дақылдарын +8+10oС температурада бірнеше күн, содан кейін +2+5oС температурада 1-6 апта ұстайды.
Өсімдік жасушаларын мұздату процесі жануарлар жасушаларынан негізінен культивация алдындағы кезеңінің болуымен ерекшеленеді.
Криопротекторлар – криоконсервация кезінде физикалық-химиялық факторлардың зақымдаушы əсерін төмендететін заттар. Оларға сахароза, декстран, этиленгликоль, поливинилпирролидон, диметилсульфоксид (DMSO), глицерин жатады.
Криопротектордың уыттылығын анықтау үшін жасушаларды бөлме температурасында оның əртүрлі концентрациясында 30-50 минут ұстайды, содан кейін олардың өміршеңдігі анықталады. Сонымен қатар, оның қорғаныш қасиеттері дақылдарды сынақ мұздату жəне еріту арқылы бағаланады. Көбінесе криопротекторлар ретінде глицерин жəне DMSO қолданылады. Криопротекторды қоспас бұрын жасуша суспензиясы центрифугалау арқылы концентрленеді, үстіңгі зат жойылады.
Криопротекторларды культураға мұздатудан бір сағат бұрын қосады, бұл мембрананың өткізгіштігінің өзгеруіне, мұздату жəне еріту температурасының өзгеруіне əкеледі.
Салқындату бағдарламалары əртүрлі болуы мүмкін, бірақ олардың барлығында баяу салқындату жылдамдығы бар. Мұздату жасушалардың ішінде жəне сыртында мұздың пайда болуына əкеледі. Бұл өзгерістердің сипаты зерттелген үлгіге жəне криопротекторлармен өңдеуге байланысты, бірақ негізінен салқындату жылдамдығына байланысты. Баяу салқындату жасушадан тыс мұздың пайда болуын тудырады, бұл цитоплазманың қату температурасына жеткенге дейін жасушаның сусыздануына əкеледі. Жылдам салқындату кезінде жасушалар іштен тезірек қатып, баяу сусызданады, бұл жасуша ішінде мұз кристалдарының пайда болуына əкеледі. Бұл жағдайда жасушалар зақымдалады. Əдетте
салқындату
екі
кезеңде
жүзеге
асырылады:
бірінші кезең - минутына 1 градус жылдамдықпен +20-дан -28oС-қа дейін (өсімдік
жасушалары
үшін
мұздату
жылдамдығы
минутына
0,5
градустан
-35oС-қа
дейін),
осы
температурада
15 минут ұсталады;
Екінші
кезең:
сұйық
азотқа
батыру
(лезде
-
196oС
дейін
салқындату).
Мұздату арнайы құрылғыларда жүзеге асырылады. Олар болмаған жағдайда – спирт
ваннасында
(металл
колбасы
бар
термосқа
0,5
-
1
л
спирт
құйылады,
оған
ампулалар
15
минутқа батырылады жəне араластыра отырып сұйық азот немесе құрғақ мұз
қосылады;
температураны
-32oС
дейін
жеткізіңіз.
(температура
-28-ден
жоғары
жəне
-32°С
төмен
болмауы
керек)
Содан
кейін
ампулалар
сұйық
азотқа
ауыстырылады.
Жібіту кезінде ампулаларды пинцетпен температурасы +37+40°С су моншасына
ауыстырады,
1
мл ампуланы
0,5 –
1 минут
ішінде ерітеді.
Ерігеннен
кейін
өсімдік
жасушаларын
3-10%
сахароза
ерітіндісімен
жуады.
Содан
кейін
өлі
жасушаларды
бояйтын
өмірлік
бояғыштар
арқылы
жасушалардың
өміршеңдігі тексеріледі. Қорытынды критерий осы дақыл үшін пайдаланылатын
стандартты
қоректік
ортада
өсудің
нақты
қалпына
келуі
болып
табылады.
Ерігеннен
кейін
жануарлар
жасушаларының
үздіксіз
культураларында
вирустарға
сезімталдық жоғарылайды, бұл алғашқы екі өту кезінде көрінеді. Содан кейін
сезімталдық түпнұсқаға оралады.
-
1 2 3 4 5 6 7 8 9 ... 38
Мал
шаруашылығындағы
биотехнология.
Жануарлар
биотехнологиясы
əр
түрлі
жұмыстарды
қамтиды
жануарлар
(мал,
құс,
балық, жəндіктер, үй жануарлар мен зертханалық жануарлар) жəне зерттеулер
əдістері
–
геномика,
гендік
инженерия
жəне
клондау.
Биотехнология
арқылы
жануарлардың
денсаулығын
жақсарту;
-
Биотехнологияны қолданатын адамдарды емдеудегі жаңа жетістіктер жануарларды зерттеу;
-
арқылы мал шаруашылығы өнімдерінің сапасын арттыру биотехнология;
-
Қоршаған ортаны қорғаудағы биотехнологияның жетістіктері жəне биологиялық əртүрлілікті сақтау.
-
Малдың өнімділігін арттыру үшін толық азық қажет.
Микробиологиялық
өнеркəсіп
азық-түлік
ақуызын шығарады
əртүрлі
микроорганизмдердің
негізі
–
бактериялар,
саңырауқұлақтар,
ашытқылар,
балдырлар.
Өндірістік сынақтар көрсеткендей, ақуызға бай
тиімділігі жоғары бір клеткалы организмдердің биомассасы
ауылшаруашылық
жануарлары
сіңіреді.
Сонымен,
1
тонна
жем
ашытқы
5-7
тонна
астықты
үнемдеуге
мүмкіндік
береді.
Мұның
керемет
қасиеті
бар
маңыздылығы,
өйткені
ауыл
шаруашылығы
жерлерінің
80%
дүние
жүзі
мал
мен
құсқа
арналған
жем
өндіруге
бөлінген.
7. Зертханалық жəне ауылшаруашылық жануарлар зерттеу объектілері ретінде Патогенді
микробтың
таза
дақылын
бөліп
алу
үшін
немесе
оның
вируленттігін
анықтау
үшін сынаудағы зертханалық жануарларға жұқтыру жұмыстарын өткізеді. Зерттеудің
мақсатымен байланысты жəне микробтың қасиеттеріне байланысты бір белгілі
зертханалық
жануарды таңдап алады.
Сынаудағы
жануарларды
жұқтыру
əдістері
келесі:
-
тері астына (субкутанды əдіс) – зерттелетін материал шприц арқылы тері астына еңгізіледі: теңіз шошқаларға сан жағына, тышқандарға бел жағына, үй қояндарға сан жағына;
-
тері ішіне (интракутанды əдіс) – зерттелетін материал терінің ішіне еңгізіледі; осы əдіспен сирек қолданады;
-
былшық еттің ішіне (интрамускулярля əдіс) – материал былшық еттің ішіне еңгізіледі;
-
іш құрылыстың ішіне – материал іш құрылыстың ішіне еңгізіледі;
-
қан тамырдың ішіне – материал инъекция арқылы қан тамырға еңгізіледі;
-
субдуральді – материал мидың қатты қабыршығына еңгізіледі;
-
интрацеребральді – материал мидың ішіне еңгізіледі.
Ағзаға материалды еңгізетін жерді дайындау керек: жүнді қырқып алып, теріні
спиртпен
сүртіп,
йод
жағады.
Осы
шаралармен
жануардың
терісінің
үстінде
болған
микробтарды
зерттелетін
материалды
еңгізгенде
кіргізбес
үшін
қолданады.
Сынаудағы жануарларға жұқтыру жұмыстарын өткізгенде, оларды жақсылап,
қозғалтпай
ұстау
керек.
Үй
қояндарды
келесі
əдіспен
ұстайды.
Көмекші
үй
қоянды
арқа
терісінен
ұстап, көтеріп,
артқы аяқтарын сол
қолының астына
қысып ұстайды.
Осындай
жағдайда
үй
қоянның
арқасы
төмен
қарап,
қоян
қозғала
алалмайды.
Теңіз
шошқаларды
қолмен
қатты
ұстап
тұрады:
бір
қолымен
артқы
аяқтарын
қысып,
екінші қолмен алдынғы аяқтарын жəне басын қысып ұстайды.
Тышқандарды
бір
қолымен
құйрығынан
ұстап,
екінші
қолмен
мойын
терісінен
ұстап
көтереді.
Осы жағдайда оларға жұқтыру жұмыстар өткізеді.
Мысықтарды əдейленген үстелдерге тіркейді немесе жəшіктерге салады. Жұқтыру əдістің ең жеңілі – тері астына. Тамырға материалды салып жұқтыру –
күрделі əдіс. Үй қояндарды құлақ тамырынан, теңіз шошқаларды мойын тамырынан, тышқандарды құйрық тамырынан, құстарды қанат тамырынан жұқтырады.
Материалды еңгізетін жерде жүнді қырқады. Қан тамырды кеңейту үшін (материалды тамырға еңгізу мақсатымен) тамырды ксилолмен сүртеді.
Тамырдың ішіне жұқтырғанда жұқа инелермен қолданады. Қан тамырдың жолында теріні тесіп, иненің ұшын қан тамырға абайлап кіргізеді жəне зерттелетін материалды қан тамырға еңгізеді.
Мидың қатты қабыршығының астына еңгізумен өте сирек қолданады. Осы əдіспен үй қояндарды жұқтырады. Бас терісін кесіп, сүйекте трепан көмегімен немесе жуан инемен тесік жасап, мидың қабыршығына материалды еңгізеді.
Жануарларда жұқтыру жұмыстарды келесі жағдайларда өткізеді: белгісіз материалды зерттегенде, микробтардың патогендігін жəне вируленттігін анықтағанда.
Жұқтырылған сынаудағы жануарларды бояумен белгілейді; өткізілген жұқтыру жұмыстар тұралы бағдарламаны журналға жазады; тышқандарды шыны банкаларға отыртады. Жұқтырылған жануарлар отыратын жерде келесі бағдарлама болу керек: жұқтыру күні, жұқтырылған материал түрі, жұқтыру жұмыстар өткізген жұмыскердің аты-жөні.
Өлтірілген зертханалық жануарлардың ішін жарар алдында оларды дезинфекциялық ерітінділерге салады. Кейіннен оларды тіркейтін үстелге іштерін жоғары қаратып қатты байлайды. Тері кесілетін жер спиртпен сүртіліп, жандырылған спиртті мақтамен сүртіледі. Инструменттер қайнатумен зарарсыздандырылып, ішті жару алдында отқа қақталады.