Материал: Бекишев ., Танабаева Б. А. Шыарылан химия есептері (8 11 сыныптар) Алматы аза университеті, 2018

Гомогендік реакциялар	Гетерогендік реакциялар
^H2(г) ^{+ O}2(г) ^{= H}2^O(г)	^Fe3^O4(қ) ^{+ 4C}(қ) ^{↔ 3Fe}(қ) ^{+ 4CO}(г)
^H2(г) ^{+ Cl}2(г) ^{= 2HCl}(г)	^CaCO3(қ) ^{↔ CaO}(қ) ^{+ CO}2(г)
^N2(г) ^{+ 3H}2(г) ^{↔ 2NH}3(г)	^S(қ) ^{+ O}2(г) ^{↔ SO}2(г)
^2NO2(г) ^{↔ N}2^O4(г)	^2HgO(қ) ^{↔ 2Hg}(c) ^{+ O}2(г)
	^2NO(г) ^{+ Br}2(c) ^{↔ 2NOBr}(г)
	^2Cu(қ) ^{+ O}2(г) ^{↔ CuO}(қ)

13. Егер А затының бастапқы концентрациясы 1 моль/л, ал 4 секундтан кейін бұл заттың конценртациясы 0,6 моль/л болған. А + В = АВ химиялық реакциясының жылдамдығын анықтаңыздар.

Шешуі:

Химиялық реакция жылдамдығы (υ) әрекеттесетін заттардың немесе өнімдердің біреуінің молярлық концентрацияларының (ΔC) уақыт бірлігіндегі Δτ өзгеруімен сипатталады:

ΔС

υ = ±

Δt

Минус таңбасы реагентер үшін, ал + таңбасы өнімдер үшін қойылады. Себебі, реакция барысында оған қатысушы заттардың концентрациялары қалай өзгерсе де, жылдамдықтың мәні оң шама болуға тиіс.

ΔС

υ = = Δt
(1,0 − 0,6)моль/л

4 сек
= 0,1 мол/л · сек

Жауабы: υ = 0,1 моль/л · сек.

§ 3.10. Химиялық тепе-теңдік

6. Келесі реакция теңдеулерінің тепе-теңдік константасының өрнектерін жазыңыздар.

^{а) 2SO}2 ^{+ O}2 ^{↔ 2SO}3 ^{ә) N}2 ^{+ 3H}2 ^{↔ 2NH}3

^{б) Na}2^CO3 ^{+ H}2^{O ↔ NaHCO}3 ^{+ NaOH в) CaCO}3(қ.) ^{↔ CaO}(қ.) ^{+ CO}2(г.)

Шешуі:

	Реакция теңдеуі	Тепе-теңдік константасы өрнегі
А	^2SO2 ^{+ O}2 ^{↔ 2SO}3	^{K = [SO}2^{]3/ [SO}2^{]2∙ [O}2^];
Ә	^N2 ^{+ 3H}2 ^{↔ 2NH}3	^{K = [NH}3^{]2/ [N}2^{]∙ [H}2^]3;
Б	^Na2^CO3 ^{+ H}2^{O ↔ NaHCO}3 ^{+ NaOH}	^{K = [NaHCO}3^][NaOH]/[Na2^CO3^]∙[H2^O];
B	^CaCO3^{(қ) ↔ CaO(қ) + CO}2^(г)	^{K = [CO}2^]

§ 3.11. Химиялық тепе-теңдіктің ығысуы. Ле Шаталье принципі

^{2СО ↔ СО}2 ^{+ С; ∆Н ˂ 0. Экзотермиялық жүйедегі тепе-теңдіктің} ығысуына қысым мен температураның артуы қалай әсер етеді? Шешуі:

Температураны арттырғанда, тепе-теңдік эндотермиялық, ал төмендеткенде, экзотермиялық реакция бағытына қарай ығысады.

Есептің шартында процестің экзотермиялық екені айтылып тұр. Олай болса, температураны арттырғанда СО түзілу жағына қарай ығысады. Жүйенің қысымын көтергенде, тепе-теңдік газ молекуласы санының азаюы жағына, яғни қысымның төмендеу жағына ығысады; қысымды кеміткенде тепе-теңдік газ молекуласы санының көбею жағына, яғни қысымның артуы жағына қарай ығысады.

Олай болса, біз қарастырып отырған процесте қысымды арттырса, тепе- ^{теңдік СО}2 ^{түзілу жағына қарай ығысады.}

Қай фактордың (қысым, температура, өршіткі) әсері:

^СО2(қ.) ^{+ С}(қ.) ^↔^2СО(г.) ^{∆Но = 172}^кДж

реакциясында орнаған тепе-теңдікті СО түзілу жағына ығыстырады?

Шешуі:

Көміртек (II) оксидінің (СО) түзілу реакциясы эндотермиялық екендігі оның энтальпиясының таңбасынан көрініп тұр. Сонымен қатар реакция нәтижесінде 1 моль газ тәрізді реагенттен 2 моль газ тәрізді өнім түзіліп тұр. Олай болса, Ле-Шателье – Браун принципі бойынша тепе-теңдікті СО түзілу жағына ығыстыру үшін температураны жоғарлату немесе қысымды төмендету керек.

Азот оксидінің қайтымды димерлену реакциясы мынадай термохимиялық теңдеумен өрнектеледі:

^2NО2 ^{↔ N}2^О4 ^{+ Q}

а) температураны арттырғанда;

ә) қысымды көбейткенде тепе-теңдік қай жаққа ығысады?

Шешуі:

Процесс экзотермиялық болғандықтан, температураны арттырғанда ^{тепе-теңдік}^кері^{реакция}^{бағытына}^қарай,^яғни^NО2 ^түзілу^жағына^қарайығысады. Ал қысымды арттырғанда, тепе-теңдік кері реакция бағытына ^{қарай, яғни NО}2 ^{түзілу жағына қарай}^{ығысады.}

Егер белгілі бір температурада бастапқы алынған 5 моль СО мен 4^{моль Cl}2 ^{әрекеттесуі нәтижесінде 1,5 моль СОCl}2 ^{түзілген болса,}^онда:

^СО(г.) ^{+ Cl}2(г.) ^{↔ СОCl}2

процесінің тепе-теңдік константасы қандай болғаны?

Шешуі:

Химиялық реакция теңдеуі бойынша пропорциялар құрып, төменгі кестені толтырамыз:

	^CO(г)	+	^Cl2(г)	↔	^COCl2
Өлшем бірлігі	моль		моль		моль
Бастапқысы	5	+	4	↔	-
Әрекеттескені	1,5	+	1,5	↔	1,5
Қалғаны	3,5		2,5		1,5

Тепе-теңдік константасы:

k_тура [COCl₂]

К = =

1,5 моль/л

=
= 0,17 моль/л ⁻¹

т.т

^kкері

^[CO^]∙ [Cl₂]

3,5 моль/л · 2,5 моль/л

§ 3.12. Ядролық реакциялар туралы түсінік

3. Табиғи магний ²⁴Mg, ²⁵Mg және ²⁶Mg изотоптарынан тұрады. Олардың молярлық үлестері сәйкесінше 78,6%, 10,1% және 11,3%. Табиғи магнийдің салыстырмалы атомдық массасының орташа мәнін есептеңіздер

Шешуі:

A_r⁽Mg⁾=
Жауабы: 24,32.

24 · 78,6 + 25 · 10,1 + 26 · 11,3

= 24,32

100

Тізбектесе жалғасқан радиоактивтік ыдыраулар сериясы нәтижесінде²³⁸U нуклиді ²⁰⁶Pb нуклидіне айналған. Ядролық өзгерістердің осы сериясында қанша α- және қанша β- ыдырау орын алған?

Шешуі:

238_{U −}4_{α =}206_Pb

92 2 82
α- және β- ыдырау серияларын х және у деп белгілейік. Массалық сан тек қана α-ыдырау есебінен өзгереді:

238 – 4х = 206 бұдан: х = 8

Ядро заряды α-ыдырау есебінен өзгергендей, β ыдырау есебінен де өзгереді:

92 – 2х + у = 82

92 - 28 + y = 82, бұдан: y = 6

Жауабы: 8 α- , 6 β ыдырау орын алған.

Жартылай ыдырау периоды деген не? Бастапқы массасы 200 мг ⁸¹Sr^(T1/2 ^{= 8,5 сағат) нуклидінің 25,5 сағаттан кейін қаншасы қалады?} Шешуі:

Жартылай ыдырау периоды деп – радиоактивті изотоптың бастапқы атомдар санының (немесе массасының) екі есе азаюына кеткен уақытты айтады.

t

n =

^T1/2

; m = m₀

_{∙ 2}−n

n = ^{25,5 сағғ}= 3; m = 200 мг ∙ 2⁻³ = 200 мг ∙ ¹= 25 мг

8,5 сағғ 8

Жауабы: m = 25 мг.

Келесі ядролық реакция теңдеулерін толық және қысқаша түрде жазыңыздар. Осы кезде қандай сақталу заңдары орындалады?

а) ⁵³Сr + ²D → ¹n + ⋯ ; ә) ¹⁹F + ¹p → ⋯ + γ

Шешуі:

24 1 0 9 1

а) ⁵³Сr + ²D → ¹n + ⁵⁴Mn

24 1 0 25

ә) ¹⁹F + ¹p → ²⁰Ne + γ

γ-сәулелену жүреді

9 1 10

Осы кезде масса мен зарядтың сақталу заңдары орындалады.

тарау. Металдар мен бейметалдардың жалпы сипаттамасы

§ 4.1. Металдар мен бейметалдардың салыстырмалы сипаттамасы

Массасы 4 г екі валентті металл броммен әрекеттескенде, оның 20 г бромиді алынған. Бұл қандай металл екенін анықтаңыздар.

Шешуі:

4 г 20 г

^{Ме + Br}2 ^{= MeBr}2

х г/моль (х+160) г/моль

4 г

=

х г/моль

20 г

х + 160 г/моль

4(х+160) = 20х

4х + 640 = 20х

16х = 640

х = 40 М(Ме) = 40 г/моль – Са ^{Яғни, 4 г + х =}²⁰^{г; х = 16 г}^Br2

m(Br₂)

16 г

2
ν(Br₂) = _{М(Br )}= _{160 г/моль}= 0,1 моль

^ν(Br2^{) = ν(Ме) = 0,1 моль}
m⁽Ме⁾4 г

М⁽Ме⁾=

Жауабы: Кальций.

_ν₍_Ме₎= _{0,1 моль}= 40 г/моль (кальций).

§ 4.2. Негізгі және қосымша топша металдары

Электр шамындағы сым қиын балқитын металл вольфрамнан жасалған. Оны вольфрам (VI) оксидін сутекпен тотықсыздандырып алады. Осы реакцияның теңдеуін жазып, егер реакция өнімінің шығымы теориялық мүмкіндіктің 90%-ын құрайтын болса, 36,8 г металл алу үшін қанша көлем сутек қажет екенін есептеңіздер. Шешуі:

Теория бойынша түзілуге тиісті металдың массасын есептейміз:

η = ^m^пр.∙ 100% 90% = ^{36,8 г}∙ 100%m

= 40,9 г

^mтеор.

^mтеор.

теор.

Химиялық реакция теңдеуі бойынша пропорция құрып, қажетті сутектің көлемін есептейміз:

х л 40,9 г

^3H2 ^{+ WO}3 ^{= 3H}2^{O + W}

22,4 л/моль 184 г/моль
Реакция теңдеуі бойынша пропорция құрамыз: ^{х л H}2 ^{– 40,9 г W,}

^{3∙22,4 л H}2 ^{– 184 г W. Бұдан: V(H}2^{) =14,9 л.}
^{Жауабы:}^V(H2^{) = 14,9 л.}

§ 4.3. Металдардың құрылысы және физикалық қасиеттері

Құймада мыстың 7 атомына қалайының 1 атомы сәйкес келеді. Осы құймадағы мыстың массалық үлесін есептеңіздер.

Шешуі:

m(құйма) = 63,54 г/моль · 7 моль (Cu) + 118,7 г/моль · 1 моль (Sn) = 444,78 г (Cu) + 118,7 г (Sn) = 563,48 г

ω⁽Cu⁾=
m(Cu) m(құйма)
∙ 100% =
444,78

563,48
∙ 100% = 79%

Жауабы: ω(Cu) = 79%.

Массасы 78 г жез (латунь) құймасы (Cu+Zn) тұз қышқылынан 13,44 л (қ.ж.) газды ығыстырады. Құймадағы мыстың массалық үлесін (% есебімен) табыңыздар.

Шешуі:

Жүретін реакция теңдеулерін жазайық: Cu + HCl =

13,44 л

^{Zn + 2HCl = ZnCl}2 ^{+ H}2

65 г/моль 22,4 л/моль

_{ν(H ) =}m⁽H₂⁾₌13,44 л
= 0,6 моль

² M⁽H₂⁾22,4 л/моль

Реакция теңдеуі бойынша пропорция құрайық: ^{1 моль Zn – 1 моль H}2

^{х моль Zn – 0,6 моль H}2^{. Бұдан: х = 0,6 моль.}
^ν(H2^{) = ν(Zn) = 0,6 моль}
m(Zn) = ν(Zn) ∙ M(Zn) = 0,6 моль ∙ 65 г/моль = 39 г m(Cu) = m(Cu+Zn) – m(Zn) = 78 г – 39 г = 39 г

m⁽Cu⁾39

ω⁽Cu⁾= _m₍_{Cu + Zn}₎∙ 100% = ₇₈∙ 100% = 50%

Жауабы: ω(Cu) = 79%.

§ 4.4.Металдардың химиялық қасиеттері.

Электрохимиялық кернеу қатары

Мынадай айналымдардың химиялық реакция теңдеулерін жазыңыздар:

^{а) Mg → MgSO}4^{; ә) Zn → ZnO; б) Ba → Ba(OH)}2^{; в) Al → AlCl}3^.

Шешуі:

^{а) Mg + H}2^SO4^{→ MgSO}4 ^{+ H}2^↑

^{ә) 2Zn + O}2 ^{→ 2ZnO}

^{б) Ba + 2H}2^{O → Ba(OH)}2 ⁺^H2^↑

^{в) 2Al + 6HCl → 2AlCl}3 ⁺^3H2^↑

^{Неге темір ыдыста тотияйынның (мыс купоросының) CuSO}4^{∙ 5H}2^O ерітіндісін сақтауға болмайды? Жауаптарыңызды химиялық реакция теңдеулерімен дәлелдеңіздер.

Источник: https://tut-files.ru/previewfile/120754

Смотрите также:



17. Введение 18. Линейные программы 19. Ветвления 20. Программирование циклических алгоритмов
Анализ эффективности инвестиций предприятия на примере ООО «СпецПримСтрой»
Сборные железобетонные ребристые плиты перекрытия
_-___-~1
_3 тема - Диффузия
_Роджерс Карл, Брак и его альтернативы
_Штерн Вильям, Дифференциальная психология и ее методические основы
- Описание типа СЭТ7009

Материал: Бекишев ., Танабаева Б. А. Шыарылан химия есептері (8 11 сыныптар) Алматы аза университеті, 2018

§ 3.8. Химиялық реакцияның жылдамдығы

Шешуі:

§ 3.10. Химиялық тепе-теңдік

Шешуі:

Шешуі:

Шешуі:

Шешуі:

§ 3.12. Ядролық реакциялар туралы түсінік

Шешуі:

Шешуі:

Шешуі:

тарау. Металдар мен бейметалдардың жалпы сипаттамасы

Шешуі:

§ 4.2. Негізгі және қосымша топша металдары

§ 4.3. Металдардың құрылысы және физикалық қасиеттері

Шешуі:

Шешуі:

§ 4.4.Металдардың химиялық қасиеттері.

Шешуі:

Смотрите также: