Материал: Бекишев ., Танабаева Б. А. Шыарылан химия есептері (8 11 сыныптар) Алматы аза университеті, 2018

Химиялық реакция теңдеуі:

^{Fe + CuSO}4 ^{= FeSO}4 ^{+ Cu}

56 г/моль 64 г/моль

Реакция кезінде темір мен мыс орын алмасады. Ерітіндіге ауысқан әрбір темір атомының орнына тақташаға бір мыс атомы қонады. Тақташаның массасының ауырлауы олардың молярлық массаларының айырмасына пропорционал: ΔM = 64 г/моль – 56 г/моль = 8 г/моль.

Бұл есепті бірнеше әдіспен шығаруға болады.

әдіс.

Реакцияға түскен темірдің зат мөлшері х моль болса, онда реакция нәтижесінде тақташаның бетіне қонған мыстың зат мөлшері де х моль болады. Ерітіндіге ауысқан темірдің массасы 56х г, ал оның орнына тақташаның бетіне қонған мыстың массасы 64х г екенін ескере отырып, теңдеу құрамыз:

10 – 56х + 64х = 11. Бұдан: х = 0,125 моль.

Демек, бөлінген мыстың массасы:

m(Cu ) = ν(Cu ) · M(Cu) = 0,125 моль · 64 г/моль = 8 г.

әдіс.

Тақташаның массасының ауырлауы мыс пен темірдің молярлық массаларының айырмасына пропорционал екендігін ескере отырып, пропорция құрамыз:

Егер 1 моль Cu бөлінгенде тақташаның массасы 8 г артса, Онда х моль Cu бөлінгенде тақташаның массасы 1 г артады. Бұдан: х = 0,125 моль.

Демек, бөлінген мыстың массасы:

m(Cu ) = ν(Cu ) · M(Cu) = 0,125 моль · 64 г/моль = 8 г.

әдіс.

Егер 64 г мыс бөлінгенде тақташаның массасы 8 г арттатын болса, Онда х г мыс бөлінгенде тақташаның массасы 1 г артады.

Бұдан: х = 8 г.

әдіс.

Есептің шарты жағдайында бөлінген мыстың массасы 1 моль мыс бөлінген жағдайдағы массасынан 8/1 = 8 есе кем. Демек, реакцияға түскен темірдің және реакция нәтижесінде тақташаның бетіне қонған мыстың зат мөлшері 1/8 = 0,125 моль болғаны.

Демек, бөлінген мыстың массасы:

m(Cu ) = ν(Cu ) · M(Cu) = 0,125 моль · 64 г/моль = 8 г.

Жауабы: m(Cu ) = 8 г.

Массасы 40 г мыс пен мыс (II) оксидінің қоспасын сутекпен тотықсыздандырғанда 6 г су түзілген. Қоспадағы әрбір компоненттің массалық үлесін (%) анықтаңыздар.

Шешуі:

Сутекпен тек мыс (II) оксиді ғана әрекеттеседі:

х г 6 г

^{CuO + H}2 ^{= Cu + H}2^O

80 г/моль 18 г/моль

Реакция теңдеуі бойынша пропорция құрамыз: ^{х г CuO – 6 г Н}2^O,

^{80 г/моль CuO – 18 г/моль Н}2^{O. Бұдан: х = 26,66 г.}
m(Cu) = m(қоспа) – m(CuО) = 40,00 г – 26,66 г = 13,33 г; Мыстың қоспадағы массалық үлесі:

m⁽Cu⁾

ω⁽Cu⁾= _m₍_қоспа₎∙ 100% =
13,33 г

∙ 100% = 33,33%

40 г

Мыс (II) оксидінің қоспадағы массалық үлесі:

m⁽CuО⁾

ω⁽CuО⁾= _m₍_қоспа₎∙ 100% =
26,66 г

∙ 100% = 66,66%

40 г

Жауабы: ω(Cu) = 33,33%; ω(CuO) = 66,66%.

§ 6.3. Мырыш

Келесі айналымдарды жүзеге асыруға болатын химиялық реакция теңдеулерін жазыңыздар:

а) Zn →	^ZnSO4 ^→	Zn
↓
ZnO →	^Zn(NO3⁾2	^Zn3^(PO4⁾2
ә) Zn →	^ZnСl2 ^→	^Zn(OH)2
		^K2^[Zn(OH)4^]

^а)^{Zn + Н}2^SO4 ^{→ ZnSO}4 ^{+ Н}2^↑

^2ZnSO4 ^{+ 2Н}2^{О → 2Zn + 2Н}2^SO4 ^{+ О}2^↑

^{2Zn + О}2 ^{→ 2ZnO}

^{ZnO + 2НNO}3 ^{→ Zn(NO}3⁾2 ^{+ Н}2^О

^ә)^{Zn + 2НСl → ZnСl}2 ^{+ Н}2^↑

^ZnСl2 ^{+ 2NaOH → Zn(OH)}2 ^{+ 2NaСl 3Zn(OH)}2 ^{+ 2H}3^PO4 ^{→ Zn}3^(PO4⁾2 ^{+ 6Н}2^О

^Zn(OH)2 ^{+ 2KOH → K}2^[Zn(OH)4^]

Массасы 30 г мыстың мырышпен құймасын күкірт қышқылымен өңдеген. Бұл кезде 4,4 л (қ.ж.) сутек бөлінген. Бұл құймадағы мырыштың массалық үлесін (%) есептеңіздер.

Шешуі:

Күкірт қышқылымен тек мырыш қана сутек бөле әрекеттеседі:

х г 4,4 л

^{Zn + H}2^SO4 ^{= ZnSO}4 ⁺^H2

65 г/моль 22,4 л/моль

Реакция теңдеуі бойынша пропорция құрамыз: ^{х г Zn – 4,4 л Н}2^,

^{65 г/моль Zn – 22,4 л/моль Н}2^{. Бұдан: х = 12,76 г Zn.} Құймадағы мырыштың массалық үлесі:

m⁽Zn⁾

ω⁽Zn⁾= _m₍_құйма₎∙ 100% =

Жауабы: ω(Zn) = 42,56%.
12,76 г

∙ 100% = 42,56%

30 г

Құрамында мырыш сульфиді және жанбайтын қоспалары бар 2 т кенді күйдіру үшін 1200 м³ оттек жұмсалады. Кендегі ZnS құрамын (%) анықтаңыздар.

Шешуі:

х кг 12 м³

^{2ZnS + 3O}2 ^{= 2ZnO + 2SO}2^↑

97 г/моль 22,4 л/моль
Химиялық реакция теңдеуі бойынша пропорция құрамыз: ^{х кг ZnS – 12 м3 O}2^,

^{2 ∙ 97 г/моль – 3 ∙ 22,4 л/моль O}2^{. Бұдан: х(ZnS) = 346,4 кг;}
Кендегі ZnS массалық үлесі:

m⁽ZnS⁾

ω⁽ZnS⁾= _m₍_кен₎∙ 100% =

Жауабы: ω(ZnS) = 17,5%.
346,4 кг

∙ 100% = 17,5%

2000 кг

§ 6.4. Хром

Тотығу-тотықсыздану процесіндегі хромның рөлін анықтаңыздар:^CrO3 ^{+ H}2^{S → Cr}2^(SO4⁾3 ^{+ S +}^H2^O

Электрондық баланс әдісімен коэффициенттерін анықтаңыздар.

Шешуі:

2 2
^Cr+6O3 ^{+ H -2S → Cr+3 (SO}4⁾3 ^{+ S0 +}^H2^O

тотықтырғыш Cr⁺⁶ + 3ē → Cr⁺³ /2 тотықсыздану тотықсыздандырғыш S^-2 – 2ē → S⁰ /3 тотығу
^2CrO3 ^{+ 3H}2^{S → Cr}2^(SO4⁾3 ^{+ 3S + H}2^O

Келесі айналымдарды жүзеге асыратын реакция теңдеулерін жазыңыздар:

^{a) Cr → CrCl}3 ^{→ Cr(OH)}3 ^{→ Cr(NO}3⁾3

↓ ^K[Cr(OH)4^]

^{ә) Cr}2^(SO4⁾3 ^{→ Cr(OH)}3 ^{→ Cr}2^O3 ^{→ Cr → Cr}2^S3 ^{б) Cr}2^(SO4⁾3 ^{→ K}2^Cr2^O7 ^{→ K}2^CrO4 ^{→ BaCrO}4

Шешуі:

^а)^{2Cr + 3Cl}2 ^{→ 2CrCl}3 ^CrCl3 ^{+ 3NaOH → Cr(OH)}3^{↓ + 3NaCl} ^Cr(OH)3 ^{+ 3HNO}3 ^{→ Cr(NO}3⁾3 ^{+ 3H}2^{O Cr(OH)}3 ^{+ KOH → K[Cr(OH)}4^]	^ә)^Cr2^(SO4⁾3 ^{+ 3NaOH → Cr(OH)}3 ^{+ 3Na}2^SO4 ^2Cr(OH)3 ^{→ Cr}2^O3 ^{+ 3H}2^O ^2Cr2^O3 ^{→ 4Cr + 3O}2 ^{2Cr + 3S → Cr}2^S3
^б)^Cr2^(SO4⁾3 ^{+ 2KMnO}4 ^{+ 7H}2^{O → K}2^Cr2^O7 ^{+ 2Mn(OH)}4 ^{+ 3H}2^SO4 ^K2^Cr2^O7 ^{+ 2KOH → 2K}2^CrO4 ⁺^H2^O ^K2^CrO4 ^{+ BaCl}2 ^{→ BaCrO}4 ⁺^2KCl

Хром (III) хлоридінің ерітіндісіне калий сульфидінің ерітіндісін құйсақ, бұл кезде хром (III) гидроксидінің қоймалжың жасыл тұнбасы түзіледі. Тұздың гидролиз теңдеуін жазып, осы құбылысты түсіндіріңіздер.

Шешуі:

Хром (III) хлориді – катион бойынша, калий сульфидінің анион бойынша гидролизденеді:

^{Cr3+ + Н}2^{О ↔ CrОН2+ + Н+ S2- + H}2^{O ↔ HS- + OH-}

Егер бұл тұздардың ерітінділері бір ыдыста болса, онда әрқайсысының

^{өзара гидролизденуі күшейеді, себебі Н+ және OH- иондары әлсіз H}2^Oэлектролитін түзеді. Бұл жағдайда гидролиздік тепе-теңдік оңға қарай ^{ығысып, берілген әрбір тұздың гидролизі Cr(OH)}

3 ^{және H}2^{S түзілуімен}аяғына дейін жүреді.

Иондық теңдеуі:

^{2Cr3+ + 3S2- + 6H}2^{O = 2Cr(OH)}3^{↓ + 3H}2^S↑

Молекулалық теңдеуі:

^2CrCl3 ^{+ 3К}2^{S + 6H}2^{O = 2Cr(OH)}3^{↓ + 3H}2^{S↑ + 6KCl}

Құрамында хром (III) оксиді және 12% қоспасы бар 20 кг кеннен алюмотермиялық жолмен алынған хромның массасын есептеңіздер. Шешуі:

Кеннің құрамындағы хром (III) оксидінің массасы: 20 кг кен - 100%

^{х кг Cr}2^O3 ^{- 88%. Бұдан: х = 17,6 кг.}

17,6 кг t⁰ у кг

^Cr2^O3 ^{+ 2Al = 2Cr + Al}2^O3

152 г/моль 52 г/моль

Химиялық реакция теңдеуі бойынша пропорция құрамыз:

^{17,6 кг}^Cr2^O3 ^-^{у кг}^Cr,

^{152 г/моль}^Cr2^O3 ^–^{2∙52 г/моль}^{Cr. Бұдан: у = 12,0 кг.}

Жауабы: m(Cr) = 12,0 кг.

Массасы 100 г натрий хроматының сулы ерітіндісіне барий нитратының артық мөлшерін құйғанда, массасы 10,12 г тұнба алынған. Бастапқы ерітіндідегі натрий хроматының массалық үлесін анықтаңыздар.

Шешуі:

х г 10,12 г

^Na2^CrO4 ^{+ Ba(NO}3⁾2 ^{= 2NaNO}3 ⁺^BaCrO4^↓

162 г/моль 253 г/моль
Химиялық реакция теңдеуі бойынша пропорция құрамыз:

^{х г}^Na2^CrO4 ^–^{10,12 г}^BaCrO4^↓,

^{162 г/моль}^Na2^CrO4 ^–^{253 г/моль}^BaCrO4^{↓. Бұдан: х = 6,48 г Na}2^CrO4^.

ω⁽Na CrO ⁾= ^m⁽^Na²^CrO⁴⁾∙ 100% = ^{6,48 г}∙ 100% = 6,48%

² ⁴ m⁽ерітінді⁾

100 г

^{Жауабы:}^ω(Na2^CrO4^{) = 6,48%.}

Құрамында 100 кг хром бар феррохромды алу үшін құрамында 30%^FeCr2^O4 ^{болатын хромды теміртастың қанша массасы}^қажет?

Шешуі:

^M(FeCr2^O4^{) = 224 г/моль}
Заттың формуласы бойынша пропорция құрамыз: ^{Егер 224 г FeCr}2^O4 ^{құрамында - 104 г Cr болса,}

^{Онда х г FeCr}2^O4 ^{құрамында - 100 · 103 г Cr болады. Бұдан: х = 215,4}кг.
Қажетті хромды теміртастың массасы:

215,4 кг - 30%

у кг - 100%. Бұдан: у = 718 кг хромды темір тас кені қажет.
^{Жауабы:}^m(FeCr2^O4^{) = 718 кг.}

§ 6.5. Темір

Темір хлормен әрекеттескенде темір (III) хлориді түзіледі, ал темір тұз қышқылымен әрекеттескенде темір (II) хлориді алынады. Бұл реакциялардың химиялық теңдеулерін жазып, неліктен әртүрлі құрамды темір хлоридтері түзілетінін түсіндіріңіздер.

Шешуі:

Темір қосымша топшаның көптеген металдары сияқты орташа белсенді металл болып табылады. Белсенді бейметалдар темірді +3 тотығу дәрежесіне дейін тотықтырады:
^{2Fe + 3Cl}2 ^{= 2FeCl}3
Темір кәдімгі қышқылдарда өзі +2 тотығу дәрежесіне дейін тотығып, сутекті тотықсыздандырады:
^{Fe + 2HCl = FeCl}2 ^{+ H}2^↑

Темір, тұз қышқылы және натрий гидроксидінен темір (II) оксидін қалай алады?

Шешуі:

^{Fe + 2HCl = FeCl}2 ^{+ H}2^{↑ FeCl}2 ^{+ 2NaOH = Fe(OH)}2 ⁺^2NaCl

^Fe(OH)2 ^{→ FeO + H}2^O

Темір сұйылтылған азот қышқылымен реакцияға түсіп, темір (III) нитратын, азот (II) оксидін және су түзеді. Бұл реакцияның теңдеуін жазыңыздар және электрондық баланс теңдеуін құрыңыздар.

Шешуі:

^{Fe0 + HN+5O}3 ^{= Fe+3(NO}3⁾3 ^{+ N+2O + H}2^O

Fe⁰ – 3ē → Fe⁺³ /1 N⁺⁵ + 3ē → N⁺² /1

^{Fe + 4HNO}3 ^{= Fe(NO}3⁾3 ^{+ NO + 2H}2^O

^{Қыздырылған Fe}2^O3 ^{арқылы сутекті өткізіп, темір алуға болады.} Көлемі 2,24 л сутек жұмсалсан кезде алынған темірдің массасын есептеңіздер. Реакция өнімінің шығымы теориялық мүмкіндіктің 95%- ін құрайды.

Шешуі:

Химиялық реакция теңдеуі:

2,24 л х г

^Fe2^O3 ^{+ 3H}2 ^{= 2Fe + 3H}2^O

22,4 56

л/моль г/моль
Реакция теңдеуі бойынша пропорция құрамыз:

^{2,24 л H}2 ^{- х г Fe,}

^{3∙22,4 л/моль H}2 ^{- 2∙ 56 г/моль Fe. Бұдан: х = 3,73 г.}Өнімнің шығымын ескерсек:

3,73 г – 100%,

у г - 95%. Бұдан: у = 3,55 г.
Жауабы: m(Fe) = 3,55 г.

Келесі айналымдарды жүзеге асыруға мүмкіндік беретін химиялық реакция теңдеулерін жазыңыздар:

Шешуі:

^{а) Fe0 → FeCl}2 ^{→ Fe(OH)}2 ^{→ FeO → Fe}

^{ә) Fe0 → Fe3+ → Fe0 → Fe2+ → Fe(OH)}2 ^{→ Fe(OH)}3

^а)^{Fe + 2HCl = FeCl}2 ^{+ H}2^{↑ FeCl}2 ^{+ 2КОН = Fe(OH)}2 ^{+ 2КCl Fe(OH)}2 ^{→ FeO +}^H2^O

^{FeO + H}2 ^{= Fe + H}2^O

^ә)^{2Fe + 3Cl}2 ^{= 2FeCl}3

эл.тогы

^2FeCl3(балқымасы) ^{→ 2Fe}⁰^{+ 3Cl}2^{↑ Fe0 + 2HCl = FeCl}2 ^{+ H}2^↑

^FeCl2 ^{+ 2NaОН = Fe(OH)}2 ^{+ 2NaCl 4Fe(OH)}2 ^{+ O}2 ^{+ 2H}2^{O = 4Fe(OH)}3

§ 7.2. Алюминий және оның қосылыстары

Источник: https://tut-files.ru/previewfile/120754

Смотрите также:



17. Введение 18. Линейные программы 19. Ветвления 20. Программирование циклических алгоритмов
Анализ эффективности инвестиций предприятия на примере ООО «СпецПримСтрой»
Сборные железобетонные ребристые плиты перекрытия
_-___-~1
_3 тема - Диффузия
_Роджерс Карл, Брак и его альтернативы
_Штерн Вильям, Дифференциальная психология и ее методические основы
- Описание типа СЭТ7009

Материал: Бекишев ., Танабаева Б. А. Шыарылан химия есептері (8 11 сыныптар) Алматы аза университеті, 2018

әдіс.

әдіс.

әдіс.

әдіс.

Шешуі:

§ 6.3. Мырыш

Шешуі:

Шешуі:

§ 6.4. Хром

Шешуі:

Шешуі:

Шешуі:

Шешуі:

Шешуі:

§ 6.5. Темір

Шешуі:

Шешуі:

Шешуі:

Шешуі:

Шешуі:

Смотрите также: