Получили табличный интеграл (см. табличную |
|
|
формулу 11'), |
где в роли |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
переменной |
|
|
интегрирования |
|
|
выражение |
|
|
(x + 2) |
|
|
|
|
|
|
и |
|
a2 |
= 6 |
|
|
|
(a = |
|
). |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
6 |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Окончательно получаем I = |
1 |
1 |
|
|
arctg |
x + |
2 |
+ C = |
|
|
1 |
|
|
|
|
arctg |
x + |
2 |
|
+ C . |
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
6 |
|
|
|
|
|
|
|
|
6 |
|
|
|
dx |
|
2 |
|
6 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
6 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||
|
|
Пример 1.15. Вычислить интеграл ∫ |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||
|
|
3x2 |
+ 5x − 2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Выделим полный квадрат в квадратном трехчлене, стоящем в знаменателе: |
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
5 |
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
5 |
|
|
|
|
|
25 |
|
|
25 |
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
5 |
2 |
|
49 |
|
||||||||||||||||||
3x |
2 |
+ 5x − 2 |
|
|
|
2 |
+ |
x − |
|
|
|
2 |
+ 2 |
x + |
|
− |
|
− |
|
|
|
|
|
|
|
|
− |
|
. |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
= 3 x |
|
|
= |
3 x |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
= 3 |
|
|
x + |
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
3 |
|
3 |
|
|
|
|
|
|
|
|
6 |
|
|
|
|
|
36 |
|
|
36 3 |
|
|
|
|
|
|
|
|
6 |
|
|
36 |
|
|||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||
Подставим полученное выражение в исходный интеграл. Тогда |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
5 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
dx |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
dx |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 ∫ |
|
|
|
|
d x + |
6 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
∫ |
|
|
|
|
= ∫ |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
= |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
= |
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||
|
|
|
|
3x |
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
49 |
|
|
|
|
|
|
|
5 |
|
2 |
|
|
|
49 |
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
+ 5x − 2 |
|
|
|
|
5 |
− |
|
3 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
− |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
3 |
x + |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x + |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
6 |
|
|
|
|
36 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
6 |
|
|
|
|
|
36 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||
|
|
= |
|
Получили табличный интеграл (см.(12)), в котором |
|
= |
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
роль переменной играет сумма (x + 5) и a |
2 |
= |
49 |
|
|
|
|
7 |
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
36 |
|
|
a = |
6 |
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
5 |
|
7 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
= 1 |
3 ln |
x + |
|
6 |
− |
6 |
|
|
+ C = |
1 ln |
x − 3 |
|
|
+ C . |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
5 |
|
7 |
|
x + 2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
3 |
7 |
|
x + |
|
+ |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
7 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
6 |
6 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||
II. Рассмотрим интеграл более общего вида I2 = ∫ax2 + bx + c dx .
Произведем тождественное преобразование подынтегральной функции, выделив в числителе производную знаменателя. Так как производная
знаменателя равна (ax2 + bx + c)′ = 2ax + b , то преобразуем подынтегральную функцию, вынося A за интеграл и создавая в числителе выражение (2ax + b).
Для этого сначала разделим и умножим дробь на 2a, а затем добавим к 2ax число b, и, отнимем это же число в числителе дроби:
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x |
B |
|
|
|
|
|
|
2ax + |
2aB |
|
||
I2 = |
|
Ax + B |
|
dx = A |
|
+ A |
|
dx = |
|
A |
|
A |
dx = |
||||||||
∫ax2 + bx + c |
∫ax2 + bx |
+ c |
2a ∫ax2 + bx + c |
||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||
|
|
|
|
|
A |
|
(2ax + b)+ |
2aB |
− b |
|
|
|
|
|
|
||||||
|
|
|
= |
∫ |
|
|
|
|
|
A |
|
|
dx . |
|
|
|
|||||
|
|
|
2a |
|
|
ax |
2 |
+ bx + c |
|
|
|
|
|
||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||
16
Последний интеграл представим в виде суммы двух интегралов. Разделим числитель почленно на знаменатель:
|
|
|
A |
|
(2ax + b) |
|
|
|
A |
|
2aB |
|
|
|
|
dx |
|
|
|||||||
I2 |
= |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
dx + |
|
|
|
|
− b |
|
|
|
|
= |
||
|
2a ∫ax2 + bx + c |
2a |
|
A |
|
|
|
+ c |
|||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
∫ax2 + bx |
|
||||||||||||||||
|
|
|
|
A |
|
|
(2ax + b) |
|
|
|
|
Ab |
|
|
|
dx |
|
|
|||||||
|
|
= |
|
|
|
∫ |
|
|
|
|
|
|
dx |
+ B |
− |
|
∫ |
|
|
|
. |
|
|||
|
|
2a |
|
ax |
2 |
+ bx |
+ c |
|
ax |
2 |
+ bx + c |
|
|||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2a |
|
|
|
|
||||||||||
Второй интеграл есть интеграл I1, вычислять который мы умеем.
В первом интеграле сделаем замену переменной t = ax2 + bx + c , dt = (2ax + b)dx . Следовательно,
∫ |
(2ax + b) |
|
dx = ∫dt |
|
= ln |
|
t |
|
+ C = ln |
|
ax2 + bx + c |
|
+ C . |
||||||||
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||
2 |
|
|
|||||||||||||||||||
|
ax + bx + c |
|
|
|
|
t |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
Окончательно получаем: |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
A |
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Ab |
|||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||
|
I2 |
= |
|
ln |
ax |
|
+ bx + c |
|
+ B − |
|
I1 . |
||||||||||
|
|
|
|
||||||||||||||||||
|
|
|
|
2a |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2a |
|||
Пример 1.16. Вычислить интеграл ∫ |
|
x + 3 |
|||||||||||||||||||
|
|
dx . |
|||||||||||||||||||
x2 |
− 2x −5 |
||||||||||||||||||||
Применим указанный прием. Для этого найдем сначала производную |
|||||||||||||||||||||
знаменателя (x2 − 2x − 5)′ |
= 2x − 2 . |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||
Выделим полученную производную в числителе подынтегральной функции. Для этого умножим числитель и знаменатель дроби на 2, а затем отнимем и прибавим в числителе 2. Имеем
I = ∫ |
|
|
x + 3 |
|
|
dx = |
1 ∫ |
|
|
2x + 6 |
dx = |
1 ∫ |
2x |
2− 2 + 2 + 6dx = |
|||||||
x |
2 |
− 2x − 5 |
x |
2 |
− 2x − 5 |
x |
|||||||||||||||
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
2 |
|
− 2x − 5 |
||||||||
|
|
|
= |
1 |
∫ |
|
2x − 2 |
|
dx + 4∫ |
|
|
|
dx |
|
|
. |
|||||
|
|
|
2 |
x |
2 |
|
x |
2 |
− 2x − 5 |
||||||||||||
|
|
|
|
|
|
− 2x − 5 |
|
|
|
|
|||||||||||
Далее в первом интеграле сделаем замену t = x2 − 2x − 5, dt = (2x − 2)dx , а во втором интеграле выделим полный квадрат в знаменателе. Получим:
|
1 |
|
dt |
|
|
|
|
dx |
|
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
1 |
|
|
|
|
|
x −1− |
|
|
|
|
||||||||
I = |
∫ |
+ 4∫ |
|
= |
ln |
|
t |
|
|
+ 4 |
|
|
ln |
6 |
|
|
+C = |
|||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||
2 |
t |
(x −1) |
2 |
−6 |
2 |
|
|
|
|
|
|
|
x −1+ |
|
|
|
||||||||||||||||||||||
|
2 6 |
|
6 |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
1 ln |
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
x −1− |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||
|
|
|
|
= |
|
x2 |
− 2x −5 |
|
+ |
|
|
ln |
|
6 |
|
|
+C . |
|
|
|
|
|||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
6 |
|
|
x −1+ |
6 |
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||
Пример 1.17. Вычислить интеграл ∫ |
|
|
3x − 2 |
|
dx . |
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||
5x2 −3x + 2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||
В подынтегральной дроби в знаменателе квадратный трехчлен, а в числителе многочлен первой степени. Находим производную знаменателя:
17
(5x2 −3x + 2)′ |
|
=10x −3 |
|
и |
|
выделяем |
|
полученное |
|
|
|
|
выражение |
|
в |
числителе. |
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Вынесем из числителя 3 за знак интеграла, умножим и разделим всю дробь |
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
на 10, а затем в числителе отнимем и прибавим 3: |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
10x − |
20 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||
|
|
|
|
|
|
I = ∫ |
|
|
3x − 2 |
|
dx = 3∫ |
|
|
|
|
|
|
x − 3 |
|
|
|
|
|
dx = |
|
3 |
|
|
|
|
3 |
−3 +3 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
∫ |
|
|
|
|
|
|
|
|
dx = |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
5x2 −3x + 2 |
5x2 −3x + 2 |
10 |
|
|
5x2 −3x + 2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
3 |
|
|
|
|
10x −3 |
|
|
|
|
|
|
3 |
|
|
|
|
|
|
3 − |
|
20 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
3 |
|
|
|
|
|
|
|
10x −3 |
|
|
|
|
|
11 |
|
|
|
|
|
|
|
dx |
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||
|
= |
∫ |
|
|
|
|
|
dx + |
|
|
∫ |
|
|
|
|
|
3 |
|
|
|
|
|
dx = |
|
|
∫ |
|
|
|
|
|
dx − |
∫ |
|
|
|
|
|
|
|
|
. |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
10 |
|
5x |
2 |
|
−3x + 2 |
10 |
|
5x |
2 |
− |
3x |
+ 2 |
10 |
5x |
2 |
−3x |
+ 2 |
10 |
|
5x |
2 |
|
−3x + 2 |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
В первом интеграле сделаем замену t = 5x2 |
− 3x + 2, |
|
dt = (10x −3)dx , |
|
а во |
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
втором интеграле выделим полный квадрат в знаменателе: |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
3 |
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
3 |
|
|
|
|
|
|
|
9 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
9 |
|
|
|
|
2 |
|
|
|
3 |
|
|
2 |
|
|
|
31 |
|
||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||
5x |
|
−3x + 2 = 5 x |
|
− |
|
|
x + |
|
|
|
= 5 x |
|
|
− |
2 |
|
|
|
|
|
x + |
|
|
|
|
|
|
− |
|
|
|
|
|
|
+ |
|
x − |
|
|
|
|
|
|
+ |
|
|
|
. |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
= 5 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
5 |
|
|
5 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
10 |
|
|
|
|
|
|
|
100 |
|
|
|
|
|
100 |
|
|
|
|
5 |
|
|
|
|
10 |
|
|
|
100 |
|
|||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Таким образом |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
3 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
3 |
|
|
|
dt |
|
|
11 |
|
|
|
|
|
|
dx |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
3 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
11 |
|
|
|
|
|
10 |
|
|
|
|
|
|
x − |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
I |
= |
|
∫ |
− |
∫ |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
= |
|
|
|
|
ln |
|
t |
|
− |
|
|
|
|
|
|
|
|
arctg |
|
|
|
|
10 |
|
+C = |
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
10 |
|
t |
50 |
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
10 |
|
|
|
50 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
3 |
|
|
|
|
|
|
|
|
31 |
|
|
|
|
|
|
|
|
31 |
|
|
31 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x |
− |
|
|
|
|
|
|
+ |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
100 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
100 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
10 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||
=103 ln 5x2 −3x + 2 − 51131 arctg 10x31−3 +C . III. Рассмотрим интеграл
dx
∫
ax2 +bx + c .
Спомощью выделения полного квадрата в подкоренном выражении этот интеграл сводится в зависимости от знака a, к табличным интегралам (см. формулы 13' и 14) вида
|
|
dt |
|
при а > 0 или |
|
|
dt |
|
при а < 0. |
||||
∫ |
|
|
∫ |
|
|
|
|
||||||
t 2 ± k 2 |
|
k 2 −t 2 |
|||||||||||
|
|
|
|
|
|
||||||||
Пример 1.18. Вычислить интеграл ∫ |
|
|
dx |
|
|
. |
|
|
|||||
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||
2x2 |
+8x + 20 |
|
|
||||||||||
В знаменателе подынтегральной функции стоит корень из квадратного трехчлена. Поэтому преобразуем интеграл, выделив полный квадрат в подкоренном выражении:
I = ∫ |
|
|
dx |
|
= ∫ |
|
|
|
dx |
= |
1 |
|
∫ |
|
dx |
|
|
|
= |
1 |
|
∫ |
|
d(x + 2) |
|
. |
||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||
|
|
|
|
|
2(x |
2 |
+ 4x +10) |
2 |
|
|
(x + 2) |
2 |
|
|
2 |
2 |
|
|||||||||||||
|
|
2x |
+8x + 20 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
+ 6 |
|
|
|
|
|
(x + 2) |
+ 6 |
|
|
||||||||
18
|
Используя табличную формулу 14 (вместо x подставим (x + 2) и |
a = |
|
|
), |
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||
|
6 |
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
имеем |
|
|
|
|
|
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
+C . |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
I = |
|
ln |
x + 2 + |
(x + 2)2 + 6 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
dx |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||
|
Пример 1.19. Вычислить интеграл ∫ |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||
|
2 |
−3x − 4x |
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||
|
Выделяем полный квадрат в подкоренном выражении. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
3 |
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
3 |
|
9 |
|
|
|
|
|
|
9 |
|
1 |
|
3 |
2 |
|
|
41 |
||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||
|
|
2 |
2 |
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||
2 |
−3x − 4x |
|
= −4 x |
|
+ |
|
x − |
|
= −4 x |
|
+ 2 |
|
|
x + |
|
|
− |
|
− |
|
x + |
|
|
− |
|
|
|||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
= − 4 |
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
4 |
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
8 |
|
64 64 2 |
|
|
8 |
|
|
|
64 |
||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||
Подставим теперь полученное выражение в исходный интеграл. Из отрицательного числа (-4) квадратный корень извлекается, поэтому, в наших
преобразованиях будем выносить из-под знака корня 
4 = 2, а минус внесем в скобки. Получаем
I = ∫ |
|
dx |
|
|
|
|
= ∫ |
|
|
|
|
|
|
|
|
dx |
|
|
|
|
|
|
|
= |
1 |
∫ |
|
|
|
|
|
|
dx |
|
|
|
|
|
. |
|
|
|
|||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||
2 − 3x |
− 4x |
2 |
|
|
|
|
|
|
3 |
|
|
|
41 |
|
41 |
|
|
|
3 |
|
2 |
|
|
|
|||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
− |
|
+ |
2 |
|
|
|
|
+ |
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
4 |
x |
|
|
− |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
− x |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
8 |
|
|
|
64 |
|
|
|
64 |
|
|
|
8 |
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||
Последний интеграл является табличным (см. формулу 13') ( a |
2 |
= |
41 |
, |
|
3 |
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
64 |
x + |
8 |
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
в роли x), поэтому |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
3 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
|
|
|
I = |
1 arcsin |
+ 8 |
|
+C = |
1 arcsin |
8x |
+ |
3 +C . |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
41 |
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
41 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||
IV. Интеграл |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
64 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
∫ |
|
|
|
Ax + B |
|
|
dx |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
ax2 |
+ bx + c |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||
вычисляется с помощью таких же преобразований, как ранее при вычислении I2 . |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Пример 1.20. Вычислить интеграл ∫ |
|
|
x + 3 |
|
|
|
|
|
. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||
x2 − 2x − 5 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||
Данный интеграл отличается от интеграла в примере 1.15 только наличием радикала в знаменателе. Проведем те же преобразования, что и в примере 1.15, т.е. сначала выделим в числителе производную подкоренного выражения равную (2x − 2), а затем разобьем данный интеграл на сумму двух интегралов:
19
I = ∫ |
|
|
x + 3 |
|
dx = 1 ∫ |
|
|
2x + 6 |
|
dx = |
1 ∫ |
2x − |
2 + 2 + 6dx = |
|||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||
x |
2 |
x |
2 |
|
|
2 |
|
|
||||||||||||||||
|
|
− 2x − 5 |
|
|
|
2 |
|
− 2x − 5 |
|
|
|
|
|
2 |
x − 2x − 5 |
|||||||||
|
|
|
= 1 ∫ |
|
|
|
2x − 2 |
|
|
|
dx + 4∫ |
|
|
|
|
|
|
dx |
|
|
|
. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
|
|
|
|
|
x |
2 |
− 5 |
|
|
x |
2 |
− 2x − 5 |
|
|||||||||||
|
|
|
2 |
|
|
− 2x |
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||
Далее в первом интеграле сделаем замену t = x2 |
|
− 2x − 5, dt = (2x − 2)dx , а во |
||||||||||||||||||||||
втором интеграле выделим полный квадрат в подкоренном выражении. Получим
|
1 |
|
dt |
|
|
|
|
|
dx |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
+ C = |
||||
I = |
∫ |
|
+ 4∫ |
|
|
|
|
= |
|
|
|
|
+ 4ln |
x −1 + |
(x −1)2 − 6 |
|
|||||||||||||
|
|
|
|
|
t |
||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||
|
|
|
2 |
|
|||||||||||||||||||||||||
|
2 |
|
|
t |
|
|
|
|
|
(x −1) |
− 6 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
+ |
|
|
|
|
|
|
+ C . |
|||||||||||
|
|
|
|
|
|
= |
|
|
|
|
+ 4ln |
x −1 |
(x −1)2 − 6 |
|
|||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
x2 |
− 2x − 5 |
||||||||||||||||||||||
Пример 1.21. Вычислить интеграл ∫ |
|
|
|
2x + 6 |
|
|
dx . |
||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||
|
2 − |
3x − 4x |
2 |
||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||
Выделим производную подкоренного выражения в числителе:
(2 − 3x − 4x2 )′ = −8x − 3 .
I = ∫ |
|
|
|
|
|
2x + 6 |
|
|
|
|
dx = 2∫ |
|
|
|
|
|
x + 3 |
|
|
|
|
dx = |
2 |
1 |
∫−8x − 3 + 3 − 242 |
dx = |
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
2 − 3x − 4x |
2 |
|
|
|
2 − 3x − 4x |
2 |
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
−8 |
|
|
2 − 3x − 4x |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||
= − |
1 ∫ |
|
−8x − 3 − 21 |
|
dx = − 1 ∫ |
|
|
|
|
|
−8x − 3 |
|
|
|
dx + 21 |
∫ |
|
|
|
|
dx |
|
|
|
dx . |
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||
2 |
|
|
|
2 − 3x − 4x |
2 |
|
2 − 3x − 4x |
2 |
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
4 |
|
|
|
|
2 − 3x − 4x |
|
|
4 |
|
|
|
|
|
4 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Получили сумму двух интегралов. В |
|
|
первом интеграле |
сделаем |
|
|
|
|
замену: |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
t = 2 − 3x − 4x2 ; |
|
dt = (−8x − 3)dx , |
во |
втором |
|
|
интеграле |
выделим |
|
|
|
|
|
полный |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
квадрат в знаменателе (см.пример 1.18). |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Таким образом, будем иметь |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||
I = − |
1 |
∫ |
dt |
|
+ |
21∫ |
|
|
|
|
|
|
|
dx |
|
|
|
|
|
|
|
|
= − |
1 |
|
|
|
|
+ 21∫ |
|
|
|
|
|
dx |
|
|
|
|
= |
|
|
|
||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
t |
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||
4 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||
|
t |
|
|
|
|
|
41 |
|
|
|
|
|
|
|
3 |
2 |
|
|
|
|
|
|
41 |
|
3 |
2 |
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
4 |
|
|
|
|
|
|
|
+ |
|
|
|
|
|
|
8 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
4 |
|
|
− x |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
− x + |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
64 |
|
|
|
|
|
|
|
8 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
64 |
|
8 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||
= −1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
21arcsin |
x |
+ |
3 |
+ C = −1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
+ 21arcsin |
8x + 3 |
|
||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
+ |
8 |
|
|
|
|
+ C . |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
2 − 3x − 4x2 |
|
|
|
2 − 3x − 4x2 |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
8 |
|
|
|
|
|
41 |
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
8 |
|
|
|
|
|
41 |
|
|||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
8 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||
1.5. Интегрирование по частям
Пусть u(x) и v(x) – две дифференцируемые функции. Как известно, дифференциал произведения uv вычисляется по формуле d(uv)= udv + vdu .
20