функции f (x) и обозначается ∫ f (x)dx , а операция нахождения
неопределенного интеграла от функции называется интегрированием. Таким образом, по определению,
∫ f (x)dx = F(x) + C ,
где f (x) − подынтегральная функция; f (x)dx − подынтегральное выражение; x − переменная интегрирования; ∫ − знак
неопределенного интеграла.
Неопределенный интеграл иногда называют первообразной функцией, воспринимая этот термин как обратный к понятию «производная»: речь идет о той функции, от которой берется (уже известная нам) производная. Заметим, что слово «интеграл»
образовано от лат. «integer» − «целый», а знак ∫ («интеграл») происходит от латинской буквы S, первой буквы слова «сумма»: он
получился растягиванием буквы S в вертикальном направлении. Каким образом интеграл связан с понятием «суммы», мы рассмотрим ниже.
|
|
|
|
|
|
|
|
И |
|
|
Основные свойства неопределенного интеграла: |
||||||
1. |
(∫ f (x)dx)′ = (F(x) + C)′ = f (x) . |
|
||||||
|
d(∫ f (x)dx) = f (x)dx . |
|
|
|
Д |
|||
2. |
А |
|
||||||
3. |
∫ dF(x) = F(x) + C . |
|
||||||
4. |
∫ C f (x)dx = C ∫ fб(x)dx . |
|
|
|||||
5. |
∫ |
[f (x)± g(x)]dx = f (x)dx ± |
∫ |
g(x)dx. |
|
|||
|
и∫ |
|
|
|
|
|||
6. |
Если ∫ f (x)dx = F(x) + C и u = ϕ(x) , то ∫ f (u)du = F(u) + C . |
|||||||
|
|
С |
+ b)dx = |
1 |
F(ax + b)+ C , где a ≠ 0 . |
|||
В частности, ∫ f (ax |
a |
|||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Нахождение значения неопределенного интеграла связано главным образом с нахождением первообразной функции. Для удобства значения неопределенных интегралов большинства элементарных функций собраны в специальные таблицы интегралов, которые бывают иногда весьма объемными. В них включены различные наиболее часто встречающиеся комбинации функций. Но большинство представленных в этих таблицах формул являются следствиями друг друга, поэтому ниже мы приведем таблицу
6
основных интегралов, с помощью которой можно получить значения неопределенных интегралов от различных функций.
Таблица основных неопределенных интегралов
№ |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Неопределенный интеграл |
|
Значение неопределенного интеграла |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
п/п |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 |
|
∫ 0dx |
|
|
|
|
|
|
С, С − константа |
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
2 |
|
∫ adx , а - константа |
|
|
|
ax + C |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
3 |
|
∫ x |
n |
dx,n |
≠ − |
|
|
|
|
|
xn+1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
n +1 + C |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
4 |
|
∫ |
|
dx |
|
|
|
|
|
|
ln |
|
|
|
x |
|
|
+ C |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
x |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||
5 |
|
|
|
|
|
|
|
x |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
ax |
|
|
|
|
И |
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||
|
∫ a dx |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
ln a + C |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
6 |
|
∫ exdx |
|
|
|
|
|
|
ex |
+ C |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Д |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||
7 |
|
∫sin xdx |
|
|
|
|
|
|
−cos x + C |
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
8 |
|
∫ cos xdx |
|
|
|
|
|
|
sin x + C |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
А |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||
9 |
|
∫ tgxdx |
|
|
|
|
|
|
−ln |
|
|
cos x |
|
+ C |
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||
10 |
|
∫ ctgxdx |
|
|
|
|
|
|
ln |
|
|
|
|
|
sin x |
|
|
+ C |
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
б |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
11 |
|
|
|
|
|
|
|
|
dx |
|
|
|
|
|
|
|
|
tgx + C |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||
|
∫ cos2 x |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
и |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
12 |
|
|
|
|
|
|
|
|
dx |
|
|
|
|
|
|
|
−ctgx + C |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||
|
∫ sin2 x |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||
13 |
|
∫ |
|
|
dx |
С |
|
|
|
ln |
|
|
|
|
tg |
x |
+ |
π |
|
|
+ C |
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||
|
|
cos x |
|
|
|
|
|
2 |
|
4 |
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||
14 |
|
∫ |
|
dx |
|
|
|
|
|
|
ln |
|
|
tg |
|
x |
|
|
+ C |
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
sin x |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||
15 |
|
∫ |
|
|
|
|
|
dx |
|
|
|
|
|
|
|
1 arctg |
x |
|
+ C |
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
x2 + a2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
a |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
a |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||
16 |
|
∫ |
|
|
|
|
|
dx |
|
|
|
|
|
|
|
1 |
|
|
|
|
|
|
ln |
|
|
x − a |
|
|
|
+ C |
|
|||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
x2 − a2 |
|
|
|
|
|
|
|
2a |
|
|
x + a |
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||
17 |
|
∫ |
|
|
|
|
|
|
|
dx |
|
|
|
|
|
|
arcsin |
|
x |
+ C |
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
a2 − x2 |
|
|
|
|
a |
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
dx |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||
18 |
|
∫ |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
ln |
x + x2 ± a |
+ C |
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
x2 ± a |
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Далее |
нами |
будут |
рассмотрены |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
основные |
приемы |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
интегрирования. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||
7
Метод непосредственного интегрирования – метод, при котором данный интеграл путем тождественных преобразований подынтегральной функции (подынтегрального выражения) и применения свойств неопределенного интеграла приводится к одному или нескольким табличным интегралам.
Примеры решения задач
|
|
|
|
|
|
Проинтегрировать: |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x2dx |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
3x3 − 5x 3 |
|
+ 4x − |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
1) |
|
∫ |
x |
x |
dx ; |
|
|
|
|
|
|
2) |
|
|
∫ |
|
; |
|
|
|
|
|
|
|
3) ∫ (1− 3 |
x |
) |
2 |
dx ; |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x2 + 4 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x |
|
x |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||
4) ∫ ctg2 xdx ; 5) ∫ cos3 x d cos x . |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
Решение: |
|
1) Разделим почленно |
числитель |
|
на |
знаменатель; в |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Д |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||
результате подынтегральная функция раскладывается на слагаемые, |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
каждое из которых проинтегрируем: |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
И |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
А |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||
|
3x |
3 |
− |
5x |
3 |
|
|
x + |
4x − |
|
|
|
|
x |
|
|
|
|
|
|
|
|
x |
3 |
|
|
|
|
x |
3 |
|
x |
|
|
|
|
x |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
∫ |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
3 |
|
|
|
|
− 5 |
|
|
|
|
|
|
|
+ 4 |
|
|
|
|
|
|
|
|
− |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x x |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x x |
|
|
|
|
x x |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x x |
|
|
|
x x |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||
= |
|
|
3x |
3/ 2 |
− 5x |
−1/ 6 |
+ |
|
4x |
−1/ 2 |
− |
1 |
|
|
|
|
|
3∫ x |
3/ 2 |
dx |
|
− 5∫ x |
−1/ 6 |
dx + 4∫ x |
−1/ 2 |
dx − |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
∫ |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
dx = |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
и |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||
− |
∫ |
1 |
|
dx = |
3 |
|
|
x3/ 2+1 |
− 5 |
|
x−1/ 6+1 |
+ 4 |
|
x−1/ 2+1 |
|
− ln |
|
x |
|
+ C |
|
= |
6 |
|
x |
5/ 2 |
− |
6x |
5/ 6 |
|
+ |
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
x |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
С |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
5 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
3/ 2 |
+1 |
|
|
6 |
|
−1/ 6б+1 −1/ 2 +1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
1/ 2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
6 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||
+ 8x |
|
|
|
|
|
|
x |
|
+ C = |
|
|
|
|
|
|
|
|
5 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||
|
− ln |
|
|
|
x |
|
x − 6 |
x |
|
+ 8 x − ln |
|
x |
|
+ C. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
5 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
|
|
|
|
2) Прибавляя и вычитая в числителе подынтегральной функции |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
число 4, получим |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||
|
|
x2dx |
|
|
|
|
|
|
|
x2 + 4 − 4 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
4 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
dx |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||
∫ |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
= |
∫ |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
dx |
= ∫ |
1− |
|
|
|
|
|
|
|
dx = ∫ dx − 4∫ |
|
|
|
|
|
|
|
|
= |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||
x2 |
|
+ 4 |
|
|
|
|
|
x |
2 + 4 |
|
|
|
|
x2 + |
4 |
|
|
x2 + |
4 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||
= x − 4 |
1 arctg |
x |
|
+ C = x − 2 arctg |
x |
+ C . |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
|
|
|
|
|
3) Возведём в квадрат подынтегральную функцию и проинтегри- |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
руем каждое слагаемое, имеем |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
3x |
|
|
|
9x |
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
∫ (1− 3x )2 dx = ∫ (1− 2 3x + 9x )dx = ∫ dx − 2∫ 3x dx + ∫ 9x dx = x − |
|
2 |
|
|
|
+ |
|
|
+ C . |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
ln 3 |
ln 9 |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
4) Здесь следует воспользоваться тригонометрической формулой
8
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1+ ctg2 x = |
1 |
|
. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||
Откуда получаем |
|
|
|
sin |
2 |
x |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
dx |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||
|
|
|
|
|
∫ ctg2 xdx = ∫ |
|
|
− 1 dx = |
∫ |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
− ∫ dx = −ctgx − x + C . |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
x |
|
sin |
2 x |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
sin2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||
5) Воспользуемся свойством 6 неопределённого интеграла, где |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
u = cos x , имеем |
|
|
|
|
|
|
|
(cos x)3+1 |
|
+ C = cos4 x |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
∫ cos3 x d cos x = |
|
+ C . |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
3 +1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
4 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Задачи для самостоятельной работы |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||
|
4 |
|
|
|
|
|
3 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
И |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||
Применяя основные правила и формулы интегрирования, найти |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
следующие интегралы: |
|
|
dx . |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
dx5 . |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||
1. ∫ 6x4dx . |
|
|
|
|
|
2. |
∫ |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
3. ∫ |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
6 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||
4. ∫ (x − 4x + 2x)dx . |
5. ∫ (x −1)(x + 4)dx . |
|
|
|
6. ∫ |
|
dx |
|
|
|
. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
6 |
|
x |
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
б |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1− 6x + |
4xД |
|
(4 − 3 x ) |
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||
7. ∫ 3 x2 (83 x −1)dx . |
|
8. |
∫ |
9. ∫ |
|
|
dx . |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
x2 |
|
|
|
|
|
|
|
dx . |
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x2 |
|
|
|
|
|||||||||
10. ∫ 7 |
x |
dx . |
|
|
|
|
|
11. ∫ |
|
|
|
|
x |
|
|
x |
dx . |
|
|
|
12. ∫ |
(5 |
x |
|
−1)(5 |
− x |
+1)dx . |
|||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
4x |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
С |
|
|
|
|
32А− 2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||
|
sin x |
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
5 |
|
|
|
|
|
|
|
5 |
− |
|
4cos |
2 |
xdx . |
|||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||
13. ∫ |
|
|
|
|
|
|
|
dx . |
|
|
|
14. |
∫ |
|
|
|
|
− |
|
|
|
|
|
dx . |
15. |
∫ |
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||
|
|
3 |
|
|
|
|
|
|
|
sin2 x |
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
иcos2 x |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
cos2 x |
|
|
||||||||||||||||||||||||||||
16. ∫ (ctgx − tgx)2 dx . |
|
17. ∫ |
|
|
|
|
dx |
. |
|
|
|
|
|
|
|
|
18. |
∫ |
|
|
|
|
|
dx |
. |
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
9 − x2 |
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x2 +16 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
dx |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
4 − x2 |
|
|
|
|
||||||||||||||||||||
|
1 |
− |
2 − x2 |
dx . |
|
20. ∫ |
|
|
|
|
|
|
|
|
. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||
19. ∫ |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
21. |
∫ |
|
|
dx . |
|
|||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x2 + 4 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
16 − x4 |
|
||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
2 − x2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||
22. ∫ 5 |
|
|
|
23. ∫ etgx d tgx . |
|
|
|
|
|
|
|
24. ∫ |
|
|
|
d sin x |
|
. |
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||
ln xd ln x . |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
1− sin2 x |
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||
9
Во многих случаях удается введением новой переменной свести данный интеграл ∫ f (x)dx к новому интегралу, который может быть
вычислен непосредственно или легко вычисляется другим способом. Замена переменной в неопределённом интеграле производится с
помощью подстановок двух типов:
1) x = ϕ(t), где t − новая переменная; ϕ(t) − непрерывно дифференцируемая функция. В этом случае формула замены
переменной имеет вид |
∫ f (x)dx = |
|
|
′ |
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
∫ f (ϕ(t))ϕ (t)dt . |
|
|
|
|
|
|
||||||||||
Функцию ϕ(t) стараются выбрать таким образом, чтобы правая |
||||||||||||||||||||||||
часть формулы приобрела более удобный для интегрирования вид. |
|
|||||||||||||||||||||||
2) t =ψ (x), |
где t |
− новая переменная. Тогда формула замены |
||||||||||||||||||||||
переменной приобретает вид |
′ |
|
|
|
(t)dt . |
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
|
|
|
|
|
|
|
|
∫ f (ψ (x))ψ (x)dx = ∫ f |
|
|
|
|
|
|
||||||||||
Такого рода преобразование |
называют |
|
подведением |
под знак |
||||||||||||||||||||
дифференциала. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
И |
|
|
|
|
|||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Д |
|
|
|
|
|
|
|
||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||
|
|
|
|
|
|
|
Примеры решения задач |
|
|
|
|
|
|
|||||||||||
Проинтегрировать: |
|
|
|
А |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||
1) ∫ sin 2xdx ; |
|
|
2) ∫ |
б |
dx ; |
|
3) ∫ |
|
|
xdx |
|
; |
4) |
∫ |
exdx |
; |
||||||||
5x − 3 |
|
|
||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
9 + e2x |
|||||||||||||||||||
cos 3 |
|
|
|
|
иdx |
|
|
|
|
1+ x4 |
|
|
|
|
|
|||||||||
x |
dx ; 6) |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||
5) ∫ 3 |
|
|
∫ |
|
|
|
. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||
|
|
|
x |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||
x2 |
|
1+ x2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||
Решение: 1) Данный интеграл окажется табличным, если под |
||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
С |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
знаком дифференциала будет стоять аргумент 2x подынтегральной функции sin 2x . Так как d(2x)= 2dx , то
∫sin 2xdx = 12 ∫ sin 2xd(2x) = − 12 cos 2x + C .
2)Так как d(5x − 3) = 5dx , то
∫5x − 3dx = 1 ∫ (5x − 3)1/ 2 d(5x − 3) = 2(5x − 3)3/ 2 + C . 5 15
3)Замечаем, что (x2 )= 2xdx . Тогдаd
10