Материал: Бекишев ., Танабаева Б. А. Шыарылан химия есептері (8 11 сыныптар) Алматы аза университеті, 2018

Внимание! Если размещение файла нарушает Ваши авторские права, то обязательно сообщите нам

ν(Cr O ) = m(Cr2O3) = 15,2 г
= 0,1 моль

2 3 M(Cr2O3) 152 г/моль
Реакция теңдеуі бойынша пропорция құрамыз: 1 моль Cr2O3 - 2 моль Cr,

0,1 моль Cr2O3 - х моль Cr. Бұдан: х = 0,2 моль.
m(Cr) = ν(Cr) · M(Cr) = 0,2 моль · 52 г/моль = 10,4 г


mпр.

η =

mтеор.
· 100%


9 г

η =

10,4 г
· 100% = 86,5%


Жауабы: η = 86,5%.
1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   46

§37. Темір





  1. Қыздырылған Fe2O3 үстінен сутек жібере отырып, темір алуға болады. Мөлшері 2 моль сутек газын жібергенде түзілген темірдің массасын анықтаңыздар. Өнімнің шығымы 95%.

Шешуі:





  1. моль х г

Fe2O3 + 3Н2 = 2Fe + 3H2O

  1. моль 56 г/моль


Реакция теңдеуі бойынша пропорция құрамыз:

3 моль Н2 - 2 моль Fe,

2 моль Н2 - х моль Fe. Бұдан: х = 1,33 моль.
m(Fe) = ν(Fe) · M(Fe) = 1,33 моль · 56 г/моль = 74,66 г

95% = mпр. · 100% m

= 70,93 г.


Жауабы: mпр. = 70,93 г.

74,66

пр.



§40. Шойын мен болат



6. Массасы 1 т шойын алу үшін құрамында 9% FeO бар қанша тонна кен керек? Шойындағы темірдің массалық үлесі 93%.

Шешуі:


FeO + CO = Fe + CO2

Шойын құрамындағы темірдің массасын анықтайық:

m(Fe) = 1000 кг ∙ 0,93 = 930 кг
Заттың формуласы бойынша пропорция құрамыз: Егер 72 г FeO құрамында – 56 г Fe болса,

Онда x кг FeO құрамында – 930 кг Fe болады. Бұдан: х = 1195,71 кг.
Пропорция құрып, кеннің массасын анықтаймыз: 1195,71 кг – 9%,

у кг – 100%. Бұдан: у = 13285,7 кг.

Жауабы: m(кен) = 13285,7 кг.

§41. Қазақстандағы металдар. Металлургия.


Қазақстанда кендерден металл алу


  1. Массасы 240 г магний оксидін тотықсыздандыру үшін 80 г көмір жұмсалды: 240 г 80 г

MgO + C = Mg + CO

40 г/моль 12 г/моль

Осы көмірдегі таза көміртектің массалық үлесі қандай?

Шешуі:


m(MgO) 240 г

ν(MgO) = M(MgO) = 40 г/моль = 6 моль

Реакция теңдеуі бойынша: ν(MgO) = ν(C) = 6 моль.
Ал оның массасы: m(C) = ν(C) · M(C) = 6 моль · 12 г/моль = 72 г.





ω(C) =

m(C)


m(көмір)
· 100% =

72 г


80 г
· 100% = 90%


Жауабы: ω(С) = 90%.


  1. Таза металл алу үшін сутек пайдаланылады. Осындай тәсілмен вольфрам оксидінен WO3 таза вольфрам алынады. Реакция теңдеуін жазып, мөлшері 2 моль вольфрам алуға кететін сутектің массасын есептеңіздер.

Шешуі:


х моль 2 моль

WO3+ 3Н2 = W + 3H2O

3 моль 1 моль
Реакция теңдеуі бойынша пропорция құрамыз:

3 моль Н2 - 1 моль W,

х моль Н2 - 2 моль W. Бұдан: х = 6 моль.
m(H2) = ν(H2) · M(H2) = 6 моль · 2 г/моль = 12 г
Жауабы: m(H2) = 12 г.

§44. Органикалық қосылыстардың жіктелуі және аталуы.


Көмірсутектер
9. Құрамында көміртектің массалық үлесі 14,1%, хлордың массалық үлесі 83,5% болатын метанның хлортуындысының молекулалық формуласын табыңыздар.

Шешуі:


Заттың 100 г үлгісін қарастырған ыңғайлы. Оның құрамындағы элементтердің массалары:

m(C) = 100 г ∙ 0,141 = 14,1 г

m(Cl) = 100 г ∙ 0,835 = 83,5 г

m(C) + m(Cl) = 14,1 г + 83,5 г = 97,6г

m(Н) = 100 г – 97,6 г = 2,4 г

Заттың құрамындағы көміртек, хлор және сутектің зат мөлшерлерін сәйкесінше х, у және z моль деп белгілесек, оның формуласы СхClyНz болады:

m(C) m(Cl) m(H)

14,1 83,5

2,4

х ∶ у ∶ z = M(C) M(Cl) M(H) =

∶ ∶

12 35,5

= 1,175 ∶ 2,352 ∶ 2,4 = 1: 2: 2

1


CCl2H2 – CH2Cl2 дихлорметан.
Жауабы: CH2Cl2 дихлорметан.

§45. Қаныққан көмірсутектер. Метан





  1. Метанның жану реакциясының термохимиялық теңдеуі бойынша:

СН4 + 2О2 = CO2 + 2H2O + 890 кДж

массасы 64 г метан жанғанда түзілетін жылудың мөлшерін есептеңіздер.

Шешуі:


Реакция теңдеуі бойынша пропорция құрамыз:

64 г х кДж

СН4 + 2 = CO2 + 2H2O + 890 кДж

16 г/моль 890 кДж

16 г СН4 - 890 кДж,

64 г СН4 - х кДж. Бұдан: х = 3560 кДж.

Жауабы: Q = 3560 кДж.


  1. Пропанның С3Н8: а) ауамен; б) оттекпен салыстырғандағы тығыздығын есептеңіздер.

Шешуі:


М(С3Н8) 44 г/моль

D(ауа)(C3H8) = M(ауа) = 29 г/моль = 1,517

М(С3Н8) 44 г/моль

D2)(C3H8) =

= = 1,375

M(О2) 32 г/моль


ауа
Жауабы: D( )(C3H8) = 1,517, D(О )(C3H8) = 1,375;

2

  1. Метан мен пропанның жану реакцияларының теңдеулерін салыстырып, олардың бірдей көлемдерін (қ.ж.) жаққанда, қайсысынан көмірқышқыл газы көп түзілетінін анықтаңыздар.

Шешуі:


Метан мен пропанның жану реакцияларының теңдеулерін жазамыз:
СН4 + 2О2 = CO2 + 2H2O (1) С3Н8 + 5О2 = 3CO2 + 4H2O (2)
Жауабы: Пропан жанғанда көмірқышқыл газының мөлшері көп бөлінетіні реакция теңдеуінен көрініп тұр.


  1. Құрамында көміртектің массалық үлесі 0,827 (82,7%) және сутектің массалық үлесі 0,173 (17,3%) болатын және ауамен салыстырғандағы тығыздығы 2 болатын көмірсутектің молекулалық формуласын табыңыздар.

Шешуі:


Заттың 100 г үлгісін қарастырған ыңғайлы. Ондағы көміртек пен сутектің массалары:

m(C) = 100 г ∙ 0,827 = 82,7 г

m(Н) = 100 г ∙ 0,173 = 17,3 г


Зат құрамындағы көміртек пен сутектің зат мөлшерлерін сәйкесінше х және у моль деп белгілесек, оның формуласы СхНy болады.

х ∶ у =

m(C)



M(C)

m(Cl)


M(Cl)

82,7

=

12

17,3


1

= 7 ∶ 17,3 = 1: 2,5 = 2 ∶ 5

Демек, заттың ең қарапайым (эмпирикалық) формуласы - С2Н5. Алайда мұндай көмірсутек жоқ. Заттың нағыз молекулалық формуласын табу үшін оның ауа бойынша салыстырмалы тығыздығын пайдаланамыз.

М(СхНу) = M(ауа) · D(ауа)(CxHy) = 29 г/моль · 2 = 58 г/моль
М(СхНy) = М(С2kН5k) 58 = kM(С2Н5) 58 = k∙29 k = 2.

Яғни белгісіз қосылыстың молекулалық формуласы C4H10 болғаны.
Жауабы: C4H10 – бутaн.


  1. Сутекпен салыстырғандағы тығыздығы 8 болатын, құрамында 75% көміртек бар қаныққан көмірсутектің молекулалық формуласын анықтап, құрылымдық формуласын жазыңыздар.
Источник: https://tut-files.ru/previewfile/120754