Материал: Бекишев ., Танабаева Б. А. Шыарылан химия есептері (8 11 сыныптар) Алматы аза университеті, 2018

5. Мыс екі түрлі оксид түзеді. Олардың құрамында 79,9% және 88,8% мыс бар. Сол оксидтердің формуласын тауып, әрқайсысын атаңыздар. Шешуі:

1) ω(Cu) = 79,9%; ω(O) = ω(зат) – ω(Cu) = 100 – 79,9 = 20,1%.
Заттың массасы 100 г үлгісін қарастырған ыңғайлы. Ондағы мыс пен оттектің массалары сәйкесінше: m(Cu) = 79,9 г; m(О) = 20,1 г;
Мыс пен оттек атомдарының зат мөлшерлерін х және у моль деп ^{белгілесек, оксидтің формуласы Cu}x^Oy ^{болады.}

x ∶ y =

m(Cu)

∶

M(Cu)

m(O)

=

M(O)

79,9

∶

64

20,1

16
= 1,25 ∶ 1,25 = 1 ∶ 1

Яғни, оксидтің эмпирикалық (ең қарапайым) формуласы: CuO 2) ω(Cu) = 88,8%; ω(O) = ω(зат) – ω(Cu) = 100 – 88,8 = 11,2%

Заттың массасы 100 г үлгісін қарастырған ыңғайлы. Ондағы мыс пен оттектің массалары сәйкесінше: m(Cu) = 88,8 г; m(О) = 11,2 г.
Мыс пен оттек атомдарының зат мөлшерлерін сәйкесінше х және у ^{моль деп белгілесек, оксидтің формуласы Cu}x^Oy ^{болады.}

x ∶ y =

m(Cu)

∶

М(Cu)

m(O)

=

М(O)

88,8

∶

64

11,2

16

= 1,387 ∶ 0,7 = 2 ∶ 1

^{Демек, заттың эмпирикалық формуласы: Cu}2^O
^{Жауабы:}^{1 – CuO, 2 – Cu}2^O.

§24. Оттектің химиялық қасиеттері. Жану

^4.^{Мына заттар: а) алюминий; б) натрий; в) күкіртсутек Н}2^{S жанғанда} қанша грамм оксид түзілуі мүмкін? Химиялық реакция теңдеулерін жазып теңестіріңіздер.

Шешуі:

Есептің шартында реагенттердің массалары айтылмағандықтан оны өзіміз таңдауға тура келеді. Мысалы, біз реагенттердің массасы 1 г үлгілерін алып, есептеулер жүргізейік:

a) Алюминийдің жануы:

1 г х г

^{4Al + 3O}2 ^{= 2Al}2^O3

27 г/моль 102 г/моль

ν⁽Al⁾=
m(Al)

=

M(Al)
1 г

27 г/моль
= 0,037 моль

Реакция теңдеуі бойынша пропорция құрастырамыз: ^{4 моль Al - 2 моль Al}2^O3^,

^{0,037 моль Al - x моль Al}2^O3^{. Бұдан: х = 0,0185 моль.}
^m(Al2^O3^{) = ν(Al}2^O3^{) · M(Al}2^O3^{) = 0,0185 моль · 102 г/моль = 1,89 г}

б) Натрийдің жануы:

1 г х г

^{4Na + O}2 ⁼^2Na2^O

23 г/моль 62 г/моль

ν⁽Na⁾=

m(Na)

=

M(Na)

1 г

23 г/моль
= 0,0435 моль

Реакция теңдеуі бойынша пропорция құрастырамыз: ^{4 моль Na - 2 моль Na}2^O,

^{0,0435 моль Na - x моль Na}2^{O. Бұдан: х = 0,0217 моль.}
^m(Na2^{O) = ν(Na}2^{O) · M(Na}2^{O) = 0,0217 моль · 62 г/моль = 1,35 г}

в) Күкірсутектің жануы:
1 г х г у г

^Н2^{S + O}2 ^{→ Н}2^{О + SO}2

34 г/моль 18 г/моль 64 г/моль

_{ν(Н S) =}m(Н₂S) ₌1 г
= 0,03 моль

² M(Н₂S) 34 г/моль
^{Реакция теңдеуі бойынша: ν(Н}2^{S) = ν(Н}2^{O) = ν(SO}2^{) = 0,03 моль}
^m(Н2^{O) = ν(Н}2^{O) · M(Н}2^{O) = 0,03 моль · 18 г/моль = 0,54 г m(SO}2^{) = ν(SO}2^{) · M(SO}2^{) = 0,03 моль · 64 г/моль = 1,92 г.}

Жауабы:

^{a) m(Al}2^O3^{) = 1,89 г; б) m(Na}2^{O) = 1,35 г;}

^{в) m(Н}2^{O) = 0,54 г; г) m(SO}2^{) = 1,92 г.}
^7.^{Массасы 260 г ацетилен С}2^Н2 ^{толық жанғанда түзілетін көміртек} диоксидінің массасын есептеңіздер.

Шешуі: 260 г х г

^2С2^Н2 ^{+ 5О}2 ^{= 4CO}2 ^{+ 2H}2^O

26 г/моль 44 г/моль

_{ν(C H ) =}m(C₂H₂) ₌260 г

= 10 моль

² ² M(C₂H₂) 26 г/моль
Реакция теңдеуі бойынша пропорция құрамыз: ^{2 моль С}2^Н2 ^{- 4 моль CO}2 ^,

^{10 моль С}2^Н2 ^{- x моль CO}2^{. Бұдан: х = 20 моль.}
^m(CO2^{) = ν(CO}2^{) · M(CO}2^{) = 20 моль · 44 г/моль = 880 г}

^{Жауабы:}^m(CO2^{) = 880 г.}

§27. Химиялық реакциялардың жылу эффекті

5. Бір моль NO түзілуі үшін 90,37 кДж жылу қажет. Мөлшері 9037 кДж жылу сіңірілгенде қанша грамм азот (II) оксиді түзілетінін есептеңіздер. Шешуі:

Пропорция құрамыз:

моль NO - 90,37 кДж,

х моль NO - 9037 кДж. Бұдан: х = 100 моль.
m(NO) = ν(NO) · M(NO) = 100 моль · 30 г/моль = 3000 г
Жауабы: m(NO) = 3000 г.
7. Термохимиялық теңдеу:

^2Н2^{О = 2H}2 ^{+ O}2 ^{– 571,6 кДж}

Осы реакция кезінде 285,8 кДж жылу жұмсалған болса, қанша моль су айырылған?

Шешуі:

Реакция теңдеуі бойынша пропорция құрамыз:

^{моль Н}2^{О - 571,6}^кДж,

^{х моль Н}2^{О - 285,8 кДж. Бұдан: х = 1 моль.}
^{Жауабы:}^ν(Н2^{О) = 1 моль.}

§28. Авогадро заңы. Газдардың молярлық көлемі. Газдардың салыстырмалы тығыздығы

Оттек пен көмірқышқыл газының тығыздығын (қ.ж.) есептеңіздер.

Шешуі:

Газдардың молярлық массалары:

^М(О2^{) =}^{32 г/моль М(СО}2^{) = 44}^г/моль

ρ = ^m, 1 моль газ үшін: ρ = ^M

V
_{ρ(О ) =} M⁽О₂⁾₌32 г/моль

V_M
= 1,428 г/л

2 _V_M

22,4 л/моль

_{ρ(СО ) =} M⁽СО₂⁾₌44 г/моль
= 1,964 г/л

2 _V_M

22,4 л/моль

^{Жауабы:}^ρ(О2^{) = 1,428 г/л; ρ(СО}2^{) = 1,964 г/л.}

^{Мынадай газдар қоспасы: 0,3 моль Н}2^{, 0,4 моль N}2^{, 0,3 моль СО}2 қалыпты жағдайда қандай көлем алатынын есептеңіздер.

Шешуі:

^V(Н2^{) = ν(Н}2^{) · V}M ^{= 0,3 моль · 22,4 л/моль = 6,72 л V(N}2^{) = ν(N}2^{) · V}M ^{= 0,4 моль · 22,4 л/моль = 8,96 л V(СО}2^{) = ν(СО}2^{) · V}M ^{= 0,3 моль · 22,4 л/моль = 6,72}^л
^{∑V = V(Н}2^{) + V(N}2^{) + V(СО}2^{) = 6,72 л + 8,96 л + 6,72 л = 22,4}^л

2-әдіс:

Авогадро заңынан шығатын салдар бойынша, идеал газдардың бірдей мөлшерлерінің алатын көлемдері де бірдей. Есептің шарты бойынша ^{қспадағы газдардың жалпы мөлшері}^^{(қоспа) = ν(Н}2^{) + ν(N}2^{) + ν(СО}2⁾⁼0,3 + 0,4 + 0,3 = 1,0 моль. Оның қалыпты жағдайдағы көлемі 22,4 л.
Жауабы: ∑V(газдар қоспасы) = 22,4 л.

Массасы 128 г күкірт (IV) оксидінің зат мөлшерін және оның қалыпты жағдайдағы көлемін есептеңіздер.

Шешуі:

_{ν(SО ) =}m(SО₂) ₌128 г

= 2 моль

² M(SО₂) 64 г/моль

V = 2 моль · 22,4 л/моль = 44,8 л

Жауабы: 2 моль; 44,8 л.

Оттек бойынша салыстырмалы тығыздығы 2 болатын газдың салыстырмалы молекулалық массасын анықтаңыздар.

Шешуі:

M_r⁽газ⁾= D_(O₂₎⁽газ⁾· М_r⁽O₂⁾= 2 · 32 = 64
^{Жауабы:}^Mr^{(газ) = 64.}

Мөлшері 1,5 моль көміртек (IV) оксидінің массасын табыңыздар. Газдың осы мөлшері қалыпты жағдайда қанша көлем алатынын есептеңіздер.

Шешуі:

^m(СО2⁾⁼^ν(СО2^{) · M(СО}2^{) = 1,5 моль · 44 г/моль = 66 г V(СО}2^{) = ν(СО}2^{) · V}M ^{= 1,5 моль · 22,4 л/моль = 33,6 л}

^{Жауабы:}^m(СО2⁾⁼^{66 г; V(СО}2^{) = 33,6 л.}

Массасы 460 г азот (IV) оксиді қалыпты жағдайда қандай көлем алады?

Шешуі:

_{ν(NО ) =}m⁽NО₂⁾₌460 г

= 10 моль

² M⁽NО₂⁾46 г/моль
^V(NО2^{) = ν(NО}2^{) · V}M ^{= 10 моль · 22,4 л/моль = 224 л}
^{Жауабы:}^V(NО2^{) = 224 л.}

^Көлемі⁵^м3^{метанды}^СН4 ^толық^жағу^үшін^қанша^көлем^(қ.ж.)^оттек газы қажет?

Шешуі:

Реакция теңдеуі: 5000 л х л

^СН4 ^{+ 2О}2 ^{= СО}2 ^{+ 2Н}2^О

22,4 22,4

л/моль л/моль
Метанның зат мөлшері:

_{ν(СН ) =}V⁽CH₄⁾₌5000 л
= 223,2 моль

4 _V_M

22,4 л/моль

Реакция теңдеуі бойынша пропорция құрамыз: ^{1 моль СН}4 ^{- 2 моль О}2^,

^{223,2 моль СН}4 ^{- х моль О}2^{. Бұдан: х = 446,4 моль.}
Оның көлемі:

^V(СН4^{) = ν(СН}4^{) · V}M ^{= 446,4 моль · 22,4 л/моль = 10000 л = 10 м3}
^{Жауабы:}^V(СН4^{) = 10 м3.}

§29. Химиялық реакциялардағы газдардың көлемдік қатынастары

Сутек пен азоттың аммиак түзе әрекеттесу реакциясында газдардың көлемдерінің қатынасы қандай?

Шешуі:

3 моль		1 моль		2 моль
^3H2	+	^N2	=	^2NH3
22,4 л/моль		22,4 л/моль		22,4 л/моль
67,2 л		22,4 л		44,8 л
3		1		2

Жауабы: 3 : 1 : 2.

Қалыпты жағдайда 4 л сутек пен 4 л оттек алынған. Әрекеттескеннен соң сол жағдайда қанша көлем газдар қоспасы шығады?

Шешуі:

Реакция теңдеуі:

^2H2 ^{+ O}2 ^{= 2H}2^O
Қалыпты жағдайда (Т = 0^оС, р = 101,325 кПа) су сұйық күйде болады деп есептесек

, оның көлемін газдармен салыстырғанда ескермеуге де болады.

	^2H2	+	^О2	=	^2H2^О	Σ
Бастапқысы	4 л		4 л		-	8
Әрекеттескені	4 л		2 л		0	6
Қалғаны	0		2 л		0	2

Жауабы: 2 л.

III тарау. Сутек. Қышқылдар. Тұздар

§30. Сутек. Сутектің табиғатта таралуы және алынуы
8. Массасы 4 г кальций судың артық мөлшерімен әрекеттескенде неше грамм сутек газы бөлінетінін есептеңіздер.

Шешуі: 4 г х г

^{Са + 2Н}2^{О = Ca(OH)}2 ^{+ H}2^↑

40 г/моль 2 г/моль
m⁽Ca⁾4 г

ν⁽Ca⁾= _M₍_Ca₎= _{40 г/моль}= 0,1 моль

^{Реакция теңдеуі бойынша: ν(Са) = ν(H}2^{) = 0,1 моль, ал оның массасы: m(H}2^{) = ν(H}2^{) · M(H}2^{) = 0,1 моль · 2 г/моль = 0,2 г}

^{Жауабы:}^m(H2^{) = 0,2 г.}

Массасы 2,4 г магний сұйылтылған тұз қышқылының артық мөлшерімен әрекеттескенде қанша грамм магний хлориді түзілетінін есептеңіздер.

Шешуі:

2,4 г х г

^{Mg + 2HCl = MgCl}2 ^{+ H}2^↑

24 г/моль 95 г/моль
m⁽Mg⁾2,4 г

ν⁽Mg⁾= _M₍_Mg₎= _{24 г/моль}= 0,1 моль
^ν(MgCl2^{) = ν(Mg) = 0,1 моль}

Оның массасы:

^m(MgCl2^{) = ν(MgCl}2^{) · M(MgCl}2^{) = 0,1 моль · 95 г/моль = 9,5 г}
^{Жауабы:}^m(MgCl2^{) = 9,5 г.}

Мөлшері 0,1 моль алюминий қанша моль тұз қышқылымен қалдықсыз әрекеттесетінін есептеңіздер.

Шешуі: 0,1 моль х моль

^{2Al + 6HCl = 2AlCl}3 ^{+ H}2^↑

2 моль 6 моль
Реакция теңдеуі бойынша пропорция құрайық:

2 моль Al - 6 моль HCl,

0,1 моль Al - х моль HCl. Бұдан: х = 0,3 моль.
Жауабы: ν(HCl) = 0,3 моль.

§31. Сутектің физикалық қасиеттері

5. Оттек, сутек және көмірқышқыл газдарының ауа бойынша салыстырмалы

Источник: https://tut-files.ru/previewfile/120754

Смотрите также:



17. Введение 18. Линейные программы 19. Ветвления 20. Программирование циклических алгоритмов
Анализ эффективности инвестиций предприятия на примере ООО «СпецПримСтрой»
Сборные железобетонные ребристые плиты перекрытия
_-___-~1
_3 тема - Диффузия
_Роджерс Карл, Брак и его альтернативы
_Штерн Вильям, Дифференциальная психология и ее методические основы
- Описание типа СЭТ7009