-тәрбие туралыУәдеде тұрудың маңызы туралы мақалды табыңыз.A) Алтау ала болса, ауыздағы кетеді. B) Ақылды қария – ағын дария.C) Әзіл айтсаң да, әділ айт.D) Бір құмалақ бір қарын майды шірітеді.E) Еменнің иілгені - сынғаны, Жігіттің екі сөйлегені - өлгені.Мақалды табыңыз.A) Әкесінің баласы – адамның дұспаны, Адамның баласы – бауырың.B) Адамның адамшылығы істі бастағанынан білінеді, қалайша бітіргенінен емес.C) Өзің үшін еңбек қылсаң, өзі үшін оттаған хайуанның бірі боласың.D) Досы жоқпен сырлас, досы көппен сыйлас. E) Ақыл азбайды, әділдік тозбайды, арамдық озбайды.Мәтелді табыңыз.A) Балалы үй – базар.B) Отан оттан да ыстық.C) Ойнап сөйлесең де, ойлап сөйле.D) Жері байдың – елі бай.E) Бір құмалақ бір қарын майды шірітеді.Мәтелдің белгісін табыңыз.A) Эмоциялық мағына басым болады.B) Құрылысы жағынан екі, үш бөлімді болады.C) Ой нақты айтылады.D) Үлгі-өнеге түрінде айтылады.