Материал: 1. сімдіктер мен жануарлар биотехнологиясы
Внимание! Если размещение файла нарушает Ваши авторские права, то обязательно сообщите нам
СОДЕРЖАНИЕ
Диагностика үшін бактериофагтар
Өсімдіктер жасушаларының, ұлпаларының жəне ағзаларының өсінділерін өндіру биотехнологиясы.
Мал шаруашылығында биотехнология əдістері. Жануарлардың биотехнологиялық резервін қарастырыңыз.
Реципиенттерге эмбриондарды трансплантациялау кезінде келесі міндетті шараларды жүргізу керек:
2. Медициналық жəне ветеринарлық биотехнология
Ген-инженерлік əдістер арқылы белгілі бір антигендік қасиеттері бар
Жасуша биохимиясы, молекулалық биология, молекулалық генетика,
Биотехнологиялық процесстердің сатылары жəне оларды іске асыру принциптері.
Шикізаттың технико-экономикалық қолжетімділігін қарастырыңыз.
Өсімдіктер мен жануарлардың жасушалы мен ұлпалы инженериясы.
7. Рекомбинотивті ДНҚ əдістерін сипаттаңыз. Рекомбинотивті ДНҚ жұмысын бақылау.
Өсімдіктердің тыныс алуы. Өсімдіктердің минералды қоректенуі. Өсімдіктердің өсіп дамуы.
Өсімдік жасушаларының дақылдарын құру əдістері
Дақылданатын жасуша биологиясы. Каллус түзілуі.
Екіншілік метаболиттердің жіктелуі
Биотехнология əдістерімен қашықтағы гибридтенудегі үйлесімсіздігін жою жолдары.
Биологиялық белсенді заттарды бөлу, тазалау жəне тестілеудің типтілік сызбанұсқалары.
Өсімдіктердің генетикалық инженериясы.
Өсімдіктер жасушалары криосақтауы.
Жануарлар биотехнологиясы əдістері
Жануарлар биотехнологиясындағы үш кит.
Трансегнді жəне клонды жануарлар
Тағам өнеркіəсібінде микроорганизмдер
4. Биотехнологиядағы құрылғылар мен процестер.
Араластыру жəне араластырып алу.
Спиральды жəне пластинкалы жылу алмастырғыштар.
Ауаны жəне өнеркəсіп газдарын тазалау.
алынды. Бұл əдіс темекінің түр аралық будандарын алу үшін қолданылған.
Дистанциялық будандастыру процесінде ұрықтанудан тұқым түзуге дейінгі жолда будандастырылған организмнің дамуындағы ауытқулармен көрінетін постгамдық үйлесімсіздік құбылысын байқауға болады. Бұл жағдайда оқшауланған эмбриондарды өсіру (эмбрион мəдениеті) сəйкессіздікті жеңуге көмектеседі. Эмбриондарды оқшаулау жəне өсіру олардың дамуының əртүрлі кезеңдерінде, дақылдың ерекшеліктеріне жəне тəжірибенің мақсаттарына байланысты жүзеге асырылады. Эмбрион дамуының гетеротрофты фазасын ажырату, онда ол эндоспермге жəне аналық тіндерге тəуелді; жəне автотрофты фаза, онда ұрық қоректік ортаның минералды тұздары мен сахарозасын пайдалана отырып, дамуға қажетті қоректік заттарды синтездей алады.
Осылайша, эмбрион неғұрлым аз дамыған болса, соғұрлым компоненттерге бай, оны өсіру үшін қоректік орта болуы керек. Жетілген эмбриондар құрамында минералды тұздар мен сахароза бар қарапайым қоректік орталарда өсіріледі.
Дифференциацияланбаған эмбриондар витаминдермен, фитогормондармен, Мурашиге жəне Ског, Гамборг, Уайт жəне т.б модификацияланған орталар эмбриондарды өсіру үшін қоректік орта ретінде қызмет етеді.Сахарозаның концентрациясы дифференциацияланбаған эмбриондар үшін 8-12% -дан жетілген эмбриондар үшін 2-3% дейін өзгереді.Амин қышқылдарының көзі əдетте казеин
гидролизаты (50-ден 500 мг/л дейін) немесе аминқышқылдарының қоспасы болып табылады. Пісіп жетілмеген эмбриондарды өсіру кезінде ортаға В тобының витаминдері, аскорбин қышқылы, биотин, инозитол қосылады. Жетілген эмбриондар гормондарсыз орталарда қалыпты өсе алады, жетілмеген эмбриондарды өсіру цитокининдер мен ауксиндерді қосуды қажет етеді. Көбінесе жетілмеген эмбриондарды, мысалы, каштанның, жүгерінің сұйық эндоспермі сияқты құрамы анықталмаған сығындыларды, сондай-ақ осы өсімдіктің ядро, эндосперм жəне ұрпақты болу жүйесінің басқа бөліктерін жақын қоректік ортаға отырғызу арқылы өсіреді.
Дистанциялық будандастыру процесінде ұрықтанудан тұқым түзуге дейінгі жолда будандастырылған организмнің дамуындағы ауытқулармен көрінетін постгамдық үйлесімсіздік құбылысын байқауға болады. Бұл жағдайда оқшауланған эмбриондарды өсіру (эмбрион мəдениеті) сəйкессіздікті жеңуге көмектеседі. Эмбриондарды оқшаулау жəне өсіру олардың дамуының əртүрлі кезеңдерінде, дақылдың ерекшеліктеріне жəне тəжірибенің мақсаттарына байланысты жүзеге асырылады. Эмбрион дамуының гетеротрофты фазасын ажырату, онда ол эндоспермге жəне аналық тіндерге тəуелді; жəне автотрофты фаза, онда ұрық қоректік ортаның минералды тұздары мен сахарозасын пайдалана отырып, дамуға қажетті қоректік заттарды синтездей алады.
Осылайша, эмбрион неғұрлым аз дамыған болса, соғұрлым компоненттерге бай, оны өсіру үшін қоректік орта болуы керек. Жетілген эмбриондар құрамында минералды тұздар мен сахароза бар қарапайым қоректік орталарда өсіріледі.
Дифференциацияланбаған эмбриондар витаминдермен, фитогормондармен, Мурашиге жəне Ског, Гамборг, Уайт жəне т.б модификацияланған орталар эмбриондарды өсіру үшін қоректік орта ретінде қызмет етеді.Сахарозаның концентрациясы дифференциацияланбаған эмбриондар үшін 8-12% -дан жетілген эмбриондар үшін 2-3% дейін өзгереді.Амин қышқылдарының көзі əдетте казеин
гидролизаты (50-ден 500 мг/л дейін) немесе аминқышқылдарының қоспасы болып табылады. Пісіп жетілмеген эмбриондарды өсіру кезінде ортаға В тобының витаминдері, аскорбин қышқылы, биотин, инозитол қосылады. Жетілген эмбриондар гормондарсыз орталарда қалыпты өсе алады, жетілмеген эмбриондарды өсіру цитокининдер мен ауксиндерді қосуды қажет етеді. Көбінесе жетілмеген эмбриондарды, мысалы, каштанның, жүгерінің сұйық эндоспермі сияқты құрамы анықталмаған сығындыларды, сондай-ақ осы өсімдіктің ядро, эндосперм жəне ұрпақты болу жүйесінің басқа бөліктерін жақын қоректік ортаға отырғызу арқылы өсіреді.
эмбрион.
Оқшауланған эмбриондарды өсіру постгамдық үйлесімсіздікті жеңу əдісі ретінде көптеген жеміс-жидек, көкөніс, сəндік, мал азықтық жəне дəнді дақылдарды қоса алғанда, 30-дан астам тұқымда түраралық, текаралық жəне руаралық будандар алу үшін қолданылады. Кейбір жағдайларда каллус алудың аралық кезеңін жəне оның негізінде қалпына келетін өсімдіктерді енгізу арқылы əдісті өзгертуге болады.
Трипсакум мен жүгері будандары, құрғақшылыққа төзімді күнбағыс будандары, сұр жəне ақ шірік, түр аралық қызанақ будандары, тұқымаралық бидай-арпа, арпа-қара бидай-қара бидай будандары, бадамның түр аралық будандары, құрма дақылдары жəне басқа да əдістермен алынған. .
Эмбриондарды өсіру əдісі өсімдіктерді өсіру үшін сəтті қолданылды
Оқшауланған эмбриондарды өсіру постгамдық үйлесімсіздікті жеңу əдісі ретінде көптеген жеміс-жидек, көкөніс, сəндік, мал азықтық жəне дəнді дақылдарды қоса алғанда, 30-дан астам тұқымда түраралық, текаралық жəне руаралық будандар алу үшін қолданылады. Кейбір жағдайларда каллус алудың аралық кезеңін жəне оның негізінде қалпына келетін өсімдіктерді енгізу арқылы əдісті өзгертуге болады.
Трипсакум мен жүгері будандары, құрғақшылыққа төзімді күнбағыс будандары, сұр жəне ақ шірік, түр аралық қызанақ будандары, тұқымаралық бидай-арпа, арпа-қара бидай-қара бидай будандары, бадамның түр аралық будандары, құрма дақылдары жəне басқа да əдістермен алынған. .
Эмбриондарды өсіру əдісі өсімдіктерді өсіру үшін сəтті қолданылды
- 1 ... 15 16 17 18 19 20 21 22 ... 38
Биологиялық белсенді заттарды бөлу, тазалау жəне тестілеудің типтілік сызбанұсқалары.
Биологиялық белсенді қосылыстар организмнің қандай да бір қызметін атқаратын, арнайы жоғары əрекетті іске асыратын органикалық қосылыстар. Бұл заттарға ферменттер, гормондар, витаминдер, антибиотиктер жəне т. б. заттар жатады.
Экстракция – екі фазаны тиімді араластыра отырып, бастапқы ерітіндіден экстрагент құрамына экстракцияланатын заттың ауысуы есебінен ерітіндінің компоненттерін экстракциялау жəне бөлу процесі.
Сандық жағынан заттың фазааралық таралу процесі Нерст таралу заңымен сипатталады:
K \u003d Se / Cp,
мұндағы K – бөлу коэффициенті;
Се – экстрагенттегі экстракцияланған қосылыстың тепе-теңдік концентрациясы; Ср - ерітіндідегі экстракцияланған қосылыстың тепе-теңдік концентрациясы.
Экстракциядан кейін алынған қосындысы бар еріткіш экстракт, ал бастапқы ерітінді рафинат деп аталады.
Экстракция үшін еріткіш таңдағанда келесі талаптарды сақтау қажет:
-
еріткіштің бастапқы ерітіндімен салыстырғанда алынған заттың еріту қабілеті айтарлықтай жақсы болуы керек; -
еріткіш басқа фазада еріп кетпеуі керек; -
сығынды құрамынан оңай кетіру үшін еріткіштің қайнау температурасы төмен болуы керек; -
еріткіштің уыттылығы жоғары, өрт қаупі жоғары жəне құны төмен болмауы керек.
-
Жасушалы селекция
Жасушалық селекция – бұл in vitro өсірілген жасушалардың арасынан нақтылы бір селективтік жағдайға сəйкес өзгеріске ұшырап, пайдалы қасиетке ие болған
жасушаларды көбейтіп сұрыптап алу. Əрбір жасушадан өсімдік шыға алатын болғандықтан, жасушалық селекцияны қолданып өсімдіктердің жаңа формаларын тез алуға болады. Оларға бастама болған жасуша белгілі бір төтенше факторға төзімді келсе, одан шыққан өсімдікте көбінесе сол қасиетті сақтай алады.
Жасушалық селекцияның артықшылығы мынады: жыл он екі ай маусымға тəуелсіздік жəне уақыт пен егіс көлемінің үнемделуі. In vitro өсетін жасушалық популяцияның əрбір жасушасын жеке организм деп тенесе, бір тəжірибенің өзінде-ақ миллиондаған дарақпен айналысуға болады. ал дала жағдайында ең көп дегенде ғалым мыңдаған ғана өсімдіктермен жұмыс істей алады.
Молекулалық жəне хромосомалық деңгейлердегі өзгерістері мен организм деңгейінде белгілердің өзгергіштігі арасындағы байланыстар туралы мағлұматтардың жеткіліксіздігі жасушалық селекция жөніндегі зерттеулерге үлкен кедергі келтіреді, сондықтан бұл жұмыстар көбінесе эмпирикалық жолмен жүргізіледі.
Жасушалық селекцияның əдістері.
Селекцияны қажетті бір бағытта өткізу үшін, яғни өсіп жатқан жасушалардың арасынан белгілі мутациялары бар жеке жасушаларды сұрыптау үшін оларды арнайы селективтік ортада өсіреді. Сондай жағдайда тек мутант жасушалар ғана өсе алады. In vitro жағдайында селекцияны амин қышқылдар аналогтарына, нуклеотидтер аналогтарына, патотоксиндерге, антибиотиктерге, гербицидтерге, тұздар мен ауыр металдардың жоғары концентрацияларына, төмен рН көрсеткіштері мен басқа да түрлі-түрлі факторларға төзімді жасушалық линияларды сұрыптап алу үшін жүргізеді. Сондай-ақ гормондарға, витаминдерге, амин қышқылдарына прототрофтық немесе ауксотрофтық жасушаларды сұрыптайды, яғни сол заттар ортада болмағанда немесе болғанда ғана өсе алатын жасушалар іріктеліп алынады.
Егер де белгілі бір затқа төзімді
Жасушалық селекцияның артықшылығы мынады: жыл он екі ай маусымға тəуелсіздік жəне уақыт пен егіс көлемінің үнемделуі. In vitro өсетін жасушалық популяцияның əрбір жасушасын жеке организм деп тенесе, бір тəжірибенің өзінде-ақ миллиондаған дарақпен айналысуға болады. ал дала жағдайында ең көп дегенде ғалым мыңдаған ғана өсімдіктермен жұмыс істей алады.
Молекулалық жəне хромосомалық деңгейлердегі өзгерістері мен организм деңгейінде белгілердің өзгергіштігі арасындағы байланыстар туралы мағлұматтардың жеткіліксіздігі жасушалық селекция жөніндегі зерттеулерге үлкен кедергі келтіреді, сондықтан бұл жұмыстар көбінесе эмпирикалық жолмен жүргізіледі.
Жасушалық селекцияның əдістері.
Селекцияны қажетті бір бағытта өткізу үшін, яғни өсіп жатқан жасушалардың арасынан белгілі мутациялары бар жеке жасушаларды сұрыптау үшін оларды арнайы селективтік ортада өсіреді. Сондай жағдайда тек мутант жасушалар ғана өсе алады. In vitro жағдайында селекцияны амин қышқылдар аналогтарына, нуклеотидтер аналогтарына, патотоксиндерге, антибиотиктерге, гербицидтерге, тұздар мен ауыр металдардың жоғары концентрацияларына, төмен рН көрсеткіштері мен басқа да түрлі-түрлі факторларға төзімді жасушалық линияларды сұрыптап алу үшін жүргізеді. Сондай-ақ гормондарға, витаминдерге, амин қышқылдарына прототрофтық немесе ауксотрофтық жасушаларды сұрыптайды, яғни сол заттар ортада болмағанда немесе болғанда ғана өсе алатын жасушалар іріктеліп алынады.
Егер де белгілі бір затқа төзімді
жасушаларды сұрыптап алу керек болса, оларды сол зат қосылған ортаға егіп өсіреді. Ал енді нақтылы болса, оларды сол зат қосылған
ортаға егіп өсіреді. Ал енді нақтылы стресс факторға төзімді жасушаларды сұрыптап алу мақсаты болса, онда ішінде жасушалар өсіп жатқан ыдыстарды дəл сондай жағдай (төмен немесе жоғары температура, гипоксия, т.с.с.) əсер ететін жерге орналастырады. Біраз мезгілден соң жасушалардың көбі бөліне алмай, өсе алмай құриды, тек мутация немесе эпигенетикалық өзгерістер арқасында сол факторға төзімділік көрсеткен жасушалар ғана тірі қалады. Бұндай əдісті тура селекция деп атайды. Осындай тəсілді кейбір метаболиттерді (мысалы аминқышқылын) көп мөлшерде түзіп өндіре алатын жасушаларды алу үшін қолданады. Амин қышқылының аналогін өзіне сіңірген жабайы жасушалар өледі, себебі полипептидтер дұрыс түзілмейді, белок синтезі бұзылады.
Өйткені амин қышқылының орнына оның аналогі полипептидтің құрамына кіріп кетеді. Ал мутанттар сол амин қышқылын басқа жасушалардан гөрі артық түзетіндіктен оларда белок синтезі дұрыс өтеді де, ондай жасушалар тірі қалады. Кері немесе негативтік селекция əдісі бойынша жабайы жасушалардың жедел бөлінуіне жағдай жасалады. Сонан соң қоректік ортаға əдейілеп тимидиннің аналогін қосады. Оның молекулалары тимидиннің орнына ДНҚ құрамына енеді. Соның салдарынан ДНҚ синтезі бүлінеді де, жабайы жасушалар қысқа мерзім ішінде құрып кетеді («летальдық өсу» əдісі). Ал мутант жасушалар бөліне алмайды, өспейді, бірақ тірі қалады. Басқаша айтқанда, қажетті қасиеттері бар жасушалар өспеу үшін ерекше жағдай туғызылады. Содан кейін тірі қалған мутант жасушаларды қолайлы қоректік ортаға көшіріп, көбейтіп өсіріп, тұрақты линияларды алады.
Қоректік ортаға қосатын ингибитордың (селективтік агенттің) концентрациясы нақтылы жасушалар линиясының сезімталдығына байланысты. Сондықтан қоректік ортаға əрбір селективтік фактордың əр түрлі концентрациясы қосылған жеке-жеке ыдыстарға жасушаларды салып, олардың өсу қарқындығын анықтайды. Яғни
ортаға егіп өсіреді. Ал енді нақтылы стресс факторға төзімді жасушаларды сұрыптап алу мақсаты болса, онда ішінде жасушалар өсіп жатқан ыдыстарды дəл сондай жағдай (төмен немесе жоғары температура, гипоксия, т.с.с.) əсер ететін жерге орналастырады. Біраз мезгілден соң жасушалардың көбі бөліне алмай, өсе алмай құриды, тек мутация немесе эпигенетикалық өзгерістер арқасында сол факторға төзімділік көрсеткен жасушалар ғана тірі қалады. Бұндай əдісті тура селекция деп атайды. Осындай тəсілді кейбір метаболиттерді (мысалы аминқышқылын) көп мөлшерде түзіп өндіре алатын жасушаларды алу үшін қолданады. Амин қышқылының аналогін өзіне сіңірген жабайы жасушалар өледі, себебі полипептидтер дұрыс түзілмейді, белок синтезі бұзылады.
Өйткені амин қышқылының орнына оның аналогі полипептидтің құрамына кіріп кетеді. Ал мутанттар сол амин қышқылын басқа жасушалардан гөрі артық түзетіндіктен оларда белок синтезі дұрыс өтеді де, ондай жасушалар тірі қалады. Кері немесе негативтік селекция əдісі бойынша жабайы жасушалардың жедел бөлінуіне жағдай жасалады. Сонан соң қоректік ортаға əдейілеп тимидиннің аналогін қосады. Оның молекулалары тимидиннің орнына ДНҚ құрамына енеді. Соның салдарынан ДНҚ синтезі бүлінеді де, жабайы жасушалар қысқа мерзім ішінде құрып кетеді («летальдық өсу» əдісі). Ал мутант жасушалар бөліне алмайды, өспейді, бірақ тірі қалады. Басқаша айтқанда, қажетті қасиеттері бар жасушалар өспеу үшін ерекше жағдай туғызылады. Содан кейін тірі қалған мутант жасушаларды қолайлы қоректік ортаға көшіріп, көбейтіп өсіріп, тұрақты линияларды алады.
Қоректік ортаға қосатын ингибитордың (селективтік агенттің) концентрациясы нақтылы жасушалар линиясының сезімталдығына байланысты. Сондықтан қоректік ортаға əрбір селективтік фактордың əр түрлі концентрациясы қосылған жеке-жеке ыдыстарға жасушаларды салып, олардың өсу қарқындығын анықтайды. Яғни
Источник: https://files.student-it.ru/previewfile/173944