|
|
Вычисление |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
неопределенных |
|
|
|
|
|
|
|
|
интегралов |
|||||||||||||||||||||
R cos x, sin x dx |
|
с |
помощью |
|
|
|
универсальной |
|
|
|
подстановки |
||||||||||||||||||||||||||||||||||
tg |
x |
t сводится |
|
к |
|
|
вычислению |
|
интегралов |
от |
|
|
дробно– |
||||||||||||||||||||||||||||||||
2 |
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
рациональной функции относительно t. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||
|
|
Действительно, |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||
|
|
|
|
|
|
|
|
2sin |
|
x |
cos |
x |
|
|
|
|
|
|
|
|
2tg |
x |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2t |
|
|
|
|||||||||||||
|
|
sin x |
|
|
|
|
2 |
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
, |
|
||||||||||||||||||
|
|
|
|
sin |
2 |
|
x |
cos |
2 |
|
x |
1 |
tg |
2 |
x |
1 |
|
t 2 |
|
||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||
|
|
|
|
|
|
|
cos |
2 |
|
|
x |
|
sin |
|
2 |
|
x |
|
1 |
tg |
2 |
|
x |
|
|
|
|
t 2 |
|
|
|
||||||||||||||
|
|
cos x |
|
|
|
|
2 |
|
|
|
2 |
|
|
|
|
2 |
|
|
1 |
|
, |
|
|||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||
|
|
|
|
|
sin |
2 |
|
x |
|
cos |
2 |
|
x |
|
|
1 |
tg |
2 |
|
x |
|
1 |
t 2 |
|
|||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
2 |
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||
x |
|
2arctgt; dx |
|
2dt |
. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||
|
|
1 |
t 2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||
|
|
Поэтому |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
R cos x,sin x dx 2 |
|
R |
1 |
|
t 2 |
, |
|
|
|
2t |
|
|
|
|
dt |
|
|
. |
|||||||||||||||||||||||||
|
|
|
1 |
|
t 2 |
1 |
|
|
|
t 2 |
|
1 t 2 |
|||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||
|
|
Необходимо отметить, что, поскольку интеграл от |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
рациональной функции R sin x, cos x |
|
|
сводится к интегралу от |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
рациональной функции относительно t , то рациональное тригонометрическое выражение всегда интегрируемо в конечном виде. Часто метод является достаточно громоздким.
|
|
|
|
|
|
|
|
dx |
|
Пример 2.17. Вычислить интеграл |
|
|
|
. |
|||||
|
3 sin x cos x |
||||||||
|
|
tg |
x |
t |
|||||
Решение: |
dx |
2 |
|
|
|||||
|
|
|
|
|
|
|
|||
3 sin x cos x |
dx |
|
|
2dt |
|
||||
|
|
|
|||||||
|
|
1 |
|
t 2 |
|||||
|
|
|
|
||||||
41
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2dt |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2dt |
|
|
|
|
|
|
|
|
||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
|
|
|
t 2 |
1 |
3 |
|
|
2t |
|
|
1 t 2 |
|
|
|
3t 2 |
|
3 2t |
|
1 t 2 |
|
|
||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||
|
|
t 2 |
1 |
|
t 2 1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
d t |
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
d t |
1 |
|
|
||||||||
2dt |
|
|
|
|
|
|
dt |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||
2t 2 2t |
4 |
|
|
|
t 2 |
|
t |
2 |
|
|
|
t |
2 |
|
|
t |
|
1 7 |
|
|
|
|
|
|
t |
1 2 |
|
7 |
|||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
4 |
|
|
4 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
4 |
|||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2tg |
x |
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||
2 |
|
|
|
|
|
2t |
1 |
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||
|
|
arctg |
|
C |
|
arctg |
2 |
|
|
C . |
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||
7 |
|
|
|
|
7 |
|
|
|
|
|
|
|
7 |
|
7 |
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||
Поскольку метод универсальной замены чаще оказывается громоздким, рассматривается несколько частных случаев, допускающих альтернативные варианты замены переменной, возникающие при наличии особых свойств подынтегральной функции, связанных со свойствами четности и нечетности.
Если функция R sin x, cos x нечѐтна относительно sin x :
R cos x, |
sin x R cos x,sin x , |
тогда с |
помощью замены |
cos x t |
подынтегральная |
функция |
преобразуется в |
рациональную функцию относительно переменной t .
Пример 2.18. Вычислить интеграл |
|
|
sin x cos2 x |
dx . |
|||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
sin2 |
x 1 |
|||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||
Решение: |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||
sin x cos |
2 |
|
x dx |
|
cos x |
|
|
|
t |
|
|
|
t |
2 |
dt |
|
|
t |
2 |
2 |
2 |
|
|||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
dt |
||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||
sin2 x |
|
|
1 |
|
|
sin xdx |
|
dt |
2 |
|
|
t 2 |
|
|
|
|
t 2 |
2 |
|||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||
1 |
|
|
2 |
|
|
|
|
dt t 2 |
|
|
|
dt |
|
t |
2 |
|
ln |
t |
|
2 |
|
|
C |
|
|
||||||
t 2 |
|
|
2 |
|
|
t 2 |
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||
|
|
|
|
2 2 |
|
t |
2 |
|
|
|
|
||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||
cos x |
|
1 |
|
ln |
cos x |
2 |
|
|
C. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||
2 |
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||
|
|
|
|
|
|
cos x |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||
42
|
|
Если функция |
R sin x, cos x |
нечѐтна относительно cos x : |
||||||||||||||||||||||||||||
R |
cos x,sin x |
R cos x,sin x , |
тогда с |
помощью |
замены |
|||||||||||||||||||||||||||
sin x |
t |
|
|
подынтегральная |
|
|
функция |
|
|
преобразуется |
в |
|||||||||||||||||||||
рациональную функцию относительно переменной t . |
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||
|
|
Пример 2.19. Вычислить интеграл |
|
sin2 x cos x |
dx . |
|
|
|
||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
sin x |
1 |
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||
|
|
Решение: |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||
|
|
|
sin2 x cos x |
|
|
sin x |
t |
|
|
|
t 2 dt |
|
t 2 |
|
1 |
1 |
|
|||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
dx |
cos xdx |
dt |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
dt |
|
|||||||||
|
|
|
|
|
sin x |
1 |
|
t |
1 |
|
|
|
t |
|
1 |
|
|
|||||||||||||||
|
t |
1 |
|
|
1 |
dt |
|
t 2 |
t |
ln |
|
t |
1 |
|
C |
|
sin2 x |
|
|
|
sin x |
ln |
|
sin x |
1 |
|
C |
|||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||
|
|
t |
1 |
2 |
|
|
2 |
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||
|
|
Если подынтегральная функция не изменяется при |
||||||||||||||||||||||||||||||
одновременном |
изменении |
|
знака у |
sin x |
и |
cos x , |
т.е. |
|||||||||||||||||||||||||
R |
cos x, |
sin x |
|
R cos x,sin x , |
тогда |
с |
помощью |
замены |
||||||||||||||||||||||||
tgx |
|
t |
|
|
подынтегральная |
|
|
функция |
|
|
преобразуется |
в |
||||||||||||||||||||
рациональную функцию относительно переменной t . В этом случае
sin x |
|
|
tgx |
|
|
|
|
|
|
t |
|
|
|
, cos x |
1 |
|
|
|
|
|
1 |
|
|
|
, |
|||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||
|
1 tg 2 x |
|
|
|
|
1 t 2 |
|
|
1 tg 2 x |
|
|
1 t 2 |
||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||
x arctgt, dx |
|
dt |
|
|
. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||
t 2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||
|
|
|
|
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||
Пример 2.20. Вычислить интеграл |
|
|
|
|
|
|
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
dx . |
||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||
|
|
|
2 x |
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
sin |
sin x cos x |
||||||||||||||
Решение: |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
tgx t |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
dt |
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||
|
|
1 |
|
|
dx |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
t 2 |
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
dt |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||
|
sin2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
dx |
|
|
|
|
|
|
|
|
t 2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||
|
x sin x cos x |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
t |
|
|
|
|
|||||||||||||||
|
|
|
|
1 t |
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
t 2 1 |
|
t 2 1 |
|
|
|
|||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||
43
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
d |
|
t |
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
t |
1 |
|
|
1 |
|
|||||||||||||
|
|
|
dt |
|
|
|
|
|
|
dt |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 |
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
ln |
|
2 |
|
|
2 |
C |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
t 2 |
t |
|
|
t |
2 |
|
t |
|
1 1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
t |
1 2 |
|
1 |
|
|
2 1 |
|
|
t |
1 |
|
|
1 |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
4 |
|
|
|
4 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
2 |
|
||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
4 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
ln |
|
|
|
t |
|
|
C |
|
ln |
|
|
|
tgx |
|
|
|
|
C. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||
|
|
|
|
t |
|
1 |
|
|
tgx |
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
Пример 2.21. Вычислить интеграл |
|
|
|
|
|
|
|
dx |
|
|
|
. |
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
sin2 x cos4 |
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x |
|
||||||||||||||||
|
|
|
|
Решение: |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
x |
|
arctgt |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
dt |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
dx |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
t 2 |
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
dt |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||
|
|
|
|
|
sin |
2 |
x cos |
4 |
|
x |
|
|
|
dx |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
t |
2 |
|
|
|
|
|
|
1 |
|
|
|
2 |
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
t 2 |
|
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
t 2 |
|
|
1 |
|
|
t 2 |
1 |
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||
|
|
|
|
|
1 |
|
|
t 2 |
2 |
dt |
|
|
|
|
|
|
1 |
|
2 |
|
|
t 2 |
dt |
|
1 |
|
2t |
|
|
t 3 |
C |
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
t 2 |
|
|
|
|
|
|
|
t 2 |
|
|
|
|
|
|
t |
|
|
|
|
3 |
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||
|
|
|
|
|
1 |
|
|
2tgx |
|
|
|
tg 3 x |
|
C. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
tgx |
|
|
|
|
|
3 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||
|
|
|
|
Интегралы вида |
|
sin2n x cos2m x dx , |
|
sin2n x sin2m x dx , |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
cos2n x cos2m x dx |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
вычисляются |
|
|
|
|
|
|
с |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
помощью |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
тригонометрических формул понижения степени |
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
cos2 x |
1 |
|
cos2x |
, sin2 x |
1 |
|
|
cos2x |
. |
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||
|
|
|
|
Пример 2.22. Вычислить интеграл |
|
|
sin4 xdx. |
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
Решение: |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||
sin4 xdx |
|
|
|
1 |
|
cos2x |
2 |
|
|
|
|
|
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
cos2 2x dx |
||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
dx |
|
|
|
|
|
|
|
1 2 cos2x |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
4 |
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||
1 |
|
1 2 cos2x |
|
1 |
|
cos4x |
dx |
|
|
1 |
|
3 |
|
|
2 cos2x |
|
|
cos4x |
dx |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||
4 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
4 |
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||
44
3 |
dx |
1 |
cos2xdx |
1 |
cos4xdx |
3x |
sin 2x |
1 |
sin 4x C. |
|||
8 |
|
2 |
8 |
8 |
|
4 |
|
32 |
||||
|
|
|
|
|
|
|||||||
|
|
Интегралы вида |
sin ax cosbx dx , |
sin ax sinbx dx , |
||||||||
cosax cosbx dx вычисляются с помощью тригонометрических
формул умножения: |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
sin |
|
cos |
|
1 |
sin |
sin |
, |
|
|
||||
|
2 |
|
|||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||
cos |
|
cos |
1 |
|
cos |
cos |
, |
|
|||||
|
2 |
|
|
||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
sin |
|
sin |
1 |
|
cos |
cos |
. |
|
|
||||
|
2 |
|
|
||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
Пример 2.23. Вычислить интеграл sin10x cos3xdx. |
|||||||||||||
Решение: |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
sin10x cos3xdx |
1 |
sin 13x |
sin 7x dx |
1 |
cos13x |
|
1 |
|
cos7x C. |
||||
2 |
26 |
14 |
|||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||
2.10. Интегрирование иррациональных функций
Интегрирование иррациональных выражений сопряжено с целым рядом сложностей и в некоторых простейших случаях возможно в элементарных функциях.
|
|
|
|
|
|
|
|
||
Вычисление |
интегралов |
вида |
R x, m x, n x,... dx |
||||||
производится |
с |
помощью замены |
x |
tW , |
где W является |
||||
наименьшим |
общим кратным чисел |
m, n,... . Данная замена |
|||||||
позволяет перейти к интегрированию дробно-рациональной функции:
|
|
|
|
|
|
|
W |
W |
|||||||
dx WtW 1dt , |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
R x, m x, n x,... dx = R tW , t m , t n ,... WtW 1dt . |
|||||||||||||||
Пример 2.24. Вычислить интеграл |
|
|
|
dx |
|
|
|
|
. |
||||||
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||
|
|
|
3 |
|
|
|
|
||||||||
|
|
||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
x |
|
x |
||||||
45