Материал: Бекишев ., Танабаева Б. А. Шыарылан химия есептері (8 11 сыныптар) Алматы аза университеті, 2018

тотықсыздану

^{3C + 4HNO}3 ^{= 3CO}2 ^{+ 4NO + 2H}2^O
^{б) H}2^{S-2 + Fe+3Cl}3 ^{= S0↓ + Fe+2Cl}2 ^{+ HCl}

тотықсыздандырғыш S^-2 – 2ē → S⁰ /1 тотығу тотықтырғыш Fe⁺³ + 1ē → Fe⁺² /2 тотықсыздану

^H2^{S + 2FeCl}3 ^{= S↓ + 2FeCl}2 ^{+ 2HCl}

2
^{в) KI- + KI+5O}3 ^{+ H}2^SO4 ^{= I 0 + K}2^SO4 ^{+ H}2^O

2

2
тотықсыздандырғыш 2I^- – 2ē → I ⁰ /5 тотығу тотықтырғыш 2I⁺⁵ + 10ē → I ⁰ /1 тотықсыздану

^{5KI + 5KIO}3 ^{+ 5H}2^SO4 ^{= 5I}2 ^{+ 5K}2^SO4 ^{+ 5H}2

§ 3.3. Ерітінділер мен балқымалардың электролизі

Кальций хлоридінің балқымасын электролиздегенде қандай процестер жүреді? Электродтарда жүретін процестердің және электролиздің жалпы теңдеулерін иондық және молекулалық түрде жазыңыздар.

Шешуі:

эл.тогы

Катод (-): Са²⁺ + 2ē = Ca⁰

эл.тогы

2
Анод (+): 2Cl^- - 2ē = Cl ⁰

2
эл.тогы

Қорытынды теңдеу:

Са²⁺ + 2Cl^- = Ca⁰ + Cl ⁰
эл.тогы

2
^СаCl2 ^{= Ca0 + Cl 0}

Күкірт қышқылы мен күйдіргіш натрдың сулы ерітінділерінің электролизі кезінде қандай процестер жүреді? Электродтарда жүретін процестердің және электролиздің жалпы теңдеулерін иондық және молекулалық түрде жазыңыздар.

Шешуі:

NaOH ерітіндісінің электролизі кезінде жүретін процестер:

Сулы ерітінділерде катодта натрий иондарының орнына су молекулалары тотықсызданады, ал анодта ОН^- иондары тотығады.

эл.тогы

^{Катод (-): 2H}2^{O + 2ē → H}2 ^{+ 2OH- /2}

эл.тогы

2 2
Анод (+): 4OH^- - 4ē → O ⁰ + 2H O /1

эл.тогы

2 2
^4H2^{O + 4OH- → 2H 0 + 4OH- + O 0 + 2H}2^O

Қорытынды теңдеу:

эл.тогы

2 2
^2H2^{O → 2H 0 + O 0}

Күкірт қышқылының сулы ерітіндісінің электролизі кезінде жүретін процестер:

эл.тогы

^{Катод(-): 2H+ + 2ē}^{→ H}2 ^/2

эл.тогы

^{Анод(+): 2H}2^{O - 4ē → O}2^↑⁺^4Н+^/1

эл.тогы

^{4H+ + 2H}2^{O → 2H}2 ^{+ O}2^{↑ + 4Н+}

эл.тогы

^2H2^{O → 2H}2 ^{+ O}2^↑

Күміс нитратының, калий нитратының, марганец (II) нитратының сулы ерітіндідегі қоспалары берілген. Осы ерітіндіні электролиздегенде электродтарда қандай заттар және қандай ретпен бөлінеді? Жауаптарыңызды негіздеңіздер. Жүретін реакция теңдеулерін иондық және молекулалық түрде жазыңыздар.

Шешуі:

Калий нитратының сулы ерітіндісінің электролизі кезінде жүретін процестер:

эл.тогы

^{Катод(-): 2H}2^{O + 2ē → H}2^{↑ + 2OН- /2}

эл.тогы

^{Анод(+): 2H}2^{O - 4ē → O}2^↑⁺^{4Н+ /1}
эл.тогы

^6H2^{O → 2H}2^{↑ + 4OН- + O}2^{↑ + 4Н+}

эл.тогы

^2H2^{O → 2H}2^{↑ + O}2^↑
Күміс нитратының сулы ерітіндісінің электролизі кезінде жүретін процестер:

эл.тогы

Катод(-): Ag⁺ + 1ē → Ag⁰ /4

эл.тогы

^{Анод(+): 2H}2^{O - 4ē → O}2^{↑ + 4Н+}^/1

эл.тогы

^{4Ag+ + 2H}2^{O → 4Ag0 + O}2^{↑ + 4Н+}

эл.тогы

^4AgNO3 ^{+ 2H}2^{O → 4Ag0 + O}2^{↑ + 4НNO}3
Марганец (II) нитратының сулы ерітіндісінің электролизі кезінде жүретін процестер:

эл.тогы

^{Катод(-): Mn2+ + 2H}2^{O + 4ē → H}2^{↑ + 2OН- + Mn0}

эл.тогы

^{Анод(+): 2H}2^{O - 4ē → O}2^{↑ +}^4Н+
эл.тогы

^{Mn2+ + 4H}2^{O → H}2^{↑ + 2OН- + Mn0 + O}2^{↑ + 4Н+}

эл.тогы

^2Mn(NO3⁾2 ^{+ 4H}2^{O → H}2^{↑ + Mn(OН)}2 ^{+ Mn0 + O}2^{↑ + 4НNO}3

Берілген қоспалардың ерітінділерін электролиздеген кезде заттар ^{келесі ретпен бөлінеді: Ag0, Mn0, H}2^↑.

Массасы 200 г мыс (II) сульфатын электролиздегенде оның массасының кемігені байқалады: а) 8 г; б) 16 г; в) 25 г. Ерітіндідегі қосылыстардың массалық үлестерін және әрбір жағдайда енжар электродтарда бөлінген зат массаларын есептеңіздер.

Шешуі:

Электр тогымен мыс (II) суьфатының ерітіндісіне қанша әсер еткенде де электродтарда мыс (катодта) және газ тәріздес оттек (анодта) бөлінеді, олай болса берілген жағдайда электролиздің толық критерилері жалпы түрде бастапқы ерітіндідегі тұздың мөлшері сәйкес ^{келетін келесідей ерітінді массасының кемуін ∆ = (m(Cu) + m(O}2⁾⁾таңдау қажет. Мұның бағалау критериін келтіреміз.
Ерітіндідегі мыс (II) суьфатының массасы:

^m(CuSO4^{) = 200}^⨯^{0,16 = 32 г}

Оның зат мөлшері: ν(CuSO ) = ^m(CuSO⁴⁾= ^{3 2}^г

= 0,2 моль

⁴M(CuSO₄) 160 г/моль
^{∆ = (m(Cu) + m(O}2^{)) = M(Cu)}^⨯^{ν(Cu) + M(O}2⁾^⨯^ν(O2^{) = 64 г/моль}^⨯^{0,2 моль + 32}г/моль⨯0,1 моль = 12,8 г + 3,2 г = 16 г
^Егер^{электролиз}^{кезінде}^CuSO4 ^{ерітіндісінің}^{массасының}^кемуі^∆⁼16 г шамасынан аз болса, онда процесс жоғарыда көрсетілген механизм бойынша жүреді. Егер массасның кемуі толық электролиздену критериіндегі шамадан жоғары болса, онда процестің механизмі ^{өзгеріске ұшырайды: тұздың CuSO}4 ^{толық электролизінің нәтижесінде қышқыл Н}2^SO4 ^{түзіледі. Қышқыл ерітіндісіне Н}2^SO4 ^{әрі қарай электр}тоғымен әсер еткенде судың электролизі жүреді.

Осылайша қарастырылып отырған тапсырманың а) – в) жағдайларында электролиз процесінің үш әртүрлі жағдайы орын алады: а) ерітінді массасының (8 г) кемуі ∆ шамасынан аз – тұздың электролизі жарым-жартылай өтті: электродтарда мыс (катодта) және газтәріздес оттек (анодта) бөлінеді, ал ерітіндіде қалған тұздан басқа күкірт қышқылы түзіледі.
Электродтарда түзілген заттардың мөлшерлері:

^{ν(Cu) = 0,1 моль; ν(O}2^{) = 0,05 моль, ал}^{массалары: m(Cu) =}^6,4^{г; m(O}2^{) = 1,6}^г.

Ерітіндідегі заттардың мөлшерлері:

^ν(CuSO4^{) = 0,1 моль; ν(Н}2^SO4^{) = 0,1 моль, ал массалары: m(CuSO}4^{) = 16 г; m(Н}2^SO4^{) = 9,8 г.}

^{Ерітіндінің массасы: m(ер-ді) = 200 - m(Cu) - m(O}2^{) = 192 г.}
Ерітіндідегі заттардың массалық үлестері:

^ω(CuSO4^{) = 8,33%, ω(Н}2^SO4^{) = 5,10%.}
б) ерітінді массасының кемуі (16 г) ∆ шамасына тең – тұздың электролизі толығымен жүреді: электродтарда мыс (катодта) және газ тәріздес оттек (анодта) бөлінеді, ал ерітіндіде электролиз кезінде түзілетін күкірт қышқылы ғана қалады.

Электродтарда түзілген заттардың мөлшерлері:

^{ν(Cu) = 0,2 моль; ν(O}2^{) = 0,1 моль, ал}^{массалары: m(Cu) =}^12,8^{г; m(O}2^{) = 3,2}^г.

^{Ерітіндідегі күкірт қышқылының мөлшері: ν(Н}2^SO4^{) = 0,2 моль, ал оның массасы: m(Н}2^SO4^{) = 19,6 г.}
^{Ерітіндінің массасы: m(ер-ді) = 200 - m(Cu) - m(O}2^{) = 184 г}
^{Ерітіндідегі күкірт қышқылының массалық үлесі: ω(Н}2^SO4^{) = 10,65%}
в) ерітінді массасының (25 г) кемуі ∆ шамасынан жоғары – тұздың электролизі толығымен жүріп, одан кейін судың электролизі жүреді ^(ν(Н2^{О) = (25 – 16)/18 = 0,5 моль): электродтарда мыс пен сутек}(катодта) және газтәріздес оттек (анодта) бөлінеді, ерітіндіде қалған жалғыз зат – күкірт қышқылының концентрациясы өседі (оның мөлшері өзгеріссіз сақталса да).
Электродтарда түзілген заттардың мөлшерлері:

^{ν(Cu) = 0,2 моль; ν(Н}2^{) = 0,5 моль (катодта) ν(О}2^{) = 0,1 + 0,25 = 0,35 моль (анодта)}
^{ал массалары: m(Cu) = 12,8 г; m(Н}2^{) = 1 г; m(O}2^{) = 11,2 г}
^{Ерітіндідегі күкірт қышқылының мөлшері: ν(Н}2^SO4^{) = 0,2 моль, ал оның массасы:m(Н}2^SO4^{) = 19,6 г.}
^{Ерітіндінің массасы: m(ер-ді) = 200 - m(Cu) - m(O}2^{) - m(Н}2^{) = 175 г.}

^{Ерітіндідегі күкірт қышқылының массалық үлесі: ω(Н}2^SO4^{) = 11,2%.}

^{Жауабы:}^{а) ω(CuSO}4^{) = 8,33%, ω(Н}2^SO4^{) = 5,10%;}

^{катодта - 6,4 г Cu; анодта - 1,6 г O}2^;

^{б) ω(Н}2^SO4^{) = 10,65%; катодта - 12,8 г Cu; анодта - 3,2 г O}2^;

^{в) ω(Н}2^SO4^{) = 11,2%; катодта - 12,8 г Cu, 1 г Н}2^{; анодта - 11,2 г O}2^.

§ 3.4. Судың диссоциациялануы. Сутектік көрсеткіш

4. Концентрациясы 0,1М тұз қышқылы мен 0,1М күйдіргіш натр ерітінділерінің сутектік көрсеткішін анықтаңыздар.

Шешуі:

рН = –lg[H⁺] = –lg0,1 = 1 (тұз қышқылы)

рН = 14 – рОН =14 – lg[ОH^-] = 14 – lg0,1 = 14 – 1 = 13 (күйдіргіш натр)

§ 3.5.Тұздар гидролизі

Калий карбонаты ерітіндісінде фенолфталеиннің түсі қалай өзгереді? Жауаптарыңызды негіздеп, қысқартылған гидролиз теңдеуін молекулалық және иондық түрде жазыңыздар.

Шешуі:

Калий карбонаты күшті негіз бен әлсіз қышқылдың иондарынан құралған. Олай болса, гидролиз төмендегіше жүреді:

Молекулалық	^К2^СО3 ^{+ НОН ↔ Н}2^{О + СО}2 ^{+ 2КОН}
Иондық	СО ^2- + НОН ↔ Н О + СО + ОН^- 3 2 2

Ерітіндіде гидроксид иондары жиналады, яғни орта - сілтілік. Фенолфталеин сілтілік ортада таңқурай түске боялады.

Аммоний хлоридінде метилоранж түсін қалай өзгертеді? Жауаптарыңызды негіздеп, қысқартылған гидролиз теңдеуін молекулалық және иондық түрде жазыңыздар.

Шешуі:

Аммоний хлориді күшті қышқыл мен әлсіз негіз иондарынан құралған. Олай болса, гидролиз төмендегіше жүреді:

Молекулалық	^NH4^{Сl + НОН ↔ НСl + NH}4^ОН
Иондық	NH ⁺ + НОН ↔ Н⁺ + NH ОН 4 4

Теңдеудің қысқартылған иондық формасы гидролиз процесі катион бойынша жүретінін және оның нәтижесінде күшті қышқыл қышқыл түзілетінін көрсетеді. Ерітіндіде сутек иондары жиналады, яғни орта - қышқылдық. Метилоранж қышқылдық ортада қызғылт түске боялады.

Аммоний ацетатында лакмустың түсі қалай өзгереді? Жауаптарыңызды негіздеп, қысқартылған гидролиз теңдеуін молекулалық және иондық түрде жазыңыздар.

Шешуі:

^СН3^СООNH4 ^{+ HOH ↔ СН}3^{СООH + NH}4^ОН

Ерітіндінің ортасы гидролиз процесінің өнімдері қышқыл мен негіздің диссоциациялану дәрежелерінің қатынасы арқылы анықталады. Алайда сірке қышқылы мен аммоний гидроксиді сәйкесінше әлсіз қышқыл және әлсіз негізге жататындықтан, орта - бейтарап. Яғни лакмус өз түсін өзгертпейді.

§ 3.7. Химиялық реакциялардың жылу эффектісі

^{С + О}2 ^{= СО}2 ^{+ 401 кДж термохимиялық теңдеуіне сүйене отырып,} массасы 1,5 кг көмір жаққанда қанша жылу бөлінетінін есептеңіздер. Шешуі:

Пропорция құрамыз:

12 г С – 401 кДж,

1,5 кг С – х кДж. Бұдан: х = 50125 кДж.

Жауабы: Q = 50125 кДж.

^{Cu + O}2 ^{= 2CuO + 311 кДж термохимиялық теңдеуі бойынша 6 моль} мыс тотыққанда қанша жылу бөлінетінін есептеңіздер.

Шешуі:

Пропорция құрамыз:

1 моль Cu – 311 кДж,

6 моль Cu – х кДж. Бұдан: х = 1866 кДж.

Жауабы: Q = 1866 кДж.

^СаСО3 ⁼^CaO⁺^CO2 ^–¹⁸⁰^кДж^{термохимиялық}^{теңдеуі}^{бойынша}^10% ыдырамайтын қоспасы бар, 0,5 т ізбес тасты жағу үшін қанша энергия қажет екенін есептеңіздер.

Шешуі:

^ω(СаСО3^{) = 100% - 10% = 90% немесе 0,9 (бірлік үлес бойынша) m(СаСО}3^{) = m(ізбес) · ω(СаСО}3^{) = 500 кг · 0,9 = 450 кг}

Пропорция құрамыз:

^{100 г СаСО}3 ^{– 180 кДж,}

^{450 кг СаСО}3 ^{– х кДж. Бұдан: х = 81·104 кДж.}

Жауабы: Q = 81·10⁴ кДж.

Массасы 1,2 г магнийді оттекте жаққанда, 30,1 кДж жылу бөлінді. Термохимиялық теңдеуін жазып, жылу эффектісін есептеңіздер. Шешуі:

Реакцияның термохимиялық теңдеуі:
^{2Mg + O}2 ^{= 2MgO + 1204 кДж}

Пропорция құрамыз:

1,2 г Mg – 30,1 кДж,

2·24 г Mg – x кДж. Бұдан: х = 1204 кДж.

Жауабы: Q = 1204 кДж.

Массасы 1,5 г мырыш үлгісін жаққанда 5,9 кДж жылу бөлінді. Мырыш үлгісінде жанбайтын қоспа бар ма? Анықтаңыздар. Зат мөлшері 1 моль мырыш жанғанда 318 кДж жылу бөлінеді.

Шешуі:

Реакция теңдеуі бойынша мырыштың жануына жұмсалатын жылу мөлшерін пропорция арқылы табамыз:

моль Zn – 318 кДж,
моль Zn – x кДж. Бұдан: х = 636 кДж.

Реакцияның термохимиялық теңдеуі:

^{2Zn + O}2 ^{= 2ZnO + 636 кДж}

Оның массасы: m(Zn) = ν(Zn) · M(Zn) = 2 моль · 65 г/моль = 130 г
Пропорция құрамыз:

130 г Zn – 636 кДж,

1,5 г Zn – у кДж. Бұдан: у = 7,34 кДж.

Жылу өзгерісін табайық: ΔQ = 7,34 кДж – 5,9 кДж = 1,44 кДж.
Мырыш үлгісіндегі қоспаның массалық үлесін пропорция арқылы анықтайық:

7,34 кДж – 100%,

1,44 кДж – z %. Бұдан: z = 20%.
Жауабы: мырыш үлгісінде 20% жанбайтын қоспалар бар.

Источник: https://tut-files.ru/previewfile/120754

Смотрите также:



17. Введение 18. Линейные программы 19. Ветвления 20. Программирование циклических алгоритмов
Анализ эффективности инвестиций предприятия на примере ООО «СпецПримСтрой»
Сборные железобетонные ребристые плиты перекрытия
_-___-~1
_3 тема - Диффузия
_Роджерс Карл, Брак и его альтернативы
_Штерн Вильям, Дифференциальная психология и ее методические основы
- Описание типа СЭТ7009