Материал: Бекишев ., Танабаева Б. А. Шыарылан химия есептері (8 11 сыныптар) Алматы аза университеті, 2018

^HPO3 ^{↔ H}4^P2^O7 ^↔^H3^PO4
Фосфор қышқылдарының бір-біріне өзара айналу реакциялары тотығу- тотықсыздану реакциялары қатарына жатпайды.

Фосфор (V) қышқылдарын бір-бірінен ажырату жолдары

	^+AgNO3	+белок
^HPO3	^AgPO3^{↓, ақ}	жиырылады
^H4^P2^O7	^Ag4^P2^O7^{↓, ақ}	-
^H3^PO4	^AgPO4^{↓, сары}	-

Фосфор қышқылының ерітіндісіне натрий гидроксиді ерітіндісінің артық мөлшерін құйғанда қандай заттар қандай ретте алынады? Бұл заттарды атаңыздар. Жүретін реакцияларды молекулалық және иондық теңдеулермен бейнелеңіздер.

Шешуі:

^ν(H3^РО4^{) :ν(NaOH)}	Реакция теңдеуі	Түзілген тұздың атауы
1:1	^H3^PO4 ^{+ NaOH = NaH}2^PO4 ^{+ H}2^O	дигидрофосфат
1:2	^H3^PO4 ^{+ 2NaOH = Na}2^HPO4 ^{+ H}2^O	гидрофосфат
1:3	^H3^PO4 ^{+ 3NaOH = Na}3^PO4 ^{+ H}2^O	(орто-) фосфат

Натрий дигидрофосфатының, гидрофосфатының және фосфатының гидролиздену реакциясының молекулалық және қысқартылған иондық теңдеулерін жазыңыздар. Көрсетілген тұздардың ерітінділерінің ортасы қандай? Бұл ерітінділерде лакмус және фенолфталеин индикаторлары қандай түске боялады? Нақты жауап беріңіздер.

Шешуі:

Саты	Гидролиздену реакциясының қысқаша иондық және молекулалық теңдеулері	Орта (0,1 М)
1	^PO4 4 ^3- + НOH = HPO ^2- + OH^- ^Na3^PO4 ^{+ НOH = Na}2^HPO4^{+ NaOH}	Сілтілік рН =12,1
2	^HPO4^2-^{+ НOH = H}2^PO4 ^- + OH^- ^Na2^HPO4^{+ НOH = NaH}2^PO4^{+ NaOH}	сілтілік рН = 8,9
3	^H2^PO4 3 4 ^-+ НOH = H PO + OH^- ^NaH2^PO4^{+ НOH = H}3^PO4^{+ NaOH}	сілтілік рН = 6,4

Ескерту: Гидрофосфаттар мен дигидрофосфаттар ерітінділерінің гидролизі кезінде олармен қосарласы қышқыл қалдықтарының диссоциациялану процесстері жүреді. Соның әсерінен ортаның сілітілігі кемиді, тіпті қышқылдыққа ауысады.

(Әдебиет: Глинка Н.Л. Общая химия.- Л.: Химия, 1979.- С.421) Практикада кең тараған кейбір қышқылдық негіздік индикаторлардың әртүрлі ортадағы түстері.

Индикатор	Индикатордың ортадағы түсі
	Қышқыл [H⁺] > [OH^-] рН< 7	Бейтарап [H⁺] = [OH^-] рН= 7	Сілтілік [OH^-] > [H⁺] рН> 7
Лакмус	қызыл	күлгін	Көк
Фенолфталеин	түссіз	түссіз	таңқурай түсті
Метилоранж	алқызыл түсті	оранж түсті	сары

Судың кермектігін жою үшін оған натрий фосфатын қосады. Осы кезде жүретін химиялық реакциялардың теңдеулерін жазыңыздар. Шешуі:

^3CaSO4 ^{+ 2Na}3^PO4 ^{= Ca}3^(PO4⁾2^{↓ +}^3Na2^SO4

^3MgSO4 ^{+ 2Na}3^PO4 ^{= Mg}3^(PO4⁾2^{↓ +}^3Na2^SO4

Келесі химиялық айналуларды жүзеге асыратын реакция теңдеулерін жазыңыздар:

^Ca3^(PO4⁾2 ^{→ P → P}2^O5 ^{→ H}3^PO4 ^{→ Ca(H}2^PO4⁾2^{→ CaHPO}4^.

Шешуі:

^2Ca3^(PO4⁾2 ^{+ 10С + 6SiO}2 ^{= 6CaSiO}3 ^{+ P}4 ^{+ 10CO P + O}2 ⁼^P2^O5

^Р2^О5 ^{+ 3H}2^{O = 2H}3^PO4

^2H3^PO4 ^{+ Ca(OH)}2 ^{= Ca(H}2^PO4⁾2 ^{+ 2H}2^{O Ca(H}2^PO4⁾2 ^+Na2^HPO4 ^{= CaHPO}4^{↓ + NaH}2^PO4

(Әдебиет: Лидин Р.А., Молочко В.А., Андреева Л.Л. Химические свойства неорганических веществ.- М.: Химия, 1997.- С.177)

§ 7.12. Күкірт (IV) және күкірт (VI) оксидтері.

Күкірт қышқылы және сульфаттар

^{Олеум деген не? Құрамында ω(SО}3^{) = 20% болатын олеум алу үшін күкірт қышқылының ω(H}2^SO4^{) = 49% болатын 300 г ерітіндісіне}^күкірт

(IV) оксидініңқандай массасын қосу керек?

Шешуі:

Олеум деп әдетте күкірт (VI) оксидінің 100%-тік күкірт қышқылындағы ерітіндісін айтады.

Берілген есептің шешуін екі сатыға бөлуге болады. Бірінші сатысында 49%-тік қышқылды 100%-тік (яғни, сусыз) қышқылға айналдыру үшін қажетті күкірт (IV) оксидінің массасын анықтаймыз. Екінші сатысында 100%-тік қышқылды 20%-тік олеумге айналдыру үшін қажетті күкірт

(IV) оксидінің массасын анықтаймыз. Бірінші саты:

^{Алдымен 300 грамм 49%-тік ерітіндінің құрамындағы сусыз H}2^SO4 массасын анықтаймыз:

^m(H2^SO4^{) = m(ерітінді) · ω (H}2^SO4^{) = 300 г ∙ 0,49 = 147 г; m(H}2^{O) = m(ерітінді) - m(H}2^SO4^{) = 300 г – 147 г = 153 г.}

^{Онымен әрекеттесетін SО}3 ^{газының массасын химиялық реакция}теңдеуі бойынша пропорция құрып табамыз:

153 г х г

^H2^{O + SО}3 ^{= H}2^SO4

18 г/моль 80 г/моль

^{Бұдан: х = m(SО}3^{) = 153 г · 80 г/18 г = 680 г.}

Осы кезде алынған 100%-тік күкірт қышқылының массасы:

^m(H2^SO4^{) = 300 г + 680 г = 980 г}

Екінші саты:

^{Егер 20%-тік олеум алу үшін қосымша қажетті SО}3 ^{массасын у деп}белгілесек, онда:

0,20 = у / (у+ 980); Бұдан: у = 245 г.
Сонымен, 20%-тік олеум алу үшін 300 г 49%-тік күкірт қышқылының ерітіндісіне қосуға қажетті күкірт (VI) оксидінің жалпы массасы:

^∑m(SО3^{) = 680 г + 245 г = 925 г}

Автомобильдің аккумуляторына құю үщін қажетті 35%-тік күкірт қышқылының ерітіндісінің (тығыздығы 1,260 г/мл) 6 литрін дайындау үшін 98%-тік концентрлі күкірт қышқылы (тығыздығы 1,84 г/мл) мен судың қандай көлемдері қажет?

Шешуі:

әдіс. Дәстүрлік әдіс.

^{Алдымен 6 л 35%-тік күкірт қышқылының ерітіндісін қажетті H}2^SO4 массасын есептейміз. Көлемі 6 л ерітіндінің массасы:

m(ер) = V(ер-ді) ∙ ρ(ер-ді) = 6000 мл∙1,260 г/мл = 7560 г.

^{Оның құрамындағы сусыз H}2^SO4 ^{массасы:}

^m(H2^SO4^{) = m(ер-ді) ∙ ω(H}2^SO4^{) = 7560 г ∙ 0,35 = 2646 г.}
Енді күкірт қышқылының осы қажетті массасы 98%-тік ерітіндінің қандай көлемінде болатындығын есептейміз.

^{Егер 100 г ерітіндінің құрамында - 98 г H}2^SO4 ^болса,

^{Онда х г ерітіндінің құрамында - 2646 г H}2^SO4 ^{болады. Бұдан: х = 2700г.}

Оның көлемі: V = ^m= ²⁷⁰⁰^г

= 1467,4 мл

¹ρ 1,84 г/мл

^{Яғни, V(H}2^{O) = 6000 мл – 1467,4 мл = 4532,6 мл.}

әдіс. Математикалық әдіс.

^m1^ω1 ^{= m}2^ω2 ^{+ m}3^ω3

теңдеудегі массаны көлем мен тығыздық арқылы өрнектесек:

^V1^·ρ1^·ω1 ^{+ V}2^{· ρ}2^·ω2 ^{= V}3^·ρ3^·ω3

^V1^{·1,84 ·0,98 + V}2^{· ρ}2^·ω2 ^{= 6000 мл · 1,26 г/мл · 0,35 V}1^{·1,84 ·0,98 +(6000 – V}1^{)· 1·1 = 6000 мл · 1,26 г/мл ·}^0,35
^{Бұдан: V}1 ^{= 1467 мл; Яғни, V(H}2^{O) = 6000 мл – 1467 мл = 4533}^мл.

әдіс. Крест әдісі.

^m1	98	35
35
^m2	0	63

Крест ережесі бойынша:

m₁35

=

m₂63

^{Дайындайтын ерітіндінің массасы: m}3 ^{= 6000 мл ∙ 1,260 г/мл = 7560 г.}Демек:

m₁₌35

^{Бұдан: m}1 ^{= 2700 г;}

7560− m₁63

Оның көлемі: V

₌m ₌2700 г

= 1467,4 мл

¹ρ 1,84 г/мл
^V(H2^{O) = 6000 мл – 1467,4 мл = 4532,6 мл.}
^{Жауабы:}^V(H2^SO4^{) = 1467,4 мл; V(H}2^{O) = 4532,6 мл.}

§7.13. Галогендер

Бөлме температурасында судың бір көлемінде 500 көлемге жуық хлорсутек ериді. Ерітіндідегі хлорсутектің массалық үлесін есептеңіздер.

Шешуі:

HCl 2
S^25С = 500 л/1 л H O.

Егер 22,4 л – 36,45 г HCl сәйкес десек,

500 л – m г HCl сәйкес болады. Бұдан: m (HCl) = 813,62 г^{m(ерітінді) = 813,62 г + 1000 г H}2^{O = 1813,62 г}
m⁽HCl⁾813,62 г

^ω⁽^HCl⁾⁼m⁽ерітінді⁾⁼1813,62 г ^{= 0,45 = 45%}

Жауабы: ω(HCl) = 45%.

Көкөністерді тұздау үшін тығыздығы 1,06 г/мл натрий хлоридінің 8%-тік ерітіндісін пайдаланады. Көкөністерді тұздау үшін 20 л тұздық дайындауға натрий хлоридінің қанша массасы және судың қандай көлемі қажет ?

Шешуі:

20 литр тұз ерітіндісінің массасын табамыз:

^mер ^{= 20000 мл · 1,06 г/мл = 21200 г}21200 г ерітінді - 100% болса,

x г NaCl - 8% болады. Бұдан: m(NaCl) ≈ 1,700 кг.

Еріген зат NaCl массасын ерітінді массасынан алып тастап еріткішті табамыз:

^m(H2^{O) = 21200 г – 1696 г NaCl = 19504 г ≈ 19,5 кг; m(H}2^{O) = V(H}2^{O); V(H}2^{O) = 19,5 л.}

^{Жауабы:}^{m(NaCl) ≈ 1,700 кг; V(H}2^{O) = 19,5 л.}

Көлемі 1 л теңіз суының құрамында 27,6 г натрий хлориді, 0,8 г калий хлориді, 3,2 г магний хлориді, 2,1 г магний сульфаты, 1,3 г кальций сульфаты бар. Егер 1 л теңіз суын буландырғаннан кейін түзілген қалдықты күкірт қышқылымен өңдесе, хлорсутектің қанша массасын алуға болады?

Шешуі:

Химиялық реакция теңдеуі бойынша есептеулер жүргіземіз:

27,6 г х г

^{2NaCl + H}2^SO4 ^{= Na}2^SO4 ^{+ 2HCl}

58,45 г/моль 36,45 г/моль

Бұдан: х = 17,21 г

Бұдан: у = 0,392 г

0,8 г у г

^{2KCl + H}2^SO4 ^{= K}2^SO4 ^{+ 2HCl}

74,45 г/моль 36,45 г/моль

Бұдан: z = 2,46 г

3,2 г z г

^MgCl2 ^{+ H}2^SO4 ^{= MgSO}4 ^{+ 2HCl}

94,9 г/моль 36,45 г/моль

Қалған екі реакция жүрмейді. Барлық қышқылдың массасы:
∑m(HCl) = 17,21 г + 0,392 г + 2,46 г = 20,062 г
11. Натрий хлориді ерітіндісінің және балқымасының электролизі кезінде катодта және анодта қандай өнімдер түзіледі? Электродтарда жүретін электрохимиялық реакциялар теңдеулерін және реакцияның жалпы теңдеуін жазыңыздар.

Шешуі:

Натрий хлориді ерітіндісінің электролизі жоғарыда қарастырылған. Натрий хлориді балқымасының электролизі кезінде келесі процесстер жүреді:

эл.тогы

NaCl → Na⁺ + Cl^-

эл.тогы

Катодта: Na + e^- → Na^о / 2

эл.тогы

^{Анодта: 2Cl- - 2e- → Сl}2^{↑ /1}

эл.тогы

^{2NaCl → 2Na + Сl}2^↑

§ 7.14. Йод

^{Массасы 18,36 г KNO}3^{, AgNO}3 ^Cu(NO3⁾2 ^{нитраттары қоспасын} өңдегенде бөлінген газдар қоспасының көлемі 4,032 л болған. Қатты күйдегі қалдықты сумен өңдегенде оның массасы 3,4 г кеміген. Бастапқы қоспадағы әр тұздың массалық үлесін анықтаңыздар. Шешуі:

Реакция теңдеулері: ^2KNO3 ^{= 2KNO}2 ^{+ O}2

101 г/моль 85 г/моль 22,4 л/моль
^2AgNO3 ^{= 2Ag + 2NO}2 ^{+ O}2
^2Cu(NO3⁾2 ^{= 2CuO + 4NO}2 ^{+ O}2
Реакция өнімдерінің ішінде суда еритіні тек калий нитриті ғана

Оның зат мөлшері:  = ^3,4 ^г

85 г/моль
= 0,04 моль

Онда реакция теңдеуі бойынша қоспадағы калий нитратының зат мөлшері де 0,04 моль, ал одан түзілген оттектің көлемі одан екі есе кем:

^^(О2^{) = 0,02 моль.}
Демек, бастапқы қоспадағы калий нитратының массасы: ^m(KNO3^{) = 101 г/моль · 0,04 моль = 4,04 г,}

Одан бөлінген оттектің көлемі:

^V(O2^{) = 22,4 л/моль · 0,02 моль = 0,448 л. Онда: m(AgNO}3 ^{+ Cu(NO}3⁾2^{) = 18,36 г – 4,04 г = 14,32}^г

V(газдар) = 4,032 – 0,448 = 3,584 л

^^(AgNО3^{) = 2x моль,}^^(Cu(NО3⁾2^{) = 2y моль деп белгілесек:}
2x 2x x

^2AgNO

Источник: https://tut-files.ru/previewfile/120754

Смотрите также:



17. Введение 18. Линейные программы 19. Ветвления 20. Программирование циклических алгоритмов
Анализ эффективности инвестиций предприятия на примере ООО «СпецПримСтрой»
Сборные железобетонные ребристые плиты перекрытия
_-___-~1
_3 тема - Диффузия
_Роджерс Карл, Брак и его альтернативы
_Штерн Вильям, Дифференциальная психология и ее методические основы
- Описание типа СЭТ7009

Материал: Бекишев ., Танабаева Б. А. Шыарылан химия есептері (8 11 сыныптар) Алматы аза университеті, 2018

Шешуі:

Шешуі:

Шешуі:

§ 7.12. Күкірт (IV) және күкірт (VI) оксидтері.

Шешуі:

Шешуі:

әдіс. Математикалық әдіс.

әдіс. Крест әдісі.

§7.13. Галогендер

Шешуі:

Шешуі:

Шешуі:

Шешуі:

§ 7.14. Йод

Смотрите также: