Материал: Саба 1 Апаратты дидактикалы топтама

Егерзерттеліпотырғаносы екі мутацияныфенотиптіккӛріністеріцис– жәнетранс–жағдайында (1 және 3) түрліше болса , бұл мутациялар бір геннің ішіндегі бір цистронның шегіндеорналасқаны.Егерекітәжірибедедецисжәнетрансжағдайында(2және4)фенотиптерібіркелкіболсаолмутациялардыңбіргеннің ішіндегітүрліцистрондардаорналасқанынкӛрсетеді.Олайболса , функционалдық ең кіші бірлік 1 тұтас ген емес , тек оның бӛлігі цистрон болып табылады.Біргенніңішіндебір немесебірнешецистрон болуы мүмкін.Осыжұмыстардыңнәтижесіндегенніңтеориясытуралыбірнешеережепайдаболды.Ген –бұл физика-химиялық объект, бiр полипетидтiк тiзбектiң синтезiне жауаптыгенетикалық ақпараттың бiрлiгi болып табылатын ДНҚ молекуласының бӛлiгi. Күрделiгенетикалық талдау нәтижесiнде Бензер геннiң күрделi құрылысын анықтады. Ол генетикалықақпараттың функциональдық бiрлiгiн цистрон-деп атауды ұсынды. Қазіргі кезде «цистронтермині»генніңбаламасыретіндіқолданылады.Сондықтангенменбелгініңарасындағықатынас«бір цистрон-бір полипептидтік тізбек»деген түсініккеӛзгертілді.Генбірнемесебірнеше цистроннантұрады.Моноцистронды ген - ДНҚ бӛлігі, бірнеше ферменттерді немесе ақуыздарды транскрипциябірлігі арқылы тек бір ғана пептид кодталады, Моноцистронды ДНҚ эукариотты гендерге тән.Полицистрондыген-ДНҚ бӛлігі, бірнешепептидтер немесеақуыздаркодталады.ПолицистрондыДНҚпрокариоттыгендергетән.

Геннің цистрондық құрылымы.

Генің нәзік құрылымын зерттеудегі келесі маңызды жаңалық ген ішіндегі мутация бірлігі-мутонныңжәнерекомбинациябірлігі–реконның ашылуыболды.

Про-эукариоттар генінің молекулалық-генетикалық құрылымы.

Ген (ДНҚ молеуласының кесіндіс) күрделі құрылымдық –функционалдық бірлік болып табылады. Ол екі бӛліктен тұрады: 1.Реттеуші учаскесі 2.Ақпараты бар кодтаушы учаскесі. Бұлекіншіучаскедеосыгенанықтайтынполипептид,ияғниқұрылымдықбелокнемесеферментжайлыақпараткодондардыңретіменжазылған. Генніңмолеулалыққүрылымы

Сайленсер

Энхансер

-35 жүйе

Прибнов бокс

Оператор

Аттенуатор

экзо н

экзон

Терминатор

Реттеуші бөлік әдетте транскрипцияланбайды. Геннің реттеуші учасксі транскрипцияныңбасталуын(иницияцияны)бақылып,оныңжылдамдығыменқарқындылығынреттейді.Транскрипция басталатын нүктенің сол жағында,реттеуші учаскеде орналасқан барлықнуклеотидтер реті –жүйелікдеп аталады.Ал транскрипция басталатын нүктенің оң жағында(тӛменірек)орналасқан.Генніңкодтаушыучаскесіндегінуклеотидтерреті+жүйелік

деп аталады.

Транскрипция басталатын нүкте немесе «О» сайты- транскрипция басталатын жерді корсетеді, 300-ге жуык нуклеотидетрдің арқылы жүреді.
Аттенуатор- структуралық (құрылымдық) гендердің алдында орналасып, транскрипцияның аяқталуы (терминация) жайлы белгі беретін арнайы нуклеотидтер жүйесі.
Операторы – реттеуші белоктардың байланысатын арнайы нуклеотидтер жүйесі. Олар промотрларга жакын орналасады.
Промоторы – транскрипция кезінде РНҚ полимеразамен байланысатын нуклеотид-р-ң арнайы жуйесі. Оператор структуралык ген-ретін алдында н\е оператордың 2-ші бір реттеуші нуклеотидтер жуйесі аркылы болініп орналасады. Кейбір гендерде промотор кодтаушы учаскеде, траскрипциялык бірліктің ортасында орналасадыю оларды ішкі промотрдеп аталады.

Прокариоттарда РНК-полимераза - фермент, транскрипция барысында бес суббтранскрипция барысында бес суббірлік ααββ^/σ қалыптасады: 2 α-суббірлік (альфа),β- суббірліктер (бета),β^/-

суббірлік (бета штрих) және σ- суббірлік (сигма). Тӛрт суббірлік ααββ^/ комплексін кор-фермент деп атайды . σ суббірлік (сигма) толық холоферментін түзуіне қатысады, сонымен қатар транскрипцияның инисациясының соңында бӛлініп шығады. Әрі қарай ДНҚ ның матрицалық тизбегінде РНҚ синтезін кор фермент жалғастырады.

Прибнов-бокс – промоторлық учаске ішіндегі арнайы нуклеотидтер жүйесі мұнымен РНҚ- полимераза байланыс жасайды .Прибнов боксы 7 нуклеотидпен : ТАТААТГ тұрады, оны консенсустық жүйе деп атайды.

Прибнов боксы транскрипция басталатын нүктеден жоғары , солға қарай 10 жұп нулеотидтік арақашықтықта орналасқан,оның құрамында тимин болады жіне ол минус 10 жүйелік деп

аталады. РНҚ полимераза алдымен осы жүйені танып соңынан промотормен байланысады.

Келесі,маңыздыучаскеминус35жүйелік,транскрипциябасталатыннүктеденжоғары.солға қарай 35 нуклеотидтерден тұратын учаске. Мұны танылатын жүйелік деп атайды.Оныңқұрамында 9 нуклеотидтен тұратын консенсустық жүйелік болоады. РНҚ полимеразаның сигмасуббірлігі алдымен реттеуші учаскенің осы арнайы нуклеотидтік жүйеісмен байланыс жасауы мүмкін делінеді.Энхансер -транскрипция жылдамдығын 200 есеге дейін арттыратын нуклеотидтердің арнайыжүйесі. Энхансерлер вирустар (SV–40) геномы мен эукариоттарда (иммуноглобулин, инсулин,альфа-амилаза,т. б.)табылған. Мысалы,Xenopus бақаларыныңкӛлеміүлкен рибосомалықгендеріндегіспейсерлікучаскелердеорналасқан60-80нуклеотидтердентұратынэнхансерлікжүйелер транскрипция жылдамдығын 20 есеге дейін жоғарылатады. Энхансерлер транскрипциябасталатын нүктеден жоғары, сол жағында, промотордан 100-200 жұп, кейде мың жұпқа дейінгіарақашықтықтаорналасады.Сайленсеры–транскрипцияжылдамдығынтӛмендетеді.Гендердіңара-арасындаақпаратжазылмағаннуклеотидтержүйесі-спейсерлерорналасқан.ДНҚ-ны байланыстырушы локустар –нақты белоктармен байланыс жасайтын арнайынуклеотидтержүйесі:а) ферменттік-ДНҚ-полимеразалық кешенб)реттеушібелоктар.Кӛптеген спейсерлік учаскелер хроматиннің нуклеосомалық құрылымында қызметатқарып,хромосомалардыңцентриолдергебекінуінет.бпроцестергеқатынасуымүмкінделінеді.

цистрон

спейсер

цистрон

Генніңкодтаушыбӛлігінде

тағыдамаңыздыспецификалықучаскелербар:Экзон-генніңкодтаушыбӛлігіндегі ақпараттыбӛлігіТерминаторлар–структуралықгендерденкейінорналасқанарнайынуклоетидтержүйесі.Бұлардатранскрипцияныңаяқталғандығыжайлысигналбереді.Терминациялық кодон - рибосомада трансляцияның аяқталуын қамтамасыз етеді . ДНҚ данонсенс кодондар- ТАА, ТАГ, ТГА триплеттерне сәйкес УАА, УАГ, және УГА. Бұл триплеттергеешқандай бірде-бір амнқышқылдары сәйкес келмейді сондықтан рибосомада полипептид синтезіүзіледі.

Источник: https://files.student-it.ru/previewfile/218937

Смотрите также:

ВОПРОСЫ к 1 зачету
Синтез глюкозаминидов пиразолоизохинолинов
Составление бизнес-плана ветеринарной клиники 'Симба'
Энциклопедия отдельного произведения как вид издания
Этические нормы в профессиональной деятельности

Материал: Саба 1 Апаратты дидактикалы топтама

Геннің цистрондық құрылымы.

Про-эукариоттар генінің молекулалық-генетикалық құрылымы.

Смотрите также: