Материал: Саба 1 Апаратты дидактикалы топтама

Скачать

Заказать новую работу

Внимание! Если размещение файла нарушает Ваши авторские права, то обязательно сообщите нам

қызметі – тұқым қуалау ақпаратын сақтау және нуклеотидтер арқылы сақталған ақпаратты ұрпақтан-ұрпаққа беру. Тұқым қуалау ақпаратының жасушадан-жасушаға берілуі ДНҚ молекуласының редупликациясына байланысты. ДНҚ молекуласында жасушаның құрылымы мен ӛмір сүруге бейімділігі туралы ақпарат жазылған. Бұл ақпарат генетикалық деп аталады. ДНҚ молекуласында амин қышқылдарының тұқым қуалау туралы ақпараты жазылған.

Прокариоттардың ДНҚ-сы қос тізбекті сақиналы, қатты ширатылған молекула, ол цитоплазмада орналасқан. Оны нуклеоид деп атайды. Нуклеоид цитоплазмадан бӛлінбеген ядролық мембрана онда ДНҚ-ның бірнеше кӛшірмесі болуы мүмкін. Прокариоттардың геномындағы генлер тығыздығы эукариоттарға қарағанда әлдеқайда жоғары. Прокариотты гендер эукариотты гендерден ерекшелігі экзон-интрон секілді мозайкалық құрылым болмайды. Прокариоттарда функциональды байланысқан гендер оперондар деп аталатын құрылымдарды құрайды.

Эукариоттардың ДНҚ-сы біркелкі емес және ол нуклеотидтердің үш класс қайталанатын нуклеотидтер қатарына жатады:

–жиі қайталанатын қатарлар, геномда 1 млн дейін кездеседі; бұндай ДНҚ хромосоманың центромерлік учаскелерінің гетерохроматиндерінде орналасады және де ақуыз синтезіне қатысы болмайды бірақ жеке гендердің арасын бӛліп тұруы мүмкін..

–аз қайталанатын қатарлар, геномда 100 және 1000 рет кездеседі (мысалы, тРНҚ, рРНҚ және ақуыздар, рибосома мен хроматиннің құрамына кіретіндер және т.б ) «үй шаруашылық гендер» туралы ақпаратты алып жүреді, ақуыздың және РНҚ молекуласымен синтезделуін бақылайды;

–ДНҚ уникальды бӛліктері –бұл ДНҚ бӛлігі қайталанбайтын нуклеотидтеріне сәйкес, олардың үлесі геномның 15-98%-ын алады (адамда – 56%); және де структуралық гендердің құрамына кіреді, полипептидтің біріншілік құрылымы

туралыақпараттыалып жүреді.Рибонуклеин қышқылы (РНҚ) –ядрошықта, цитоплазмада, рибосомада, митохондриядажәнепластидтердекездеседі.РНҚ-ныңнуклеотидіазоттынегіздерден(аденин,гуанин,цитозинжәнеурацил),кӛміртек-рибозажәнефосфор қышқылының қалдығынан тұрады.РНҚмолекуласы–бір тізбекті. 51---АУУГАУАЦАУУГУГЦ---31Рибонуклеинқышқылыныңбірнешетүрібар.Олар:рибосомалық,тасымалдаушыжәнеақпараттықРНҚ.Рибосомдық РНҚ (р-РНК) – бұл тұрақты, жасушада барлық РНҚ типтерінің(80% дейін)құрайды.Олар ядрода синтезделеді,бірақ рибосомадатабылады.Рибосоманыңқұрылымдықбӛлiгi,рибосоманыңаРНҚ-нытаныпбайланысуынқамтамасызетедi.Ақпараттық РНҚ (а-РНК) жасушада барлық РНҚ ның 1% ден 10% дейін құрайды. а РНҚДНҚмолекуласыныңбӛлігінекомплементарлы,белгіліақуызсинтезітуралыақпараттытасымалдайды. Ақпараттыоқу барысында аРНҚ ұзындығы ДНҚ бӛлігінің ұзындығына тәуелді.ақпараттыДНҚмолекуласынанкӛшiрiпалыпцитоплазмағабелоксинтезделетiн жергежеткiзедiТасымалдаушыРНҚ(т-РНК)-жасушадабарлықРНҚның10%дейінқұрайды.Цитоплазмадакездеседіжәнеқысқатізбектінуклеотидтердентұрады.тРНҚарнайыамнқышқылдарымен байланысыпақуызсинтезделетінорынғажеткізеді.т-РНҚәрбірмолекуласыӛзарабайланысқан75нуклеотидтерарқылыұзынтізбектіқұрайды. Нәтижесінде тРНҚ негізгі құрамы "жоңышқаның жапырағы" тәріздес конформациялыққұрылымтүзеді. содан кейінL-формасынаайналады.БарлықТ-РНҚмолекулаларының5/

- ұшында гуаниннің қалдығы, ал 3/- ұшында

жұптаспаған бір тізбекті ЦЦА жүйесі орналасқан. Мұны аминқышқылына жалғанатын сайт деп атайды.

Тӛменгі жағында антикодон ілмегі орналасқан, (антикодон) триплеттен тұрады, антикодон аРНҚ кодонына сәйкес спецификалық және комплементарлы болып келеді.





Т- РНҚ қызметі


    1. т-РНҚ-ның Акцепторлық функциясы- аминоацил-т-РНК-синтетаза ферменті арқылы іске асырылатын, аминқышқылдарының т-РНҚ-мен байланысуын қамтамасыз ететін процесс. Әр
аминқышқылыныңӛзініңферментіболады,кез-келгенгеномныңӛзікодталатынкодонысинтезделеді. Осы топқа жататын барлық ферменттер аминоацил мен тРНКарасындағы катализреакциясыныңбір сипаттажүруінбақылайды.

    1. Адаптерлік функциясы. Т-РНК-ның адаптерлік функциясының мағынасы оның м-РНК- ға ақпараттарды кӛшіруде басты рӛл атқаратынында болып табылады. нуклеотидті қатарлардың аРНҚ тілінен ақуызға жазылуы (аминқышқылдарының ақуызға айналуы).
Кіші ядролық РНҚ. интрондардың қырқылубарысында кяРНҚ дан аРНҚ түзіліп ядрода РНҚ-ақуыздармен комплекс түзіледі, оны сплайсома дейді. Әр сплайсомада ядро бар, үш кіші(кішімолекулалық)ядролықрибонуклео-протеиндерденнемесеснурптантұрады.Әрснурпкемдегенде бір кіші ядролық РНҚ және бірнеше ақуыздардан тұрады. Жүздеген әртүрлі кіші ядролықРНҚ кездеседі, РНҚ-полимераза ІІ негізінде транскрипцияланады. Негізгі қызметі РНҚ-РНҚтиптерібойыншаарнайырибонуклеинқатарларарқылыбіріктірілгеннегіздердітаниды.Сигналды танитын РНҚ.Ақуыздар таратқан сигналды ӛз ретімен қабылдап отырады,және ӛзкезегіндеолардыңцитоплазмалықмембранаарқылытаралуынқамтамасызетеді.

РНҚ –ның өмір сүруге қабілеттілігі:


  • ДНҚ молекуласының репликация процесінің басталуына жол ашады.

  • транскрипция процесінде матрица рӛлін атқарады.

  • т-РНҚ аминқышқылдары үшін адаптор; (трансляция)

  • РНҚ-ның үш түрі – м-РНК, т-РНК және р-РНК ақуыз синтезіне қатысады;
Тұқым қуалау аппаратының қызметін атқару негіздерін білу қазіргі дәрігерге онтогенездің,қартаюдың механизмдерін және әр түрлі аурулардың патогенезінің түсінуіне қажеттіЖалпымедицинаның болашақ прогрессi әртүрлі аурулардың пайда болуы мен даму механизмдерінзерттеумен, кӛптеген ауруларды молекулалық-генетикалық деңгейде емдеу және алдын алуәдістерін жетілдіруменбайланысты.Молекулалықбиология–бұл ӛмір сүрудіңқасиеттері мен кӛріністерінмолекулалықдеңгейдезерттейтін, жан-жақты ғылымсаласы.

  1. Ген, молекулалық- биологиялық құрылысы және анықтамасы. Геннің қасиеттері, жіктелуі және қызметі

Геннің млоекулалық биологиясы – бұл ғылым, жасушаның генетикалық ақпаратыныңструктуралық-функционалдық жағынан зерттеуде және де туқым қуалау ақпаратының іске асумеханизміндеқолданылады.Молекулалық биология ең жас ғылымдардың бірі болып саналады, бірақ та биологиялықғылымды дамытуда тірі ағзаларда молекулалық-генетикалық механизмдердің құрылымы менқызметтеріүлкен жетістіктергежетуде.«Молекулалық биология» терминін алғаш рет биологиялық макромолекулалардың химиялықжәнефизикалық құрылысынзерттейтінбиологияныңжаңабағытынбелгілеумақсатында1945жылыW.Asburyқолданған.Молекулалық биологияның қалыптасуы мен дамуы «қарапайым» тірі жүйелерді ,атапайтқанда,вирустар менбактериялардызерттеугетікелей байланысты.Алынған мәліметтер барлық тірі ағзаларда жүретін биологиялық процесстердің ең негізгіпринциптерін түсінуге мүмкіндік берді. Тіршілік процесстерін универсалды деп тану,молекулалық биологияның қарқынды дамуының аса маңызды факторы болды. Басқаша айтқанда
қарапайымағзалардың(вирустар,бактериялар)іс-әрекеттерінреттейтінфундаментальдықбиологиялық принциптер, кейбір ерекшеліктерін ескермегенде күрделі құрылысты ағзалардыңтіршілік әрекеттерініңденегізі деп танылды.F.Griffith (1928): O. T. Avery, C.М. Масleod и М. Мс Carthy (1944); A.D Hershey и M. Chase(1952); J.D. Watson и F.Crick (1953)-тің фундаментальдық тәжірибелеріне байланысты тұқымқуалау материалының табиғаты мен құрылысы молекулалық деңгейде зерттеліп ғылым ретіндемолекулалық биологияның негізі болып қаланды. Бұл зерттеулер нәтижесі сонымен қатар, барлықтірі ағзалардың морфологиялық айырмашылықтарына қарамастан олардың химиялық құрылымыменметаболизмдікпроцесстерініңнегізі ұқсасдеп түсіндірді.ХХғасырдың50-шіжылдарыгеннің нәзікқұрылымынзерттеужұмыстарыжүргізілді.Геннің нәзік құрылымына алғаш классикалық талдау жасап зерттеген С.Бензер болды. Олішектаяқшасын(E.coli) зақымдайтынТ4бактериофагынатәжірибежүргізіп,rIIмутанттарынзертеді. Бір хромосомада (цис-жағдайында) және түрлі хромосомаларда (транс жағдайларда) пайдаболғанмутациялардың фенотиптіккӛріністерін салыстыраотырып ,олардың бірген ішіндегіқандай (бір немесе бірнеше) комплементация топтарына жататынын зерттеді. Нәтижесінде Бензергеннің ӛз ішінде жеке –жеке , функционалдық кішігірім бірліктер немесе цистрондар болатынынкӛрсетті.Сур.3.Цис–трансмутациятипінанықтауғаарналғантест.

Ген


1) транс- штамм 1

жағдай штамм 2
Мутациялар бір комплементация тобында орналасқан. Фенотипі : мутант
Ген


2) штамм 1

штамм 2
Мутациялар комлементацияның түрлі топтарында орналасқан

Фенотипі: жабайы




3) цис- штамм 1-2

жағдай жабайы тип
Фенотип: жабайы
4)

штамм 1-2 жабайы тип

Фенотип: жабайы.
Источник: https://files.student-it.ru/previewfile/218937

Смотрите также:

ВОПРОСЫ к 1 зачету
Синтез глюкозаминидов пиразолоизохинолинов
Составление бизнес-плана ветеринарной клиники 'Симба'
Энциклопедия отдельного произведения как вид издания
Этические нормы в профессиональной деятельности