Материал: Бекишев ., Танабаева Б. А. Шыарылан химия есептері (8 11 сыныптар) Алматы аза университеті, 2018

Оттектің зат мөлшері кремнийдің зат мөлшерінен кем болғандықтан ол реакцияға толық түседі, ал, кремний артылып қалады. Сондықтан есептеуді оттек бойынша жүргіземіз.
^{Реакция теңдеуі бойынша: ν(SiO}2^{) = 0,03125 моль.}Артылған кремнийдің мөлшері:

0,0357 − 0,03125 = 0,00445 моль.
^{Жауабы:}^ν(SiO2^{) = 0,03125 моль, ν(O}2^{) = 0,00445 моль}

Берілген қосылыстарды құрайтын элементтердің массалық^{қатынастарын табыңыздар: а) СаО; б) BCl}3^{; в) Mg}3^P2^{; г)}^CaC2^.

Шешуі:

Әр элементтің атом санын оның салыстырмалы атомдық массасына көбейтіп, массаларының қатынастарын табамыз. Қажет болғанда қысқартамыз:

а) СаО

^{б) BCl}3 ^в)^Mg3^P2

^{г) CaC}2

^{m(Ca) : m(O) = A}r^{(Ca) : A}r^{(O) = 40 : 16 = 5 : 2}
^{m(B) : m(Cl) = A}r^{(B) : 3 · A}r^{(Cl) = 11 : 106,5}
^{m(Mg) : m(P) = 3 · A}r^{(Mg) : 2 · A}r^{(P) = 72 : 62 = 36 :}³¹
^{m(Ca) : m(C) = A}r^{(Ca) : 2 · A}r^{(C) = 40 : 24 = 5 : 3}

Қосылыста мырыштың 1 атомына күкірттің 1 атомы сай келетіні белгілі. Массасы 9,75 г таза зат алу үшін олардың әрқайсысынан неше грамм алу керек?

Шешуі:

Есептің шарты бойынша мырыштың 1 атомына күкірттің 1 атомы сай келетін болса, онда қосылыстың формуласы – ZnS болғаны.

х г у г 9,75 г Zn + S = ZnS 65 32 97

г/моль г/моль г/моль

ν⁽ZnS⁾=

m(ZnS)

=

M(ZnS)

9,75 г

97 г/моль

= 0,1 моль

Реакция теңдеуі бойынша: ν(ZnS) = ν(Zn) = ν(S) = 0,1 моль Олай болса: m(Zn) = ν(Zn) · M(Zn) = 0,1 моль · 65 г/моль = 6,5 г

m(S) = ν(S) · M(S) = 0,1 моль · 32 г/моль = 3,2 г
Жауабы: m(Zn) = 6,5 г; m(S) = 3,2 г.
9. Бір ыдысқа 1 г кальций, екіншісіне 1 г магний салынған. Екеуіне де 0,5 г оттек жіберілген. Екі жабық ыдыстағы түзілген заттарды, олардың массаларын және артылып қалған заттардың массаларын табыңыздар. Шешуі:

ыдыс

Алдымен химиялық реакция теңдеуін жазамыз:

1 г 0,5 г х г

^{2Са + O}2 ^{= 2СаO}

40 32 56

г/моль г/моль г/моль

Сосын кальций мен оттектің зат мөлшерлерін анықтаймыз:

ν⁽Са⁾=

m(Са)

=

M(Са)

1 г

40 г/моль
= 0,025 моль

_{ν(O ) =} m(O₂) ₌0,5 г
= 0,015625 моль  0,016 моль.

²M(O₂) 32 г/моль

Химиялық реакция теңдеуінен 2 моль кальций атомдары мен 1 моль оттек молекулалары әрекеттесетіні көрініп тұр. Сондықтан олардың мөлшерлерін мольдік факторды ескере отырып салыстыру керек:
(Сa) _:(O₂)

2 1
Табылған мәндерін орындарына қойсақ:

0,025 _0,016

2 1
Сондықтан есептеуді кальций бойынша жүргізуіміз керек. Есептің шарты бойынша: ν(Са) = ν(СаO), ал оның массасы:

m(СаO) = ν(СаO) · M(СаO) = 0,025 моль · 56 г/моль = 1,4 г

^νартық ^(O2^{) = ν(O}2^{) – ν(Са) = 0,016 моль – 0,0125 моль = 0,0035 моль}
Оның массасы:

^mартық ^(O2^{) = ν}артық^(O2^{) · М(O}2^{) = 0,0035 моль · 32 г/моль = 0,112 г}

ыдыс. Жоғарыда есептегеніміздей жолмен шығарамыз:

1 г 0,5 г х г

^{2Mg + O}2 ^{= 2MgO}

24 г/моль 32 г/моль 40 г/моль

ν⁽Mg⁾=
m(Mg)

=

M(Mg)
1 г

24 г/моль
= 0,042 моль

_{ν(O ) =} m(O₂) ₌0,5 г

= 0,015625 моль  0,016 моль.

²M(O₂)

32 г/моль

(Mg) _:(O₂)

2 1

Табылған мәндерін орындарына қойсақ:
0,042 _0,016

2 1

Сондықтан есептеуді оттек бойынша жүргізуіміз керек.
Химиялық формула бойынша пропорция құрамыз: ^{Егер 1 моль O}2 ^{- 2 моль MgO}^{түзілсе,}

^{Онда 0,016 моль O}2 ^{- х моль MgO түзіледі. Бұдан: х = 0,032 моль.}m(MgO) = ν(MgO) · M(MgO) = 0,032 моль · 40 г/моль = 1,28 г

^νартық^{(Mg) = ν(MgO) – ν(O}2^{) = 0,032 моль – 0,016 моль = 0,016}^моль
Оның массасы:

^mартық^{(Mg) = ν}артық^{(Mg) · М(Mg) = 0,016 моль · 24 г/моль = 0,384 г}

Жауабы:

^{1- ыдыс:}^{m(СаO) = 1,4 г; ν}артық^(O2^{) = 0,0035 моль; m}артық^(O2^{) = 0,112 г;}

^2-ыдыс:^{m(MgO) = 1,28 г; ν}артық^{(Mg) = 0,016 моль; m}артық^{(Mg) = 0,384 г.}

§16. Зат массасының сақталу заңы

5. Сынап оксиді HgO ыдырағанда 4 г оттек пен 50,2 г сынап шықты. Реакцияға кіріскен күрделі заттың массасы қанша?

Шешуі:

^{2HgO → 2Hg + O}2^↑

Зат массасының сақталу заңы бойынша реакцияға түскен заттардың (реагенттердің) массаларының қосындысы реакция нәтижесінде түзілген заттардың (өнімдердің) массаларының қосындысына тең. Олай болса:

^{m(HgО) = m(Hg) + m(О}2^{) = 50,2 г + 4 г = 54,2 г}
Жауабы: m(HgО) = 54,2 г.

§18. Зат мөлшері. Моль. Авогадро саны. Молярлық масса

Мөлшері: а) 0,2; б) 2; в) 5 моль суда қанша молекула болатынын есептеп шығарыңыздар.

Шешуі:

^{a) N(H}2^{O) = ν(H}2^{O) · N}A ^{= 0,2 моль · 6,02 · 1023 моль-1 = 1,204 · 1023 б) N(H}2^{O) = ν(H}2^{O) · N}A ^{= 2 моль · 6,02 · 1023 моль-1 = 12,04 · 1023}

^{в) N(H}2^{O) = ν(H}2^{O) · N}A ^{= 5 моль · 6,02 · 1023 моль-1 = 30,1 · 1023}

Жауабы:

^{a) N(H}2^{O) =1,204 · 1023, ә) N(H}2^{O) = 12,04 · 1023, б) N(H}2^{O) = 30,1 · 1023}

Берілген атомдар санын моль өлшемімен өрнектеңіздер: а) 12,04∙10²³ атом темір; б) 3,01∙10²³ атом сутек;

в) 6,02∙10²³ атом көміртек.

Шешуі:

_а)_{ν(Fe) =}N(Fe) ₌12,04 · 10²³

= 2 моль

N_A6,02 · 10²³моль⁻¹

_б)_{ν(H) =}N(H) ₌3,01 · 10²³
= 0,5 моль

N_A6,02 · 10²³моль⁻¹

_в)_{ν(C) =}N(C) ₌6,02 · 10²³
= 1 моль

N_A6,02 · 10²³моль⁻¹
Жауабы: а) ν(Fe) = 2 моль; б) ν(H) = 0,5 моль; в) ν(C) = 1 моль.

Көлемі 1 л суда қанша молекула бар және оның (зат) мөлшері қанша болады?

Шешуі:

Есептің шартында айтылмағандықтан судың тығыздығын 1 г/мл деп ^{аламыз. Демек: m(H}2^{O) = V(H}2^{O) ∙ ρ(H}2^{O) = 1000 мл ∙ 1 г/мл = 1000 г.}

_{ν(H O) =}m(H₂O) ₌1000 г

= 55,5 моль

² М (H₂O ) 18 г/моль
^N(H2^{O) = ν(H}2^{O) · N}A^{= 55,5 моль · 6,02 · 1023моль-1 = 334,44 · 1023 =}

= 3,34 · 10²⁵ молекула.

^{Жауабы:}^ν(H2^{O) = 55,5 моль, N(H}2^{O) = 3,34 · 1025 молекула.}

^{Берілген реакция теңдеуіне сай: 4Fe + 3O}2 ^{= 2Fe}2^O3 ^{массасы 5,6 г} темір әрекеттескенде шығатын темір (III) оксидінің массасын және зат мөлшерін есептеп шығарыңыздар.

Шешуі:

5,6 г х г

^{4Fe + 3O}2 ⁼^2Fe2^O3

56 г/моль 160 г/моль

ν⁽Fe⁾=
m(Fe)

=

M(Fe)
5,6 г

56 г/моль
= 0,1 моль

Реакция теңдеуі бойынша пропорция құрамыз:

^{4 моль Fe - 2 моль Fe}2^O3^,

^{0,1 моль Fe - х моль Fe}2^O3^{. Бұдан: х = 0,05 моль.}Оның массасы:

^m(Fe2^O3^{) = ν(Fe}2^O3^{) · M(Fe}2^O3^{) = 0,05 моль · 160 г/моль = 8 г}
^{Жауабы:}^ν(Fe2^O3^{) = 0,05 моль, m(Fe}2^O3^{) = 8 г.}

II тарау. Оттек. Оксидтер. Жану

§21. Оттектің жалпы сипаттамасы және табиғатта таралуы

^{Судың және құмның (SiO}2^{) құрамындағы оттектің массалық үлесін} (%) есептеңіздер.

Шешуі:

^Mr^(H2^{O) = 2 · A}r^{(H) + A}r^{(O) = 2 · 1 + 16 = 18}
ω⁽O⁾=^A^r^(O)· 100% = ¹⁶· 100% = 88,88%

M_r(H₂O) 18

^Mr^(SiO2^{) = A}r^{(Si) + 2 · A}r^{(O) = 28 + 2 · 16 = 60}

ω⁽O⁾=^{2 · A}^r^(O)· 100% = ³²· 100% = 53,33%

M_r(SiO₂) 60

Жауабы: 88,88%; 53,33%.

^{Глюкозаның С}6^Н12^О6 ^{құрамында қанша пайыз (%) оттек бар екенін} табыңыздар.

Шешуі:

^Mr ^(C6^H12^O6^{) = 6 · A}r ^{(C) + 12 · A}r ^{(H) + 6 · A}r ^{(O) = 72 + 12 + 96 = 180}

ω⁽O⁾=^{6 · A}^r^(O)· 100% = ⁷²

· 100% = 40%

M_r(C₆H₁₂O₆)

Жауабы: ω(O) = 40%.

180

^7.^{Алюминий оксиді (Al}2^O3^{) табиғаттағы боксит құрамында 25%} мөлшерінде кездеседі. Массасы 1 т бокситтегі алюминийдің және оттектің массалық үлесін (%) есептеп шығарыңыздар.

Шешуі:

^m(Al2^O3^{) = 1000 кг · 0,25 = 250 кг}
Алюминий оксидінің формуласы бойынша пропорция құрамыз: ^{Егер 102 г Al}2^O3 ^{құрамында - 54 г Al болса,}

^{Онда 250 кг Al}2^O3 ^{құрамында - х кг Al болады. Бұдан: х = 132,35 кг.}

ω⁽Al⁾=

m(Al) m(боксит)
· 100% =

132,35 кг

1000 кг
· 100% = 13,23%

^{Егер 102 г Al}2^O3 ^{құрамында - 48 г О болса,}

^{Онда 250 кг Al}2^O3 ^{құрамында - х кг О болады. Бұдан: х = 117,64 кг.}

ω⁽О⁾=

m(О)

m(боксит)
· 100% =

117,64 кг

1000 кг
· 100% = 11,76%

Жауабы: ω(Al) = 13,23%; ω(O) = 11,76%.

§22. Оттектің физикалық қасиеттері. Оттекті алу

^9.^Калий^{перманганаты}^KMnO4^;^калий^{хлораты}^KClO3^;^сынап^(II)^оксиді HgO құрамындағы оттектің массалық үлесін (%) табыңыздар. Оларды оттектің массалық үлесінің арту ретімен орналастырыңыздар.

Шешуі:

^Mr^(KMnO4^{) = A}r^{(K) + A}r^{(Mn) + 4 · A}r^{(O) = 39 + 55 + 64 = 158}

ω ⁽O⁾=^{4 · A}^r^(O)· 100% = ⁶⁴
· 100% = 40,5%

¹ M_r(KMnO₄)

158

^Mr^(KClO3^{) = A}r^{(K) + A}r^{(Cl) + 3 · A}r^{(O) = 39 + 35,5 + 48 = 122,5}

ω ⁽O⁾=^{3 · A}^r^(O)· 100% = ⁴⁸
· 100% = 39,18%

² M_r(KClO₃)

122,5

^Mr^{(HgO) = A}r^{(Hg) + A}r^{(O) = 201 + 16 = 217}

ω ⁽O⁾=^A^r^(O)∙ 100% = ¹⁶
∙ 100% = 7,37%

3

^{Жауабы:}^ω1 ^{˃ ω}2 ^{˃ ω}3^.

M_r(HgO)

217

^{Массасы 12,25 г бертолле тұзы KClO}3 ^{айырылғанда бөлінетін} оттектің зат мөлшерін есептеңіздер.

Шешуі:

12,25 г х моль

^2KClO3 ^{→ 2KCl +}^3O2^↑

83,5 г/моль 3 моль

_{ν(KClO ) =}m(KClO₃) ₌12,25 г
= 0,15 моль

³ M(KClO₃) 83,5 г/моль

Реакция теңдеуі бойынша пропорция құрамыз: ^{2 моль KClO}3 ^{- 3 моль O}2^,

^{0,15 моль KClO}3 ^{- x моль O}2^{. Бұдан: х = 0,225 моль.}
^{Оның массасы: m(O}2^{) = ν(O}2^{) · M(O}2^{) = 0,225 моль · 32 г/моль = 7,2 г}
^{Жауабы:}^{ν(O) = 0,225 моль, m(O}2^{) = 7,2 г.}

Источник: https://tut-files.ru/previewfile/120754

Смотрите также:



17. Введение 18. Линейные программы 19. Ветвления 20. Программирование циклических алгоритмов
Анализ эффективности инвестиций предприятия на примере ООО «СпецПримСтрой»
Сборные железобетонные ребристые плиты перекрытия
_-___-~1
_3 тема - Диффузия
_Роджерс Карл, Брак и его альтернативы
_Штерн Вильям, Дифференциальная психология и ее методические основы
- Описание типа СЭТ7009