негізделген.
Донорлар
мен
оларға
дайындалып
жатқан
реципиенттер
жұмыс
циклының
арасындағы синхрондылық сақтауға тиіс. Олар оны қозғалыс рефлексі арқылы
анықтайды.
Реципиент
–
аналықтарды
дайындаудың
екі
жолы
бар:
-
Табиғи жыныс циклдарына сəйкес келетін аналықтарды тауып алу(қой шаруашылығында қолданады).
-
Донорлар мен реципиенттер арасындағы синхрондылықты жасау үшін гормональ препараттар қолдану. Донор аналыққа 5-7 (10) реципиенттер дайындалады. Реципиенттер дайындағанда жануар түріне, тұқымына қарайды. Реципиенттер ретінде тек донорлар мен жыныс циклының синхрондылығы сəйкес аналықтар алынады. Мұндайда бірінші жұмыс сатысында теріп алынған аналықтар ішінен таңдау жүргізіледі.
-
1 ... 19 20 21 22 23 24 25 26 ... 38
Эмбриоинженерия
–
организмнің
жатырдағы
дамуының
ерте
кезеңіне
əсер
ету
арқылы
эмбриоидарды генетикалық құрастыру. Мұндай, алдын ала көзделген генетикалық
жоспарға сəйкес малды алу мал шаруашылығында кең қолданбаса да, оның болашағы
орасан зор, тіпті кейбір бағыттары, мысалы, мал эмбриондарын трансплантациялау
немесе
клонын
көбейту
ңазіргі
кездің
өзінде
коммерциялық
негізге
қойылған.
Эмбриоинженерия
əдістерінің
кез
келгені
биотехнологиялық
бағытқа
ие
бола
алады,
ал
олардың негізін эмбриондар, трансплантациясы құрайды. Трансплантация (көшіру,
тасымалдау) деп генетикалық тұрғыдан жоғары бағалы аналық малдың (донордың)
бірнеше эмбриондарын басқа аналық малдардың (реципиеттердің) жыныс жолына
тасымалдауды
түсінеді.
Эмбриондарды тасымалдаудың негізгі мақсаты болып генетикалық құндылығы өте
жоғары ұрғашы малдаң жылына барынша көп ұрпақтар алу арқылы мал тұқымын
асылдандыру
жұмысының
тиімділігін
арттыру
болып
саналады.
Əдетте,
біз,
мысалы,
бір сиырдан 3-6 бұзау ғана алатын болсақ, онда эмбриогенетикада биотехнология
көмегімен алынатын ұрпақтың санын ондаған жəне жүздеген есе көбейтуге болдды.
Теориялық
есеп
бойынша генетикалық
тұрғыдан бағалы
жалғыз донор
сиырдан
500-ден
астам
бұзау
алуға
болады.
Эмбриондарды
трансплантациялау
бұдан
басқа
мынадай
мақсаттарды шешу үшін қолданылады:
-
ерте эмбриондарды бөлу арқылы бір-бірінен ешқаңдай айнымайтын малдар (монозиготалы) алу;
-
генетикалық тұрғыдан бағалы мутантты малдарды сақтап, олардың санын көбейту; шағын популяцияны жəне жойылуға жақын тұқымның генофондын сақтау;
генотипі
бойынша
генетикалық
бағалы,
бірақ
табиғи
жағдайда
тұқым
бере
алмайтын
малдан ұрпақтар алу;
генетикалық
кемістіктерді
тарататын
малды
табу;
климаты
басқа
–
шетелден
əкелінген
малды
жерсіндіру;
эмбрионның
кариотипін
зерттеу
арқылы
жыныс
проблемасын
реттеу;
эмбриондарды
түрлер
арасында тасымалдау;
химерлі
(аллофенді) жəне трансгенді
малдар алу үшін.
Эмбриондарды тасымалдау биотехнологиясы мынадай кезеңдерден тұрады:
донорларды
таңдау;
донорлардың
суперовуляциясын
іске
асыру;
донорларды
ұрықтау;
донорлардан эмбриондарды шығару жəне оларды бағалау; эмбриондарды арнайы
ортада өсіру жəне сақтау; эмбриондарды реципиенттерге көшіріп отырғызу
(тасымалдау).
.Эмбриондарды
реконструкциялаудың
биотехнологиялық
маңызы.
Мал эмбрионын трансплантациялау терең зерттеуді керек ететін бірқатар
биотехнологиялықпроблемаларды туғызды. Бұл пробломалар алынған эмбрионның
генотипі мен фенотипін қайтадаи құрастыру (реконструкциялау) арқылы
биотехлологиялық процесті меңгеру мүмкіндігін зерттеуді алға қойды. Бұған
монозиготалы
егіздер,
химерлі
(немесе
аллофенді)
жəне
трансгенді
малдар
алу
жатады.
-
1 ... 20 21 22 23 24 25 26 27 ... 38
Трансгеноз əдісі.Трансгенді жануарларды алу. Геномында бөтен ген (немесе гендер)
бар жануарлар трансгенді деп аталады. Трангенді жануарлар алу трансгеноз əдісі
арқылы
іске
асады.Трансгеноз
деп
генді
бір
биологиялық
жүйеден
басқа
жүйеге
жаңа
белгілері бар организмнің жаңа формасын алу үшін жасанды жолмен тасымалдауды
түсінеді.Трансгенді жануарлар əр түрлі биологиялық активті биотехнологиялық
заттарды синтездеу жəне бағалы белгілері – тұқымдылығы жəне өсу қарқындылығы
жоғары, вирустық ауруларға төзімді т.б. бар малдардың жаңа тұқымдарын алу үшін
қолдануы
мүмкін.
Трансгенді жануарларды алу үшін рекомбинантты гендерді микротүтікше жəне
микрокаппилярлар көмегімен ұрықтанған ооциттің (жұмыртқа клетканың)
пронуклеусіне
енгізу
əдісі
кең
қолданылады.
Трансгеноз
əдісі
арқылы
трансгенді
тышқандар
алу жақсы зерттелінген.
Жалпы
трансгенді
малдарды
алу
бірінің
артынан
бірі
өтетін
мынадай
кезеңдерден
тұрады.
-
Рекомбинантты ДНҚ молекуласын құрастыру жəне оның клонын алу,
-
Трансгенозға жарамды зиготалар алу жəне олардың пронуклеустерін айқындау;
-
Рекомбинантты ДНҚ көшірмелерінің белгілі мөлшерін зиготалар пронуклеустеріне микротүтікше арқылы енгізу;
-
Зиготаларды гормондық дайындықтан өткен аналықтардың жыныс жолдарына тасымалдау;
-
Туылған малдардың генотипі жəне фенотипі бойынша бағалап, тарнсгенді екендігін анықтау,
-
Трансгенді малдардың жаңа қасиетінің ұрпаққа тұқым қүалауын бақылау.
Трансгенді малдарды шығару – негізгі мақсаты малдың генотипін жаңадан
құрастырып,
олардан
адам
үшін
бағалы
өнім
өндіру.
Мұны
іске
асыру
үшін
қажет
генді
идентификациялау, бөлу жəне клонын алу, оларды зиготаларға ендіріп, экспрессиясын
қосу жəне бөтен геннің ұрпаққа тұқым құалауын шешу керек. Осы мəселелерді
генетиткалық инженерия əдістерімен шешу жоғары тиімді биотехнологияның малдар
селекциясында қолдануының жаңа мүмкіншіліктерін ашады. Оның іске асуын, ең
алдымен,
мал
генетикасының
негіздерін іргелі
зерттеуіне
байланысты.
Клондау –
алғашқы
бір
молекуладан,
жасұшадан
немесе
дарақтан
көп
үлгілер
алу
процессі. Клондалған
жануарларға бір
дарақтан
(немесе бір
ұрықтан)
шыққан
генетикалық
ұқсас ағзалардың тобын
жатқызады.
Мал шаруашылық тəжірибеде «құрастырылған» жануарларды алу технологиясының
екі
түрі
бар
–
түрдің
ішінде
жəне
түрлердің
арасында.
Түрдің
ішінде
«құрастырғанда»
клондалған, түрлердің арасында «құрастырғанда» - химералық жануарлар алынады.
Клондалған
жануарларды алу екі əдісін айырады:
Имплантацияға дайындалған ұрықтың дисекция əдісі. Осындай əдіспен алған
жануарларды
монозиготтық
егіздер деп
атайды.
Энуклеарды
жұмыртқа
жасұшаларына
сома
жасұшаларынан
алынған
ядроны
отырту.
Дисекция əдісі. Монозиготты жануарлар алу негізінде тотипотенттік (əр бір
бластомераның ұрықтан бөлінгенде өмір сүре алатын тұқым беру қасиеті) жатыр, ал
осындай
əдіспен
клондарды
алу
негізінде
жануарлардың
биологиялық
ерекшеліктері
жатыр
–
бір жұмыртқалы
егіздерді
табу.
-
1 ... 21 22 23 24 25 26 27 28 ... 38