Ауаны тазартуға арналған құралдар кез келген өнеркəсіп өндірісінде бар. Бірақ олар əсіресе мыналарға қатысты:
Атмосфераға шығаратын металлургиялық кəсіпорындар:
қара металлургия – қатты бөлшектер (күйе), күкірт оксидтері, көміртек оксиді, марганец, фосфор, сынап буы, қорғасын, фенол, аммиак, бензол, т.б.
түсті металлургия – қатты бөлшектер, күкірт оксидтері, көміртегі тотығы, басқа да улы заттар.
Атмосфераны күйемен, азотпен, күкіртпен жəне көміртегі оксидтерімен, формальдегидтермен ластайтын тау-кен байыту кəсіпорындары;
Мұнай өңдеу зауыттары – пайдалану процесінде атмосфераға күкіртсутек, күкірт оксидтері, азот жəне көміртек шығарылады;
Өте улы қалдықтарды шығаратын химия өнеркəсібі – күкірт пен азот оксидтері, хлор, аммиак, фтор қосылыстары, азот газдары жəне т.б.;
Энергетикалық кəсіпорындар (жылу жəне атом электр станциялары) – қатты бөлшектер, көміртегі, күкірт жəне азот оксидтері.
Ауаны тазарту жүйелерімен орындалатын міндеттер
Кəсіпорындағы ауаны тазартудың кез келген жүйесінің негізгі міндеттері: Жұмыс істеу тəсіліне қарай ауаны тазарту түрлерін жіктеуге болады:
Ластанған ауаны тазалаудың химиялық əдістері (каталитикалық жəне сорбциялық тазалау əдістері)
Ауаны механикалық тазалау əдістері (орталықтан тепкіш тазалау, суды тазалау, дымқыл тазалау)
Ауаны тазартудың физикалық жəне химиялық əдістері
(конденсация, сүзу, тұндыру) Сонымен, ластану түрі бойынша:
Ауаны шаңның ластануынан тазартуға арналған құрылғылар Газды ластаудан тазартуға арналған құрылғылар
Енді əдістердің өздерін қарастырайық.Ауаны суспензиялы бөлшектерден тазартудың негізгі əдістері
Седиментация – белгілі бір күштің əсерінен газдың негізгі бөлігінен бөгде бөлшектер жойылады:
Шаңды тұндырғыш камералардағы ауырлық күштері.
Циклондық құрылғылардағы инерциялық күштер, механикалық құрғақ шаң ұстағыштардағы инерциялық шаң ұстағыштар.
Электростатикалық сүзгілерде қолданылатын электростатикалық күштер.
Сүзу – бөгде бөлшектер ауаның негізгі бөлігін өткізуге мүмкіндік беретін, бірақ ілулі бөлшектерді сақтайтын арнайы сүзгілердің көмегімен сүзіледі. Сүзгілердің негізгі түрлері:
Жеңдік сүзгілер - мұндай сүзгілер жағдайында матадан жасалған жеңдер бар (көбінесе Орлон, велосипед немесе шыны талшықты мата қолданылады), олар арқылы төменгі құбырдан ластанған ауа ағыны өтеді. Кір матаға түсіп, сүзгінің жоғарғы жағындағы саптамадан таза ауа шығады. Алдын алу шарасы ретінде жеңдер мезгіл-мезгіл шайқалады, жеңдердегі кір арнайы шұңқырға түседі.
Керамикалық сүзгілер - мұндай құрылғыларда кеуекті керамикадан жасалған сүзгі элементтері қолданылады.
Май сүзгілері - мұндай сүзгілер жеке кассеталық ұяшықтардың жиынтығы болып табылады. Əрбір ұяшықтың ішінде арнайы тұтқырлығы жоғары маймен майланған саптамалар бар. Мұндай сүзгіден өткенде, кір бөлшектері саптамаларға жабысады. Электр сүзгілері - мұндай құрылғыларда газ ағыны электр өрісі арқылы өтеді, ұсақ бөлшектер электр зарядын алады, содан кейін жерге тұйықталған жинау
электродтарына
орналасады.Ылғалды
тазалау
-
газ
ағынындағы
бөгде
бөлшектер
су
шаңының немесе көбіктің көмегімен тұндырылады - су сорғышқа тартылатын
ағындардың
көмегімен шаңды орап алады.
Көбінесе скрубберлер дымқыл газды тазалау үшін қолданылады - бұл құрылғыларда
ластанған
газ
ағыны
жұқа
су
тамшылары
ағыны
арқылы
өтеді,
олар
ауырлық
күшінің
əсерінен
шаңды орап, тұнба түріндегі арнайы шөгіндіге
ағызады. .
-
Биообъект-бұл қажетті өнімді биосинтездейтін өндіруші немесе катализатор, өзіне тəн реакцияны катализдейтін фермент.
Биотехнологиялық процестерді жүзеге асыру үшін биообъектілердің маңызды
параметрлері: тазалық, жасушалардың көбею жылдамдығы жəне вирустық
бөлшектердің
көбеюі,
биомолекулалардың
немесе
биожүйелердің
белсенділігі
мен
тұрақтылығы.
Биобъектілердің белсенді күйіндегі белсенділік пен тұрақтылық олардың
биотехнологияда
ұзақ
уақыт
қолдануға
жарамдылығының
маңызды
көрсеткіштерінің
бірі болып табылады. Осылайша, биообъектінің жүйелі орналасуына қарамастан, іс
жүзінде табиғи ұйымдастырылған бөлшектер (фагтар, вирустар) жəне табиғи
генетикалық ақпараты бар жасушалар немесе жасанды түрде берілген генетикалық
ақпараты бар жасушалар қолданылады, яғни кез келген жағдайда микроорганизм,
өсімдік,
жануар немесе адам болсын, жасушаларды пайдаланады.
Биообъектілердің
жіктелуі:
-
макромолекулалар
-
барлық кластағы ферменттер (көбінесе гидролазалар мен трансферазалар); соның ішінде иммобилизацияланған түрдегі (тасымалдаушымен байланысты) қайталанатын өндірістік циклдарды қолданудың қайталануын жəне стандарттылығын қамтамасыз ететін;
-
ДНҚ жəне РНҚ - оқшауланған түрде, бөгде жасушалардың құрамында.
-
микроорганизмдер
-
вирустар (патогенділігі əлсіреген вакциналарды алу үшін қолданылады);
-
жасушалар прокариоттар жəне эукариоттар - бастапқы метаболиттердің өндірушілері: аминқышқылдары, азотты негіздер, коферменттер, моно-жəне дисахаралар, алмастыру терапиясына арналған ферменттер жəне т. б.); - қайталама метаболиттердің өндірушілері:антибиотиктер, алкалоидтар, стероидты гормондар жəне т. б.;
-
нормофлора-дисбиоздың алдын алу жəне емдеу үшін қолданылатын микроорганизмдердің жекелеген түрлерінің биомассасы;
-
жұқпалы аурулардың қоздырғыштары-вакцина өндіруге арналған антигендердің көздері;
-
трансгенді м / о немесе адамға тəн ақуыз гормондарын, спецификалық емес иммунитеттің ақуыз факторларын жəне т. б. өндіретін жасушалар.
-
Макроорганизмдер
-
жоғары өсімдіктер-ББЗ алу үшін шикізат;
-
Жануарлар-сүтқоректілер, құстар, бауырымен жорғалаушылар, қосмекенділер, буынаяқтылар, балықтар, ұлулар, адам;
-
трансгенді организмдер.
Биотехнология қолданатын биологиялық объектілер немесе жүйелер ретінде, ең
алдымен,
аталуы
керек
бір
жасушалы
микроорганизмдер,
сондай-ақ
жануарлар
мен
өсімдіктер
жасуша.
Қосымша
мəлімет
оқысан
өз
еркін:)
Бұл
нысандарды
таңдау
келесі
тармақтарға
байланысты:
-
Жасушалар-бұл өмір сүру процесінде əртүрлі құнды өнімдерді шығаратын "биофабрикалар": ақуыздар, майлар, көмірсулар, дəрумендер, нуклеин қышқылдары, амин қышқылдары, антибиотиктер, гормондар, антиденелер, антигендер, ферменттер, спирттер жəне т. б.
-
Жасушалар өте тез көбейеді. Сонымен, бактериялық жасуша əр 20-60 минут сайын, ашытқы - əр 1,5-2 сағат сайын, жануар - 24 сағаттан кейін бөлінеді, бұл салыстырмалы түрде қысқа уақыт ішінде салыстырмалы түрде арзан жəне жетіспейтін қоректік ортада жасанды түрде өсуге мүмкіндік береді.микробтардың, жануарлардың немесе өсімдік жасушаларының биомассасының үлкен мөлшері.
-
Белоктар, антибиотиктер, антигендер, антиденелер жəне т.б. сияқты күрделі заттардың биосинтезі химиялық синтезге қарағанда айтарлықтай үнемді жəне технологиялық жағынан қол жетімді. Сонымен қатар, биосинтездің бастапқы шикізаты синтездің басқа түрлеріне қарағанда қарапайым жəне қол жетімді. Биосинтез үшін ауылшаруашылық, балық, тамақ өнеркəсібінің қалдықтары, өсімдік шикізаты, ашытқы, ағаш, меласса жəне т.б. қолданылады.)
Судың газ тəрізді фазадан сұйық фазаға өтуін су буының температурасының төмендеуімен жəне оның қысымының жоғарылауымен түсіндіруге болады.
Температура төмендеген сайын газ тəрізді су молекулаларының кинетикалық энергиясы азаяды. Бұл су молекулаларын баяулатады жəне молекулааралық күштерді ашып, олардың арасындағы өзара əрекеттесуге мүмкіндік береді.
Бұл күштердің қатарына: диполь-диполь, сутегі көпірлері жəне Лондонның дисперсиялық күштері жатады.
Молекулааралық күштер су буында болатын су молекулаларын біріктіріп, олардың конденсациясын тудырады; яғни күйдің газ фазасынан сұйық фазаға ауысуы.
Конденсацияны түсіндірудің басқа əдісі - су буының қанықтылығының жоғарылауы. Бұл су буының қысымының жоғарылауымен байланысты. Бұл қанықтылық бу түзетін су молекулалары арасында тығыз байланыс орнатады, олардың арасындағы өзара əрекеттесулер көп болады.
Су буының қанықтылығы жаңбыр жауар алдында бұлттарда болады жəне бұл судың конденсациясын түсіндіретін механизм.
Конденсация мысалдары Дем шығарған ауа
Дем шығару кезеңінде ауа өкпеден шығарылады. Бұл ауа су буымен қаныққан, сонымен қатар бронхтар, трахеялар, кеңірдек жəне шұңқырлар арқылы өтіп, ол қызады жəне су буымен қаныққан болады.
Сыртқа шығатын ауа, əдетте, атмосферадан жоғары температураға ие жəне құрамында су буы көп, сондықтан ол айна бетімен жанасқанда оның конденсациясын сезінеді жəне оған су тамшылары түрінде түседі. Су.
Кондиционер
Кондиционер - бұл салқындатқыш газды компрессордың ішіне қысып, оны қоршаған ауадан (қоршаған ортадан) жылуды