Материал: Бекишев ., Танабаева Б. А. Шыарылан химия есептері (8 11 сыныптар) Алматы аза университеті, 2018

Электрохимиялық кернеу қатарында темір мыстан алдында тұр. Демек, темір мысқа қарағанда белсендірек. Сондықтан мыс сульфатының ерітіндісінде жүретін орынбасу реакциясы кезінде темір иондары ерітіндіге көшеді, яғни темірден жасалған зат бүлінеді.
^CuSO4 ^{+ Fe = FeSO}4 ^{+ Cu}

Практикада жүруі мүмкін болатын химиялық реакция теңдеулерін аяқтаңыздар:

^{Zn + CuCl}2 ^→Cu + HCl →

^{Cu + Mg(NO}3⁾2 ^{→ Al + H}2^SO4 ^→

^{Hg + H}2^SO4 ^{→ Cu + 2AgNO}3 ^{→ Ag + H}2^{O →}

^{Ca + 2H}2^{O →}

Шешуі:

^{Zn + CuCl}2 ^{→ ZnCl}2 ^{+ Cu}	^{Hg + H}2^SO4 ^→
Cu + HCl →	^{Cu + 2AgNO}3 ^{→ Cu(NO}3⁾2 ^{+ 2Ag}
^{Cu + Mg(NO}3⁾2 ^→	^{Ag + H}2^{O →}
^{Al + H}2^SO4 ^{→ Al}2^(SO4⁾3 ^{+ H}2^↑	^{Ca + 2H}2^{O → Ca(OH)}2 ^{+ H}2

Ұнтақ түрінде алынған мырыш пен алюминий қоспасы күкіртпен қосып аздап қыздырғанда тұтанады. Осы реакцияның теңдеуін жазып, оны электрондық баланс әдісімен теңестіріңіздер. Әрбір металдың 0,5 молімен реакцияға түсетін күкірттің массасын есептеңіздер.

Шешуі:

1. Zn⁰ + S⁰ = Zn⁺²S^-2

тотықсыздандырғыш Zn⁰ - 2e^- = Zn⁺² | 2 | 1 тотығады тотықтырғыш S⁰ + 2e^- = S^-2 | 2 | 1 тотықсызданады

3
^{2. 2Al0 + 3S0 = Al+3}2 ^S-2

тотықсыздандырғыш Al⁰ - 3e^- = Al⁺³ | 2 тотығады тотықтырғыш S⁰ + 2e^- = S^-2 | 3 тотықсызданады
Мөлшері 0,5 моль мырыштың массасы:

m(Zn) = ν(Zn ) · M(Zn ) = 0,5 моль ∙ 65 г/моль = 32,5 г.

^{32,5 г m}1

Zn + S = ZnS

65 32

г/моль г/моль

Реакция теңдеуі бойынша пропорция құрамыз:

^{32,5 г Zn – m}1 ^{г S,}

^{65 г/моль Zn – 32 г/моль S. Бұдан: m}1 ^{= 16 г.}
Мөлшері 0,5 моль алюминийдің массасы:

m (Al) = ν (Al)· M(Al) = 0,5 моль ∙ 27 г/моль = 13,5 г
^{13,5 г m}2

^{2Al + 3S = Al}2^S3

27 32

г/моль г/моль

Реакция теңдеуі бойынша пропорция құрамыз:

^{13,5 г Al – m}2 ^{г S,}

^{2·27 г Al – 3·32 г S. Бұдан: m}2^{(S) = 24 г.}
^{∑m(S) = m}1 ^{+ m}2 ^{= 16 г + 24 г = 40 г.}

Жауабы: ∑m(S) = 40 г.

Құрамында 65% мырыш және 35% мыс бар 10 г құйманы артық мөлшерде алынған тұз қышқылына салған. Реакция аяқталғаннан кейін алынған ерітіндіні суалтқан. Қандай тұз түзілді? Оның массасы қандай? Шешуі.

Құйманың құрамындағы мырыш қана тұз қышқылымен әрекеттеседі. Оның массасы:

m(Zn) = 10 г ∙ 0,65 = 6,5 г

Химиялық реакция теңдеуі бойынша пропорция құрып, түзілген тұздың массасын есептейміз.

6,5 г х г

^{Zn + 2HCl = ZnCl}2 ^{+ H}2^↑

65 г/моль 136 г/моль

Реакция теңдеуі бойынша пропорция құрамыз:

^{6,5 г Zn – х г ZnCl}2^,

^{65 г Zn – 136 г ZnCl}2^{. Бұдан: m(ZnCl}2^{) = 13,6 г.}
^{Жауабы:}^m(ZnCl2^{) = 13,6 г.}

Мыс хлоридінің ерітіндісіне массасы 5,6 г темір пластинкасы салынды. Темір толық еріді. Бөлінген мыстың массасы қандай ? Шешуі:

Химиялық реакция теңдеуі бойынша пропорция құрып, бөлінген мыстың массасын есептейміз:

5,6 г х г

^{Fe + CuCl}2 ^{= FeCl}2 ^{+ Cu}

56 г/моль 64 г/моль

Реакция теңдеуі бойынша пропорция құрамыз: 5,6 г Fe – х г Cu,

56 г/моль Fe – 64 г/моль Cu. Бұдан: m(Cu) = 6,4 г.
Жауабы: m(Cu) = 6,4 г.

§ 4.6. Қазақстандағы металдар мен бейметалдардың кен орындары

5. Реакция теңдеулерін жазыңыздар:

^Ca3^(PO4⁾2 ^→	P →	^P2^O5 ^→	^H3^PO4 ^→	^Na3^PO4
		↓	↓	↓
		^Mg3^(PO4⁾2	^Zn3^(PO4⁾2	^Ag3^PO4

Шешуі:

^2Ca3^(PO4⁾2 ^{+ 10С + 6SiO}2 ^{= 6CaSiO}3 ^{+ P}4 ^{+ 10CO P + O}2 ⁼^P2^O5
^Р2^О5 ^{+ 3H}2^{O = 2H}3^PO4

^Р2^О5 ^{+ 3Mg(OH)}2 ^{= Mg}3^(PO4⁾2 ^{+ 3H}2^{O 2H}3^PO4 ^{+ 3Zn(OH)}2 ^{= Zn}3^(PO4⁾2 ⁺^6H2^O

^H3^PO4 ^{+ 3NaOH = Na}3^PO4 ^{+ 3H}2^{O Na}3^PO4 ^{+ 3AgNO}3 ^{= Ag}3^PO4 ⁺^3NaNO3

(Әдебиет: Лидин Р.А., Молочко В.А., Андреева Л.Л. Химические свойства неорганических веществ.- М.: Химия, 1997.- С.177)

тарау. Маңызды s-элементтер және олардың қосылыстары

§ 5.1. s-элементтердің жалпы сипаттамасы
3. Қай металл ең белсенді болып табылады? Неге?

Шешуі:

Белсенді металдар I топта орналасқан және период бойынша жоғарыдан төмен қарай металдардың белсенділігі артады. Сондықтан ең белсенді металл VI периодта орналасқан цезий болу керек! Ғылыми зерттеулер нәтижесінде оның шынында ең белсенді металл екендігін дәлелденген.
6. Мынадай айналымдарды жүзеге асыруға мүмкіндік беретін химиялық реакция теңдеулерін жазыңыздар:

^Li3^{N → Li → Li}2^{O → LiOH → Li}2^SO4

Шешуі:

^{1) 2Li}3^{N = 6Li}⁺^N2^{↑ (300 -5000C,}^{вакуум)}

^{4Li + O}2 ⁼^2Li2^{O (T > 2000C, Li}2^O2 ^{қоспасы)}
^Li2^{O + H}2^{O =}^2LiOH
^{2LiOH + H}2^SO4(сұйт.) ^{= Li}2^SO4 ⁺^2H2^O

(Әдебиет: Лидин Р.А., Молочко В.А., Андреева Л.Л. Химические свойства неорганических веществ.- М.: Химия, 1997.- С.177)

Массасы 4,6 г сілтілік металл йодпен әрекеттескенде массасы 30 г осы металдың йодиді түзіледі. Реакция үшін қандай сілтілік металл алынған?

Шешуі:

Химиялық реакция теңдеуін жалпы түрде жазамыз:

2
2Me⁰ + I ⁰ = 2Me⁺I^-

^{Әрекеттескен I}2 ^{массасы:}

^m(I2^{) = m(Me+I-) – m(Me0) = 30 г – 4,6 г = 25,4 г;}
Йодтың зат мөлшері:

m(I₂)
25,4 г

2
ν(I₂) = _{M(I )}= _{254 г/моль}= 0,1 моль

Теңдеу бойынша йодтың 1 моліне - 2 моль металл сәйкес келеді.

Яғни, ν(Me) = 0,1 · 2 моль = 0,2 моль. Демек, белгісіз металдың молярлық массасы:

m⁽Ме⁾4,6 г

Жауабы: натрий.

M⁽Ме⁾=

ν⁽Ме⁾⁼0,2 моль ^{= 23 г/моль}

Массасы 5 г сілтілік жер металы ауадағы оттекпен тотықтырылған. Алынған оксид сумен әрекеттескенде массасы 9,25 г металл гидроксиді түзілген. Қандай сілтілік жер металы алынған?

Шешуі:

Химиялық реакция теңдеулері:

^{2Me + O}2 ^{= 2MeO MeO + H}2^{O = Me(OH)}2

Есептеу жүргіземіз:

^{m(OH-) = m(Me(OH)}2^{) – m(Me) = 9,25 г – 5 г = 4,25 г.}

Пропорция құрамыз: 4,25 г (OH^-) – 5 г Ме,

34 г/моль (OH^-) – M(Me) г/моль. Бұдан: M(Ме) = 40 г/моль (кальций).
Жауабы: кальций.

Кальций хлоридінің ерітіндісі медицинада қанды ұйыту және жүректің қызметін жақсарту үшін қолданылады. Массасы 5,00 г^CaCl2^·6H2^{O кристаллогидратын 98,00 мл суда еріту арқылы} дайындалған ерітіндіден (тығыздығы 1,02 г/мл) 1 ас қасық (20,00 мл) қабылдаған кезде организмге түскен кальций катионының массасын анықтаңыздар.

Шешуі:

^{Әуелі 5 г CaCl}2 ^{· 6H}2^{O кристаллогидратының құрамындағы кристалдық}су мен сусыз тұздың массалары:
^M(CaCl2^{· 6H}2^{O) = 111 + 108 = 219 г/моль}
Заттың формуласы бойынша пропорция құрамыз:

^{219 г CaCl}2 ^{· 6H}2^{O – 108 г H}2^O,

^{5 г CaCl}2 ^{· 6H}2^{O – х г H}2^{O болады. Бұдан: х = 2,47 г}^H2^O.
Құрғақ тұз массасы:

^m(CaCl2^{) = m(CaCl}2 ^{· 6H}2^{O) – m(H}2^{O) = 5,00 г – 2,47 г = 2,53 г.}
Тұздың формуласы бойынша пропорция құрамыз: ^{Егер 111 г CaCl}2 ^{құрамында – 40 г Ca+2}^болса,

^{Онда 2,53 г CaCl}2 ^{құрамында – у г Ca+2 болады. Бұдан: у (Ca+2) = 0,91г.}
Ерітіндінің массасы:

^{m(ер-ді) = m(кристаллогидрат) + m(H}2^{O) = 5 г + 98 г = 103 г}

Ерітіндінің көлемі: V = ^m= ^{103 г}

= 100,98 мл

ρ 1,02 г/мл
Егер 100,98 мл ерітіндінің құрамында – 0,91 г Ca²⁺ болса,

Онда 20 мл ерітіндінің құрамында z г – Ca²⁺ болады. Бұдан: z = 0,18 г.
Жауабы: m(Ca⁺²) = 0,18 г.

§ 5.2. Натрий және калий

Мынадай айналымдардың химиялық реакция теңдеулерін жазыңыздар:

^{Na → NaOH → Na}2^CO3 ^{→ NaCl → Na}

Шешуі:

^{2Na + 2H}2^{O = 2NaOH +}^H2^↑
^2NaOH(конц.) ^{+ CO}2 ^{= Na}2^CO3 ⁺^2H2^O

^Na2^CO3 ^{+ СaCl}2 ^{= CaCO}3^{↓ +}^NaCl
^2NaCl(балқыма) ^{= 2Na}⁺^Cl2^{↑ (электролиз)}

а) калий бромиді балқымасының; б) натрий хлориді ерітіндісінің электролиз сызбанұсқасын құрыңыздар.

Шешуі:

эл.тогы

а) Калий бромиді балқымасы: КBr  K⁺ + Br^-

эл.тогы

Катод (-): K⁺ + e^-  K⁰ /2

эл.тогы

^{Анод (+): 2Br- - 2e-}^^Br2^{↑ /1}

эл.тогы

2
2K⁺ + 2Br^-  2K⁰ + Br ⁰↑

эл.тогы

2
2KBr  2K⁰ + Br ⁰↑

б) Натрий хлориді ерітіндісінің электролиз сызбанұсқасы:

эл.тогы

NaCl  Na⁺ + Cl^-

эл.тогы

^H2^O^^{H+ + OH-}

эл.тогы

^{Катод (-): 2H}2^{O + 2e-}^^H2 ^{+ 2OH-}

эл.тогы

^Анод^{(+): 2Cl- - 2e-}^^Cl2

эл.тогы

^2Cl^{- + 2H}2^O^^H2 ^{+ 2OH- + Cl}2

эл.тогы

^{2NaCl + 2H}2^O^^H2 ^{+ Cl}2 ^{+ 2NaOH}

Келесі айналымдардың химиялық реакция теңдеулерін жазыңыздар: К → КOH → КCl → К.

Шешуі:

^{1) 2К + 2H}2^{O = 2КOH}^{+ H}2^{↑ 2) КOH + НCl = КCl +}^H2^O

эл.тогы

^{3) 2КCl}(балқыма) ^^{2К + Cl}2^↑

Егер суға массасы 4,6 г натрий мен 3,9 г калийден тұратын құйманы салса қанша көлем сутек (қ.ж.) бөлінеді?

Шешуі:

Химиялық реакция теңдеуі бойынша пропорция құрып, бөлінген сутектің көлемін табамыз:

4,6 г х л

^{2Na + 2H}2^{O = 2NaOH +}^H2

23 г/моль 22,4 л/моль

Реакция теңдеуі бойынша пропорция құрамыз:

^{4,6 г Na – х л H}2^,

^{2∙23 г/моль Na – 22,4 л/моль H}2^{. Бұдан: х(H}2^{) = 2,24 л.}
3,9 г у л

^{2K + 2H}2^{O = 2KOH +}^H2

39 г/моль 22,4 л/моль
Реакция теңдеуі бойынша пропорция құрамыз:

^{3,9 г K – у л H}2^,

^{2∙39 г/моль K – 22,4 л/моль H}2^{. Бұдан: V}2^(H2^{) = 1,12 л.}
^ΣV(H2^{) = х(H}2^{) + у(H}2^{) = 2,24 л + 1,12 л = 3,36 л.}
^{Жауабы:}^ΣV(H2^{) = 3,36 л.}

Калийдің оттекпен қосылысында оттектің массалық үлесі 44,8% құрайды. Осы қосылыстың е4 қарапайым формуласын анықтаңыздар. Шешуі:

ω(K) = 100% - ω(О) = 100% - 44,8% = 55,2%;
Қосылыстың 100 г үлгісіп қарастырып, оның құрамындағы элементтердің зат мөлшерлерінің қатынасын анықтаймыз:

m(K) = 55,2 г; m(О) = 44,8 г.

Олардың зат мөлшерлері:

ν(K) =
ν(О) =
m(K)

=

M(K)

m(О)

=

M(О)
55,2 г

39 г/моль

44,8 г

16 г/моль

= 1,4 моль
= 2,8 моль

Зат мөлшерлерінің қатынасы: ν(K) ׃ ν(O) = 1,4 моль ׃ 2,8 моль = 1 : 2. ^{Демек, заттың қарапайым формуласы - KO}2 ^{(калий супероксиді).}
^{Жауабы:}^KO2 ^{(калий супероксиді).}

§ 5.3. Натрий және калий қосылыстары

2. Келесі айналымдарға сәйкес келетін химиялық реакция теңдеулерін жазыңыздар, әрбір реакцияның жүру жағдайын көрсетіңіздер:

^{NaCl → Na → NaOH → NaNO}3^.

Шешуі:

эл.тогы

^2NaCl(балқыма) ^{→ 2Na +}^Cl2^↑
^{2Na + 2Н}2^{О = 2NaOH +}^Н2^↑
^{2NaOH + 2AgNO}3 ^{= 2NaNO}3 ^{+ Ag}2^{O↓ +}^2H2^O

Көлемі 200 мл сумен массасы 9,2 г натрий кесегі толық әрекеттескенде түзілген ерітіндідегі натрий гидроксидінің массалық үлесі қандай?

Шешуі:

Әрекеттесуші заттардың мөлшерлерін табамыз:

Источник: https://tut-files.ru/previewfile/120754

Смотрите также:



17. Введение 18. Линейные программы 19. Ветвления 20. Программирование циклических алгоритмов
Анализ эффективности инвестиций предприятия на примере ООО «СпецПримСтрой»
Сборные железобетонные ребристые плиты перекрытия
_-___-~1
_3 тема - Диффузия
_Роджерс Карл, Брак и его альтернативы
_Штерн Вильям, Дифференциальная психология и ее методические основы
- Описание типа СЭТ7009

Материал: Бекишев ., Танабаева Б. А. Шыарылан химия есептері (8 11 сыныптар) Алматы аза университеті, 2018

Шешуі:

Шешуі:

§ 4.6. Қазақстандағы металдар мен бейметалдардың кен орындары

Шешуі:

тарау. Маңызды s-элементтер және олардың қосылыстары

Шешуі:

Шешуі:

Шешуі:

Шешуі:

Шешуі:

§ 5.2. Натрий және калий

Шешуі:

Шешуі:

Шешуі:

Шешуі:

§ 5.3. Натрий және калий қосылыстары

Шешуі:

Шешуі:

Смотрите также: