ных сумм. Возьмём произвольное число 0 и рассмотрим отрезок a,b , на котором функция f(x) непрерывна, а зна-
чит, существует определенный интеграл на этом отрезке.
Определение. Несобственным интегралом второго ро-
|
0 |
b |
|
b |
|
|
|
f (x)dx |
|
|
|
да называется |
lim |
|
|
f (x)dx . |
|
|
|
a |
|
a |
|
Если предел не существует или бесконечен, то несобст-
венный интеграл называется расходящимся.
Аналогично определяется интеграл с особенностью на нижнем пределе. Пусть f(x) непрерывна на a x b , при х=а имеет разрыв второго рода, тогда
|
|
|
|
|
|
|
b |
|
|
|
b |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
f (x)dx |
lim |
f (x)dx.. |
|
|
|||
|
|
|
|
|
|
|
a |
0 |
a |
|
|
|||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
|
Примеры. |
Исследовать сходимость интегралов. |
||||||||||||
1 |
dx |
|
|
1 |
|
1 |
|
|
|
1 |
2 lim 1 |
|
2 . |
|
1. |
|
|
x |
|
|
|
|
|||||||
|
lim |
2 dx 2 lim |
|
x |
|
|||||||||
|
|
|
|
|
||||||||||
x |
|
|
||||||||||||
0 |
|
|
0 |
|
|
|
0 |
|
|
|
0 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||
Интеграл сходится.
1
2. 0 xdxp . Установить, при каких р данный интеграл сходится.
|
|
|
1 |
|
|
dx |
|
|
|
|
1 |
dx |
|
|
|
1 . Интеграл расхо- |
||||
а) р=1, тогда |
|
|
lim |
|
lim ln x |
|
||||||||||||||
|
||||||||||||||||||||
x |
x |
|||||||||||||||||||
|
|
|
0 |
|
|
|
|
|
0 |
|
0 |
|
|
|
|
|
||||
дится. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
b) p>1, тогда |
1 |
|
|
dx |
|
lim |
1 |
x p dx lim |
|
|
x p 1 |
|
1 |
|||||||
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||
x p |
|
|
p 1 |
|||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
0 |
|
0 |
|
|
||||||||||
|
1 |
|
0 |
1 p |
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||
lim |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
. |
Интеграл расходится. |
||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||
0 |
1 p |
1 p |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
65 |
|
|
|
|
|
|
с) p<1, тогда |
1 dx |
|
lim |
1 |
x p dx lim |
x p 1 |
|
1 |
|||||||||||
|
|
||||||||||||||||||
|
|
|
|
||||||||||||||||
x p |
|
p 1 |
|||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
0 |
|
|
0 |
|
|
|||||||
|
|
|
|
0 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||
lim |
1 |
|
1 p |
|
|
|
1 |
|
. |
Интеграл сходится. |
|||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||
|
p |
1 p |
|
|
|
|
|
||||||||||||
0 |
1 |
|
|
|
1 |
p |
|
|
|
|
|||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
|
Если функция f(x) на отрезке a, b имеет несколько точек |
||||||||||||||||||
разрыва первого рода. Тогда промежуток разбивают на частичные так, чтобы на каждом из них было по одной точке разрыва, расположенной на конце интервала
b |
c |
b |
f (x)dx f (x)dx f (x)dx. |
||
a |
a |
c |
Если все интегралы в правой части сходятся, то сходится и интеграл в левой части. Если хотя бы один из интегралов справа расходится, то расходится и интеграл, стоящий справа.
Теорема. Пусть для всех х a x b , выполнено условие 0 f (x) g(x) , причём f(x) и g(x) непрерывны при a x b , а при x=b имеют бесконечные разрывы. Тогда
|
|
|
|
b |
|
|
|
|
b |
|
||
|
1) если g(x)dx |
сходится, то сходится и f (x)dx ; |
||||||||||
|
|
|
|
a |
|
|
|
|
a |
|
||
|
|
|
|
b |
|
|
|
|
|
b |
||
|
2) если f (x)dx |
расходится, то расходится и g(x)dx . |
||||||||||
|
|
|
|
a |
|
|
|
|
|
a |
||
|
|
Пример. |
Исследовать |
сходимость |
интеграла |
|||||||
100 |
|
|
dx |
|
|
|
|
|
|
|||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||
|
|
|
|
|
, используя теоремы сравнения. |
|
||||||
3 |
|
24 |
|
x3 |
|
|||||||
x |
x |
|
||||||||||
0 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
При х=0 подынтегральная функция терпит разрыв. Срав- |
||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
4 x |
|
||
ним данный интеграл с интегралом |
100 |
dx |
, который сходится. |
|||||||||
0 |
|
|
||||||||||
|
|
|||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
66 |
|
|
|
|
|
Так как
1 |
|
|
|
1 |
|
|
100 |
|
|
dx |
|
|
|
100 |
dx |
|
|
|||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
, то |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
и данный |
|
|
|
|
|
|
|
|
3 |
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||
3 |
x |
24 |
x |
x 3 |
4 |
x |
|
x 24 |
x x3 |
4 x |
||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
0 |
|
|
|
|
|
|
|
0 |
|
|
|
|
интеграл сходится.
Задачи для самостоятельного решения: [1, гл.12, №№ 10,
12, 19, 41, 45, 46], [3, №№ 1596 1599, 1613 1615, 1628 1631, 1636 1638], [4, гл.6, №№ 6.3, 6.5, 6.7, 6.11, 6.15, 6.41,
6.42, 6.55, 6.57 6.69, 6.81, 6.83, 6.86].
Задачи для самостоятельного решения
b |
|
1. xn dx |
(n 1). |
a |
|
1
5. (
x x2 )dx.
0
/ 2
8.cos xdx.
0
2
2. (3x2 1)dx.
0
6. sin xdx.
0
1
9. dx .
0 1 x2
2 |
dx |
|
|
|
|
|
|
2 |
|||
3. |
. |
|
|
4. e x dx. |
|||||||
|
|
|
|
||||||||
1 |
|
x |
|
|
|
|
|
1 |
|||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
3 |
|
|
|
dx |
|
|
|
|
|||
7. |
|
|
|
. |
|
|
|||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
|
|
|
|
|
|
||||||
0 |
|
1 x 2 |
|
|
|||||||
|
|
/ 4 |
|
|
x2 |
|
|
||||
10. |
|
|
|
|
|
dx. |
|||||
|
1 |
x2 |
|
||||||||
|
|
0 |
|
|
|||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
0 |
3x4 |
3x2 |
1 |
||
11. |
|||||
|
|
|
dx. |
||
1 x2 |
|
||||
/ 4 |
|
|
|||
|
|
|
|
||
2
14. x 3 x dx.
0
e dx
17.1 x
1 (ln x)2 .
|
2 |
|
|
1 |
|
|
12. |
|
x2 |
|
|
|
dx. |
|
|
4 |
||||
|
|
|
x |
|
||
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
15. sin 2dx.
0
4
xdx
18.
.
4x2
1
67
|
1 |
|
|
|
dx |
|
|
|
|
|
|
13. |
|
|
|
|
|
|
. |
|
|||
|
|
|
|
|
|
|
|
||||
|
|
|
|
|
|
|
|||||
|
|
|
|
|
|
||||||
|
0 |
|
|
4 x2 |
|||||||
1 |
|
|
|
xdx |
|
|
|
|
|
||
16. |
|
|
|
|
. |
|
|||||
|
|
|
|
|
|
|
|||||
|
(x |
2 |
1) |
2 |
|||||||
0 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||
19. |
|
|
|
dx |
|
|
|
|
. |
||
|
|||||||||||
3 2 cos x |
|||||||||||
|
0 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
/ 2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
3 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||
20. |
sin x cos 2 xdx . |
|
21. |
|
x sin xdx. |
||||||||||||||||||||||||||||
|
0 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||
|
1 |
|
|
|
|
|
dx |
|
|
|
|
|
|
e |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||
23. |
|
|
|
|
|
. |
24. |
|
ln 2 xdx. |
||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||
|
x |
2 |
2x 2 |
||||||||||||||||||||||||||||||
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||
26. |
xe x2 dx. |
|
27. |
x2e x dx. |
|||||||||||||||||||||||||||||
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||
|
/ 2 |
|
|
|
|
dx |
|
|
|
4 |
|
|
dx |
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||
29. |
|
|
|
|
|
. |
|
30. |
|
|
|
|
|
. |
|
|
|
|
|||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||
|
0 |
|
|
2 cos x |
|
|
0 1 |
|
|
x |
|
|
|
|
|||||||||||||||||||
|
1/ 2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
4 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||
|
|
|
|
1 x |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
dx |
|
|
|
|
|||||||||||
32. |
|
|
|
dx. |
|
33. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
. |
|||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||
|
0 |
|
|
|
|
|
1 x |
|
|
0 |
1 |
|
|
2x 1 |
|||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||
|
/ 2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 |
|
dx |
|
|
|
|||||||||
35. |
cos x sin 2 xdx. |
36. |
|
. |
|||||||||||||||||||||||||||||
|
x |
||||||||||||||||||||||||||||||||
|
0 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
0 |
e |
|
|
|
1 |
|
|
|||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||
|
1 |
|
|
|
|
|
dx |
|
|
|
|
|
|
|
/ 4 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||
38. |
|
|
|
|
|
|
. |
|
39. |
|
|
|
sin 4xdx. |
||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||
|
0 |
|
|
|
|
x2 1 |
|
|
|
|
|
|
0 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||
|
3 |
|
|
|
dx |
|
|
|
|
|
|
|
|
dx |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||
41. |
|
|
|
|
|
. 42. |
|
|
|
|
|
. 43. |
e x |
||||||||||||||||||||
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||
x x 2 |
25 x 2 |
||||||||||||||||||||||||||||||||
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
0 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
0 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
68
e
22. ln xdx.
1

3
25. arctg xdx.
0
a
28. x2 
a2 x2 dx.
0
1
31.
x dx. x 1
0
/ 2
34.sin x cos 2 xdx.
0
1 |
|
|
|
dx |
|
|
|
|
|
37. |
|
|
|
|
|
. |
|||
|
|
|
|
|
|||||
|
e |
x |
e |
x |
|||||
0 |
|
|
|
|
|
|
|
||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
/ 4 |
|
|
|
|
|
|
|||
40. tg3 xdx. |
|||||||||
|
0 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
dx. 44. |
|
xdx |
|
|
. |
||||
|
|
|
|
|
|
||||
|
1 x |
2 |
|||||||
|
0 |
|
|
|
|
|
|||
|
|
|
|
|
|
|
|
||
Ответы
|
bn 1 an 1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
6. 2. 7. ln(3 |
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||
1. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
. |
2. |
6. 3. ln2. 4. e(e – 1). 5. 1/3. |
10). |
|||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
n 1 |
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
8. 1. 9. |
/ 4. 10. |
|
arctg |
|
. |
|
|
|
11. |
3 |
|
|
|
|
. |
|
|
12. 21/8. |
||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
arctg |
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
4 |
|
|
4 |
|
|
|
|
|
|
|
64 |
|
|
|
4 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
. 18. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||
13. |
/ 6. |
14. 10/3. |
15. 0. |
16. |
|
1 |
. 17. |
3 |
|
2 |
. |
19. |
|
|
. |
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||
4 |
|
2 |
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
5 |
|
|
|
|
|||||
20. |
|
1 |
. 21. |
|
|
5 . 22. 1. 23. аrctg 2. |
24. |
e – 2. |
25. |
|
|
|
|
ln 2. |
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||
3 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
3 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||
|
|
|
|
|
|
|
e2 5 |
|
|
|
a 4 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||
|
|
|
|
|
|
|
. |
|
|
|
|
|
3 |
|
|
30. 4 2ln 3. 31. 2ln2 – 1. |
||||||||||||||||||||||||||||||
26. 0. 27. |
|
|
|
|
|
|
|
|
28. |
. 29. |
|
|
|
|
. |
|
||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
e |
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
16 |
|
|
|
9 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||
|
1 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||
32. |
|
3 |
. |
33. 2 – ln2. |
|
34. 1/3. 35. 1/3. |
|
36. ln |
|
|
2e |
. |
|
|
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
6 |
|
|
2 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
e 1 |
|
|
|
|
|
|
|||||||
|
|
arctge / 4. 38. |
|
ln(1 |
|
|
|
39. 1/2. 40. |
1 ln 2 |
. 41. |
ln |
3 |
. |
|||||||||||||||||||||||||||||||||
37. |
|
|
|
2). |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
2 |
|
|
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 |
|
||||||
42. |
|
|
|
. 43. 1. |
44. 1. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||||||||
10 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||||||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
||||
4. ПРИЛОЖЕНИЯ ОПРЕДЕЛЕННОГО ИНТЕГРАЛА
Литература: [1, гл. 12, §§ 1 5].
4.1. Площадь плоской фигуры в декартовых координатах
Если f (x) 0 на отрезке a, b , то площадь криволиней-
b
ной трапеции вычисляют по формуле S= f ( x)dx .
a
69