Материал: Бекишев ., Танабаева Б. А. Шыарылан химия есептері (8 11 сыныптар) Алматы аза университеті, 2018

Внимание! Если размещение файла нарушает Ваши авторские права, то обязательно сообщите нам




  1. Массалық үлесі 10% Na2CO3 ерітіндісін дайындау үшін 54 г кристалдық содаға қанша милилитр су қосу керек?

Шешуі:


  1. әдіс. Пропорция арқылы массасы 54 г кристалдық соданың (Na2CO3·10H2O) құрамындағы тұз бен судың массасын табайық:

M(Na2CO3·10H2O) = 106 + 180 = 286 г/моль.

286 г Na2CO3·10H2O – 106 г (Na2CO3),

54 г Na2CO3·10H2O – x г (Na2CO3). Бұдан: x = 20013,986 г = 20,01 кг. m(H2O) = 54,00 г – 20,01 г = 33,99 г

Болашақ ерітіндінің массасын есептейміз: Егер 20,01 г (Na2CO3) – 10% болса,

Онда x г ерітінді – 100% болады. Бұдан: x = 200,1 г. Демек, ерітіндідегі судың массасы:

m(H2O) = 200,1 г – 20,01 г = 180,1 г.

Егер 33,99 г су кристалдық тұзбен бірге келетінін ескерсек, қосатын судың масасы:

∑m(H2O) = 180,1 г – 33,99 г (кристалдық су) = 146,11 г.
Есептің шартында айтылмағандықтан, судың тығыздығын 1 г/мл деп алсақ: V(H2O) = 146,1 л = 146100 мл.

  1. әдіс. Математикалық әдіс.


Еріген зат бойынша материалдық баланс теңдеуін пайдаланамыз

m1ω1 + m2ω2 = m3ω3

Мұнда

m1 – бірінші ерітіндінің массасы;

ω1 – оның құрамындағы еріген заттың массалық үлесі; m2 – екінші ерітіндінің массасы;

ω2 – ондағы еріген заттың массалық үлесі; m3 – түзілетін ерітіндінің массасы;

ω3 – ондағы еріген заттың массалық үлесі.
Екі шектік жағдай болуы мүмкін:

  1. қосылатын заттың бірі құрғақ тұз болса, оны 100 %-тік ерітінді деп қарастыруға болады;

  2. қосылатын заттың бірі су болса, оны 0 %-тік ерітінді деп қарастыруға болады;


Кристалдық тұздың құрамындағы сусыз тұздың массасы: ω(Na2CO3) = m(Na2CO3)/ m(Na2CO3·10H2O)= 106 г /286 г = 0,371.

Белгілі шамалардың мәндерін теңдеудегі орындарына қойсақ:
54∙0,371 + m2∙0 = (54 + m2)0,10;

20,034 = 5,4 + 0,10m2;

14,63 = 0,1 m2; Бұдан: m2 = 146,3 г

  1. әдіс. Крест әдісі.

54 г

0,371

0,10

0,10

m2

0

0,271

Крест ережесі бойынша:
Бұдан: m2 = 146,3 г.
54 0,10

=

m2 0,271

Үш әдіс бірдей нәтиже берді. Демек, есептің шешулері дұрыс.

Жауабы: m2 = 146,3 г.

  1. Темір (II) және қорғасын (II) карбонаттарының қоспасын қыздырғанда 0,9 моль көміртек (IV) оксиді алынды. Түзілген қатты оксидтердің қоспасын күкірт қышқылымен өңдегенде, жалпы массасы 151,6 г қатты сульфаттар қоспасы түзілді. Бастапқы қоспадағы карбонаттардың массалық үлестерін (%) анықтаңыздар.

Шешуі:


Химиялық реакция теңдеулерін жазамыз:


ν1

t0С

ν1




ν1

FeCO3

=

FeO

+

CO2

116 г/моль
















ν2

t0С

ν2




ν2

PbCO3

=

PbO

+

CO2

267 г/моль













ν1 ν1 ν1 ν1

FeO + H2SO4 = FeSO4 + H2O

116 г/моль 152 г/моль


ν2




ν2




ν2







PbO

+

H2SO4

=

PbSO4

+

H2O

116 г/моль










303 г/моль








Теңдеулер жүйесін құрамыз:

{ ν1 + ν2 = 0,9 152ν1 + 303ν2 = 151,6

Бұдан: ν1 = 0,8 моль; ν2 = 0,1 моль.
m(FeCO3) = 0,8 моль · 116 г/моль = 92,8 г m(PbCO3) = 0,1 моль · 267 г/моль = 26,7 г

m(қоспа) = 92,8 г + 26,7 г = 119,5 г
m(зат) 26,7 г


ω(PbCO3) = m(қоспа) ∙ 100% = 119,5 г ∙ 100% = 22,3%
m(зат) 92,8 г

ω(PbCO3) = m(қоспа) ∙ 100% = 119,5 г ∙ 100% = 7,7%

  1. Көлемі 20 л, массалық үлесі 8% NaHCO3 (тығыздығы 1,05 г/см3) натрий гидрокарбонаты ерітіндісі бар өртсөндіргіш қалыпты жағдайда қанша литр көмір қышқыл газын береді?

Шешуі:


Ерітінді массасын есептейміз:

m = V·ρ; m(ерітінді) = 20000 мл · 1,05 г/мл = 21000 г.
m(NaHCO3) = 21000 г · 0,08 = 1680 г.
Химиялық реакция теңдеуі бойынша пропорция құрып, бөлінетін көмірқышқыл газының көлемін есептейміз:

t0

2NaHCO3 = Na2CO3 + CO2 + H2O
1680 г NaHCO3 – х л CO2,

2∙84 г NaHCO3 – 22,4 л CO2. Бұдан: х = 224 л.

Жауабы: V(CO2) = 224 л.


  1. Көлемі 5 л көмірқышқыл газын (қ.ж.) алу үшін құрамында 95% CaCO3 бар қанша мәрмәр және 25%-тік тұз қышқылының ерітіндісінің(тығыздығы 1,119 г/мл) қанша милилитрі қажет? Неге көмірқышқыл газын алу үшін күкірт немесе фосфор қышқылдарын қолданбайды?

Шешуі:


Химиялық реакция теңдеуін жазалық:

х г у г 5 л

CaCO3 + 2HCl = CaCl2 + CO2↑ + H2O

100 г/моль 36,5 г/моль 22,4 л/моль
Реакция теңдеуі бойынша пропорция құрамыз:

100 г CaCO3 - 22,4 л СО2,

х г CaCO3 - 5 л СО2. Бұдан: х = m(CaCO3) = 22,32 г;
100 г мәрмар – 95 г CaCO3,

х г мәрмар – 22,32 г CaCO3. Бұдан: m(мәрмар) = 23,5 г.
Реакция теңдеуі бойынша пропорция құрамыз:

2∙36,5 г HCl – 22,4 л CO2,

у г HCl – 5 л CO2. Бұдан: у = m(HCl) = 16,3 г; m(ер-ді) = m(е.з.)/ω = 16,3 г/0,25 = 65,2 г; V(HCl) = 65,2 г/1,119 г/см3 = 58,26 мл.
Жауабы: V(HCl) = 58,26 мл.

§ 7.6. Кремний және оның қосылыстары





  1. Егер жер қыртысындағы оттек және кремний атомдарының массалық үлестері сәйкесінше 49,5 және 25,7% болса, онда жер қыртысындағы

оттек атомдарының саны кремний атомдарының санынан қанша есе көп болғаны?

Шешуі:


Массасы 100 г Жер қыртысының үлгісін қарастырамыз. Ондағы әр элементтің массаслары: m(O) =49,5г; m(Si) =25,7 г. Олардың зат мөлшерлері:

ν(O) =

m(O)


M(O)

49,5 г

=

16 г/моль

= 3,09 моль


ν(Si) =
m(Si)


M(Si)
25,7 г

=

28 г/моль
= 0,92 моль


Кез келген элементтің 1 моль мөлшеріндегі атомдар саны бірдей (6,02·1023) болғандықтан, оттек пен кремний атомдарының қатынасы олардың мөлшерлерінің қатынасына тең болады:


Жауабы: 3,36 есе.
N(O)


N(Si)
ν(O)

= =

ν(Si)
3,09 моль


0,92 моль
= 3,36 есе
Источник: https://tut-files.ru/previewfile/120754